γρά­φει ο Μπά­μπης Στέρτσος

Μακριά από τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας και τις πρώ­τες σελί­δες των διε­θνών ειδή­σε­ων, το Σου­δάν βιώ­νει μια από τις χει­ρό­τε­ρες ανθρω­πι­στι­κές κατα­στρο­φές του 21ου αιώ­να. Ένας αδυ­σώ­πη­τος εμφύ­λιος πόλε­μος, που ξέσπα­σε τον Απρί­λιο του 2023, έχει βυθί­σει το έθνος στο χάος, προ­κα­λώ­ντας τον θάνα­το εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων ανθρώ­πων, τον εκτο­πι­σμό εκα­τομ­μυ­ρί­ων και έναν λιμό που απει­λεί τις ζωές ακό­μη περισ­σό­τε­ρων. Η σύγκρου­ση αυτή δεν είναι απλώς μια μάχη για την εξου­σία μετα­ξύ δύο στρα­τη­γών. Είναι η κορύ­φω­ση δεκα­ε­τιών συστη­μα­τι­κής βίας, εθνο­τι­κών εκκα­θα­ρί­σε­ων και πολι­τι­κής αστά­θειας, με τις ρίζες της να απλώ­νο­νται βαθιά στην αποι­κια­κή ιστο­ρία της χώρας. Ενώ ο κόσμος παρα­κο­λου­θεί άλλες κρί­σεις, στο Σου­δάν εκτυ­λίσ­σε­ται μια γενο­κτο­νία, μια «αθέ­α­τη γενο­κτο­νία» που η διε­θνής κοι­νό­τη­τα και τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης επι­λέ­γουν σε μεγά­λο βαθ­μό να αγνοούν.

 

 Η σημερινή κόλαση

Ο εμφύ­λιος πόλε­μος που μαί­νε­ται σήμε­ρα στο Σου­δάν είναι μια βίαιη σύγκρου­ση εξου­σί­ας μετα­ξύ των Σου­δα­νι­κών Ενό­πλων Δυνά­με­ων (SAF), υπό τον στρα­τη­γό Abdel Fattah al-Burhan, και των παρα­στρα­τιω­τι­κών Δυνά­με­ων Ταχεί­ας Υπο­στή­ρι­ξης (RSF), με επι­κε­φα­λής τον πρώ­ην σύμ­μα­χό του, στρα­τη­γό Mohamed Hamdan Dagalo, ευρύ­τε­ρα γνω­στό ως Hemedti. Η σύγκρου­ση ξέσπα­σε στην καρ­διά της πρω­τεύ­ου­σας, Χαρ­τούμ, τον Απρί­λιο του 2023, και γρή­γο­ρα εξα­πλώ­θη­κε σε ολό­κλη­ρη τη χώρα, με ιδιαί­τε­ρη σφο­δρό­τη­τα στην πολύ­πα­θη περιο­χή του Νταρ­φούρ [1].

Οι συνέ­πειες είναι απο­κα­λυ­πτι­κές. Μέχρι τα τέλη του 2025, ο πόλε­μος έχει προ­κα­λέ­σει τον θάνα­το περισ­σό­τε­ρων από 150.000 ανθρώ­πων και έχει μετα­τρέ­ψει το Σου­δάν στη μεγα­λύ­τε­ρη κρί­ση εκτο­πι­σμού παγκο­σμί­ως, με πάνω από 12 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους να έχουν εγκα­τα­λεί­ψει τις εστί­ες τους [1, 5]. Από αυτούς, περί­που 7,7 εκα­τομ­μύ­ρια είναι εσω­τε­ρι­κά εκτο­πι­σμέ­νοι, ενώ πάνω από 4 εκα­τομ­μύ­ρια έχουν ανα­ζη­τή­σει κατα­φύ­γιο σε γει­το­νι­κές χώρες, επι­βα­ρύ­νο­ντας τις ήδη εύθραυ­στες οικο­νο­μί­ες τους [5].

Η ανθρω­πι­στι­κή κατά­στα­ση είναι απελ­πι­στι­κή. Ο λιμός έχει ήδη κηρυ­χθεί σε περιο­χές της χώρας, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων καταυ­λι­σμών εκτο­πι­σμέ­νων όπως ο Zamzam στο Νταρ­φούρ, όπου οι άνθρω­ποι ανα­γκά­ζο­νται να τρώ­νε «χόρ­τα και φλού­δες από φιστί­κια» για να επι­βιώ­σουν [2]. Οι υπο­δο­μές της χώρας έχουν καταρ­ρεύ­σει, με νοσο­κο­μεία, σχο­λεία και κυβερ­νη­τι­κά κτί­ρια να έχουν μετα­τρα­πεί σε ερεί­πια [1].

Η Γενοκτονία στο Νταρφούρ

Στο Νταρ­φούρ, η βία έχει λάβει δια­στά­σεις γενο­κτο­νί­ας, επα­να­λαμ­βά­νο­ντας τις φρι­κα­λε­ό­τη­τες των αρχών της δεκα­ε­τί­ας του 2000. Οι RSF, που προ­έρ­χο­νται από την περι­βό­η­τη πολι­το­φυ­λα­κή Janjaweed, και οι σύμ­μα­χοί τους κατη­γο­ρού­νται για συστη­μα­τι­κές επι­θέ­σεις με εθνο­τι­κά κίνη­τρα ενα­ντί­ον μη αρα­βι­κών κοι­νο­τή­των, κυρί­ως των Masalit, Zaghawa και Fur [3, 4]. Οι επι­θέ­σεις περι­λαμ­βά­νουν μαζι­κές δολο­φο­νί­ες, βασα­νι­στή­ρια, εκτε­τα­μέ­νη σεξουα­λι­κή βία και εθνο­κά­θαρ­ση, με τον «προ­φα­νή στό­χο να τους κάνουν να εγκα­τα­λεί­ψουν ορι­στι­κά την περιο­χή» [1].

Τον Ιανουά­ριο του 2025, οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες χαρα­κτή­ρι­σαν επί­ση­μα τις πρά­ξεις των RSF και των συμ­μά­χων τους στο Νταρ­φούρ ως γενο­κτο­νία. Ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Antony Blinken δήλωσε:

«Τα μέλη των RSF και οι συμ­μα­χι­κές πολι­το­φυ­λα­κές έχουν δια­πρά­ξει γενο­κτο­νία στο Σου­δάν… Έχουν δολο­φο­νή­σει συστη­μα­τι­κά άνδρες και αγό­ρια — ακό­μη και βρέ­φη — σε εθνο­τι­κή βάση, και έχουν στο­χεύ­σει σκό­πι­μα γυναί­κες και κορί­τσια από συγκε­κρι­μέ­νες εθνο­τι­κές ομά­δες για βια­σμό και άλλες μορ­φές βίαι­ης σεξουα­λι­κής βίας» [2].

Η σεξουα­λι­κή βία χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως όπλο πολέ­μου σε τρο­μα­κτι­κή κλί­μα­κα. Η UNICEF έχει ανα­φέ­ρει περι­πτώ­σεις βια­σμού παι­διών ηλι­κί­ας ακό­μη και ενός έτους, ενώ οργα­νώ­σεις ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των έχουν κατα­γρά­ψει μαρ­τυ­ρί­ες γυναι­κών που υπέ­στη­σαν ομα­δι­κούς βια­σμούς από μαχη­τές των RSF, οι οποί­οι τις χλεύ­α­ζαν με ρατσι­στι­κά σχό­λια λέγο­ντας ότι θα τις ανα­γκά­σουν να κάνουν «αρα­βό­που­λα» [1, 2]. Η κατά­στα­ση είναι τόσο απελ­πι­στι­κή που ορι­σμέ­να κορί­τσια, ακό­μη και 14 ετών, έχουν αυτο­κτο­νή­σει μετά από ομα­δι­κούς βια­σμούς [2].

 Η γένεση ενός αποτυχημένου κράτους

Η σημε­ρι­νή τρα­γω­δία δεν είναι ένα ξαφ­νι­κό ξέσπα­σμα βίας. Είναι το απο­τέ­λε­σμα μιας μακράς και οδυ­νη­ρής ιστο­ρί­ας διχα­σμού, εκμε­τάλ­λευ­σης και συγκρού­σε­ων που δια­μόρ­φω­σαν το σύγ­χρο­νο Σουδάν.

Η αποικιακή κληρονομιά

Κατά την περί­ο­δο της Αγγλο-Αιγυ­πτια­κής Συγκυ­ριαρ­χί­ας (1899–1956), οι Βρε­τα­νοί αποι­κιο­κρά­τες εφάρ­μο­σαν μια πολι­τι­κή «διαί­ρει και βασί­λευε». Αντι­με­τώ­πι­σαν τον κυρί­ως αρα­βι­κό και μου­σουλ­μα­νι­κό Βορ­ρά ως ξεχω­ρι­στή οντό­τη­τα από τον κυρί­ως αφρι­κα­νι­κό, χρι­στια­νι­κό και ανι­μι­στι­κό Νότο [7, 8]. Ο Βορ­ράς γνώ­ρι­σε σχε­τι­κή ανά­πτυ­ξη και εκσυγ­χρο­νι­σμό, ενώ ο Νότος παρέ­μει­νε εσκεμ­μέ­να υπο­βαθ­μι­σμέ­νος, με την διοί­κη­ση να περιο­ρί­ζε­ται στη δια­τή­ρη­ση της τάξης παρά στην ανά­πτυ­ξη [7]. Αυτή η πολι­τι­κή έσπει­ρε τους σπό­ρους του διχα­σμού που θα δηλη­τη­ρί­α­ζαν το έθνος μετά την ανεξαρτησία.

Οι εμφύλιοι πόλεμοι Βορρά-Νότου

Με την ανε­ξαρ­τη­σία του Σου­δάν το 1956, η εξου­σία συγκε­ντρώ­θη­κε στα χέρια της αρα­βι­κής ελίτ του Χαρ­τούμ, η οποία περι­θω­ριο­ποί­η­σε τις μη αρα­βι­κές περι­φέ­ρειες [8]. Ο Πρώ­τος Σου­δα­νι­κός Εμφύ­λιος Πόλε­μος (1955–1972) ξέσπα­σε ακό­μη και πριν την επί­ση­μη ανε­ξαρ­τη­σία, καθώς οι νότιοι, στους οποί­ους είχε ταχθεί και στη συνέ­χεια αφαι­ρε­θεί το δικαί­ω­μα της αυτο­διά­θε­σης, εξε­γέρ­θη­καν ενά­ντια στην επι­βο­λή της αρα­βι­κής γλώσ­σας και κουλ­τού­ρας. Ο πόλε­μος αυτός στοί­χι­σε τη ζωή σε μισό εκα­τομ­μύ­ριο ανθρώ­πους [8].

Μια εύθραυ­στη ειρή­νη έλη­ξε το 1983, όταν ο τότε πρό­ε­δρος Jaafar al-Nimieri επέ­βα­λε τον ισλα­μι­κό νόμο (Σαρία) σε ολό­κλη­ρη τη χώρα, πυρο­δο­τώ­ντας τον Δεύ­τε­ρο Σου­δα­νι­κό Εμφύ­λιο Πόλε­μο (1983–2005). Ο πόλε­μος αυτός, που εντά­θη­κε μετά το στρα­τιω­τι­κό πρα­ξι­κό­πη­μα του Omar al-Bashir το 1989, ήταν ακό­μη πιο κατα­στρο­φι­κός, με εκτι­μώ­με­νους 2 εκα­τομ­μύ­ρια νεκρούς. Η σύγκρου­ση έλη­ξε με την Ολο­κλη­ρω­μέ­νη Ειρη­νευ­τι­κή Συμ­φω­νία (CPA) του 2005, η οποία άνοι­ξε τον δρό­μο για το δημο­ψή­φι­σμα του 2011, όπου οι πολί­τες του Νότου ψήφι­σαν συντρι­πτι­κά υπέρ της ανε­ξαρ­τη­σί­ας. Στις 9 Ιου­λί­ου 2011, γεν­νή­θη­κε η Δημο­κρα­τία του Νοτί­ου Σου­δάν, παίρ­νο­ντας μαζί της περί­που το 75% των πετρε­λαϊ­κών απο­θε­μά­των της χώρας, ένα τερά­στιο οικο­νο­μι­κό πλήγ­μα για το Χαρ­τούμ [8, 9].

Τα φαντάσματα του Νταρφούρ

Ενώ ο πόλε­μος Βορ­ρά-Νότου μαι­νό­ταν, μια νέα, εξί­σου φρι­κτή σύγκρου­ση ξέσπα­σε στη δυτι­κή περιο­χή του Νταρ­φούρ το 2003. Εξε­γερ­μέ­νες ομά­δες από τις τοπι­κές μη αρα­βι­κές φυλές (κυρί­ως Fur, Masalit και Zaghawa) ξεση­κώ­θη­καν ενα­ντί­ον της κυβέρ­νη­σης του al-Bashir, δια­μαρ­τυ­ρό­με­νες για τη χρό­νια περι­θω­ριο­ποί­η­ση και την οικο­νο­μι­κή εξαθλίωση.

Η απά­ντη­ση του καθε­στώ­τος ήταν κτη­νώ­δης. Αντί να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει απο­κλει­στι­κά τον τακτι­κό στρα­τό, ο al-Bashir εξό­πλι­σε και εξα­πέ­λυ­σε αρα­βι­κές πολι­το­φυ­λα­κές, γνω­στές ως Janjaweed (που σημαί­νει «διά­βο­λοι σε άλο­γα»). Αυτές οι πολι­το­φυ­λα­κές, με την υπο­στή­ρι­ξη της σου­δα­νι­κής αερο­πο­ρί­ας, διε­ξή­γα­γαν μια εκστρα­τεία καμέ­νης γης που χαρα­κτη­ρί­στη­κε από διε­θνείς παρα­τη­ρη­τές ως η πρώ­τη γενο­κτο­νία του 21ου αιώ­να [4].

Μετα­ξύ 2003 και 2008, περί­που 300.000 άμα­χοι σκο­τώ­θη­καν και 2,7 εκα­τομ­μύ­ρια εκτο­πί­στη­καν [4]. Οι Janjaweed εφάρ­μο­σαν μια στρα­τη­γι­κή συστη­μα­τι­κής βίας: έκαι­γαν χωριά, κατέ­στρε­φαν καλ­λιέρ­γειες, δηλη­τη­ρί­α­ζαν πηγά­δια και διέ­πρατ­ταν μαζι­κούς βια­σμούς και δολο­φο­νί­ες. Ο στό­χος ήταν η βίαιη εκδί­ω­ξη των μη αρα­βι­κών πλη­θυ­σμών από τη γη τους.

Η μετεξέλιξη σε RSF

Ο σημε­ρι­νός ηγέ­της των RSF, Hemedti, ήταν ένας από τους δια­βό­η­τους διοι­κη­τές των Janjaweed. Αντί να τιμω­ρη­θεί για τα εγκλή­μα­τά του, ο al-Bashir τον επι­βρά­βευ­σε. Το 2013, επι­ση­μο­ποί­η­σε τις πολι­το­φυ­λα­κές Janjaweed, μετο­νο­μά­ζο­ντάς τες σε Δυνά­μεις Ταχεί­ας Υπο­στή­ρι­ξης (RSF) και θέτο­ντάς τες απευ­θεί­ας υπό τον έλεγ­χό του ως προ­σω­πι­κή φρου­ρά και δύνα­μη κρού­σης [1]. Οι RSF, υπό την ηγε­σία του Hemedti, απέ­κτη­σαν τερά­στια οικο­νο­μι­κή δύνα­μη, ελέγ­χο­ντας ορυ­χεία χρυ­σού και εμπλε­κό­με­νοι σε συγκρού­σεις στην Υεμέ­νη και τη Λιβύη [1].

Η σημε­ρι­νή γενο­κτο­νία στο Νταρ­φούρ δεν είναι παρά η συνέ­χεια της προη­γού­με­νης, με τους ίδιους δρά­στες να εφαρ­μό­ζουν τις ίδιες μεθό­δους. Η ατι­μω­ρη­σία για τα εγκλή­μα­τα του παρελ­θό­ντος τους έχει απο­θρα­σύ­νει πλή­ρως, επι­τρέ­πο­ντας την επα­νά­λη­ψη της ιστο­ρί­ας με ακό­μη μεγα­λύ­τε­ρη βιαιό­τη­τα [2, 4].

 Η προδομένη επανάσταση

Τον Δεκέμ­βριο του 2018, δεκα­ε­τί­ες κατα­πί­ε­σης και η οικο­νο­μι­κή κατάρ­ρευ­ση οδή­γη­σαν σε μια μαζι­κή, λαϊ­κή εξέ­γερ­ση ενα­ντί­ον του Omar al-Bashir. Με επι­κε­φα­λής την Ένω­ση Σου­δα­νών Επαγ­γελ­μα­τιών (SPA) και με εντυ­πω­σια­κή συμ­με­το­χή γυναι­κών (που έφτα­νε το 70% των δια­δη­λω­τών), εκα­τομ­μύ­ρια Σου­δα­νοί βγή­καν στους δρό­μους απαι­τώ­ντας «ελευ­θε­ρία, ειρή­νη, δικαιο­σύ­νη» [9].

Τον Απρί­λιο του 2019, ο στρα­τός, υπό την πίε­ση των δια­δη­λώ­σε­ων, ανέ­τρε­ψε τον al-Bashir μετά από 30 χρό­νια στην εξου­σία. Ωστό­σο, οι στρα­τη­γοί, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των al-Burhan και Hemedti, προ­σπά­θη­σαν να κρα­τή­σουν την εξου­σία. Μετά από μήνες δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων και μια αιμα­τη­ρή κατα­στο­λή της καθι­στι­κής δια­μαρ­τυ­ρί­ας στο Χαρ­τούμ, συμ­φω­νή­θη­κε η δημιουρ­γία μιας μετα­βα­τι­κής κυβέρ­νη­σης, όπου στρα­τιω­τι­κοί και πολί­τες θα μοι­ρά­ζο­νταν την εξου­σία μέχρι τη διε­ξα­γω­γή εκλο­γών [9].

Αυτή η εύθραυ­στη ελπί­δα για δημο­κρα­τία έσβη­σε τον Οκτώ­βριο του 2021, όταν οι al-Burhan και Hemedti, σε μια κοι­νή κίνη­ση, ανέ­τρε­ψαν την πολι­τι­κή κυβέρ­νη­ση με ένα νέο πρα­ξι­κό­πη­μα, εδραιώ­νο­ντας τον έλεγ­χό τους [4]. Η επα­νά­στα­ση είχε προ­δο­θεί. Η συμ­μα­χία των δύο στρα­τη­γών, ωστό­σο, ήταν προ­σω­ρι­νή. Οι εντά­σεις μετα­ξύ του τακτι­κού στρα­τού (SAF) και της ολο­έ­να και πιο ισχυ­ρής παρα­στρα­τιω­τι­κής δύνα­μης των RSF κλι­μα­κώ­θη­καν. Η δια­φω­νία τους επι­κε­ντρώ­θη­κε στο χρο­νο­διά­γραμ­μα και τους όρους ενσω­μά­τω­σης των RSF στον εθνι­κό στρα­τό, μια κίνη­ση που ο Hemedti απέρ­ρι­ψε καθώς θα μεί­ω­νε τη δύνα­μη και την αυτο­νο­μία του [4]. Τον Απρί­λιο του 2023, η λαν­θά­νου­σα σύγκρου­ση εξερ­ρά­γη σε ανοι­χτό πόλε­μο, με τις RSF να εξα­πο­λύ­ουν συντο­νι­σμέ­νες επι­θέ­σεις ενα­ντί­ον θέσε­ων του στρα­τού σε όλη τη χώρα [4].

 Η διεθνής σιωπή και τα ξένα συμφέροντα

Για­τί μια σύγκρου­ση τέτοιας κλί­μα­κας και βαρ­βα­ρό­τη­τας παρα­μέ­νει σε μεγά­λο βαθ­μό «αόρα­τη»; Η απά­ντη­ση βρί­σκε­ται σε ένα συν­δυα­σμό «ιεράρ­χη­σης των συγκρού­σε­ων» από τα διε­θνή ΜΜΕ, της κατάρ­ρευ­σης του τοπι­κού τύπου και ενός περί­πλο­κου ιστού ξένων παρεμβάσεων.

Η σιωπή των Μέσων Ενημέρωσης

Η προ­σο­χή της παγκό­σμιας κοι­νής γνώ­μης και των μέσων ενη­μέ­ρω­σης είναι πεπε­ρα­σμέ­νη και τα τελευ­ταία χρό­νια έχει μονο­πω­λη­θεί από άλλες μεγά­λες κρί­σεις, όπως ο πόλε­μος στην Ουκρα­νία και η σύγκρου­ση στη Γάζα. Το Σου­δάν έχει πέσει θύμα αυτής της «ιεράρ­χη­σης», με απο­τέ­λε­σμα η κρί­ση του να υπο­βαθ­μί­ζε­ται ή να αγνο­εί­ται πλή­ρως [6].

Αυτή η σιω­πή επι­δει­νώ­νε­ται από την εσω­τε­ρι­κή κατάρ­ρευ­ση των σου­δα­νι­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης. Ο πόλε­μος έχει κυριο­λε­κτι­κά εξο­ντώ­σει τον τοπι­κό τύπο. Περί­που το 90% των μέσων ενη­μέ­ρω­σης της χώρας έχουν κατα­στρα­φεί, 27 εφη­με­ρί­δες έχουν στα­μα­τή­σει να λει­τουρ­γούν και 75 χρό­νια αρχεί­ων έχουν καεί [6]. Οι δημο­σιο­γρά­φοι διώ­κο­νται, απει­λού­νται, απή­χθη­σαν ή ανα­γκά­στη­καν να εξο­ρι­στούν. Από τους 1.500 ενερ­γούς δημο­σιο­γρά­φους πριν τον πόλε­μο, λιγό­τε­ροι από 300 παρα­μέ­νουν στη χώρα, πολ­λοί από τους οποί­ους ανα­γκά­ζο­νται να εργά­ζο­νται ανώ­νυ­μα [6]. Χωρίς αξιό­πι­στες πηγές στο έδα­φος, η ροή πλη­ρο­φο­ριών προς τον έξω κόσμο έχει σχε­δόν στα­μα­τή­σει. «Η σιω­πή σκο­τώ­νει», όπως εύστο­χα επι­ση­μαί­νει η οργά­νω­ση International Media Support [6].

Το παιχνίδι των εθνών

Η σύγκρου­ση στο Σου­δάν δεν είναι απλώς ένας εσω­τε­ρι­κός πόλε­μος. Είναι επί­σης ένας πόλε­μος δι’ αντι­προ­σώ­πων, όπου περι­φε­ρεια­κές και παγκό­σμιες δυνά­μεις τρο­φο­δο­τούν τις φλό­γες για να προ­ω­θή­σουν τα δικά τους οικο­νο­μι­κά και γεω­πο­λι­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα [10].

Ξένος Παρά­γο­ντας	Υπο­στη­ρι­ζό­με­νη Πλευρά	Κύρια Συμ­φέ­ρο­ντα
Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα (ΗΑΕ)	RSF	Οικο­νο­μι­κά (χρυ­σός, γεωρ­γία), Αντί­θε­ση στη δημο­κρα­τι­κή μετά­βα­ση (μέρος της ευρύ­τε­ρης αντι-Αρα­βι­κής Άνοι­ξης στρατηγικής)
Αίγυ­πτος	SAF	Εθνι­κή ασφά­λεια, Στα­θε­ρό­τη­τα στα σύνο­ρα, Ασφά­λεια υδά­των του Νεί­λου (δια­μά­χη με Αιθιο­πία για το φράγ­μα GERD)
Ρωσία (Wagner Group/Africa Corps)	RSF (κυρί­ως) / SAF (δια­πραγ­μα­τεύ­σεις)	Γεω­πο­λι­τι­κή επιρ­ροή στην Αφρι­κή, Πρό­σβα­ση σε φυσι­κούς πόρους (χρυ­σός), Δημιουρ­γία ναυ­τι­κής βάσης στην Ερυ­θρά Θάλασσα

Τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα κατη­γο­ρού­νται ευρέ­ως ότι είναι ο κύριος στρα­τιω­τι­κός και οικο­νο­μι­κός υπο­στη­ρι­κτής των RSF. Παρά τις επί­μο­νες αρνή­σεις, εκθέ­σεις του ΟΗΕ και έρευ­νες από διε­θνείς οργα­νι­σμούς έχουν τεκ­μη­ριώ­σει την προ­μή­θεια όπλων από τα ΗΑΕ προς τις RSF [10]. Τα κίνη­τρα των ΗΑΕ είναι διπλά: οικο­νο­μι­κά, καθώς επι­διώ­κουν να ελέγ­ξουν τον φυσι­κό πλού­το του Σου­δάν, ιδί­ως τα τερά­στια απο­θέ­μα­τα χρυ­σού που ελέγ­χο­νται από τον Hemedti και εξά­γο­νται λαθραία μέσω του Ντου­μπάι, και ιδε­ο­λο­γι­κά, καθώς τα ΗΑΕ αντι­τί­θε­νται σθε­να­ρά σε οποια­δή­πο­τε δημο­κρα­τι­κή μετά­βα­ση στην αρα­βι­κή περιο­χή [10].

Η Αίγυ­πτος, από την άλλη πλευ­ρά, παρα­δο­σια­κά υπο­στη­ρί­ζει τον τακτι­κό στρα­τό (SAF) του al-Burhan. Για το Κάι­ρο, η στα­θε­ρό­τη­τα του Σου­δάν είναι ζήτη­μα εθνι­κής ασφά­λειας. Μια απο­στα­θε­ρο­ποι­η­μέ­νη ή δια­με­λι­σμέ­νη χώρα στα νότια σύνο­ρά της απο­τε­λεί άμε­ση απει­λή. Επι­πλέ­ον, η Αίγυ­πτος βλέ­πει ένα φιλι­κό καθε­στώς στο Χαρ­τούμ ως κρί­σι­μο σύμ­μα­χο στη μακρο­χρό­νια δια­μά­χη της με την Αιθιο­πία για το Μεγά­λο Φράγ­μα της Ανα­γέν­νη­σης στον Νεί­λο, καθώς ο ποτα­μός απο­τε­λεί τη σανί­δα σωτη­ρί­ας της [10].

Η Ρωσία παί­ζει ένα πιο διπλό παι­χνί­δι. Μέσω της μισθο­φο­ρι­κής οργά­νω­σης Wagner (τώρα Africa Corps), έχει υπο­στη­ρί­ξει τις RSF, παρέ­χο­ντας πυραύ­λους και βοη­θώ­ντας στο λαθρε­μπό­ριο χρυ­σού για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση του πολέ­μου στην Ουκρα­νία. Ταυ­τό­χρο­να, το Κρεμ­λί­νο δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται με την πλευ­ρά του al-Burhan για τη δημιουρ­γία μιας πολυ­πό­θη­της ναυ­τι­κής βάσης στο Πορτ Σου­δάν, στην Ερυ­θρά Θάλασ­σα, ενι­σχύ­ο­ντας τη γεω­πο­λι­τι­κή της παρου­σία στην περιο­χή [10].

 

 

__________________________________________________

 

 Ο ρόλος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων — Ο αρχιτέκτονας της καταστροφής

Ενώ διά­φο­ροι ξένοι παρά­γο­ντες εμπλέ­κο­νται στον πόλε­μο του Σου­δάν, κανέ­νας δεν έχει δια­δρα­μα­τί­σει τόσο κεντρι­κό και κατα­στρο­φι­κό ρόλο όσο τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα (ΗΑΕ). Παρά τις επί­ση­μες δια­ψεύ­σεις, μια συντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία απο­δεί­ξε­ων από τον ΟΗΕ, οργα­νώ­σεις ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και ερευ­νη­τι­κά ινστι­τού­τα, κατα­δει­κνύ­ει ότι τα ΗΑΕ είναι ο κύριος στρα­τιω­τι­κός, οικο­νο­μι­κός και πολι­τι­κός υπο­στη­ρι­κτής των Δυνά­με­ων Ταχεί­ας Υπο­στή­ρι­ξης (RSF), της παρα­στρα­τιω­τι­κής ομά­δας που κατη­γο­ρεί­ται για γενο­κτο­νία. Η εμπλο­κή των ΗΑΕ δεν είναι τυχαία, αλλά εντάσ­σε­ται σε μια ευρύ­τε­ρη στρα­τη­γι­κή οικο­νο­μι­κής ηγε­μο­νί­ας, γεω­πο­λι­τι­κής επέ­κτα­σης και ιδε­ο­λο­γι­κής αντι-επα­νά­στα­σης που έχει μετα­τρέ­ψει το Σου­δάν σε ένα ακό­μη πιό­νι στη σκα­κιέ­ρα των περι­φε­ρεια­κών τους φιλο­δο­ξιών [14, 15].

Στρατιωτική υποστήριξη και παραβίαση του εμπάργκο όπλων

Η υπο­στή­ρι­ξη των ΗΑΕ προς τις RSF είναι απτή και θανα­τη­φό­ρα. Έρευ­νες της Διε­θνούς Αμνη­στί­ας και άλλων οργα­νώ­σε­ων έχουν τεκ­μη­ριώ­σει μια στα­θε­ρή ροή προηγ­μέ­νων όπλων από τα ΗΑΕ προς τις δυνά­μεις του Hemedti, κατά­φω­ρη παρα­βί­α­ση του εμπάρ­γκο όπλων που έχει επι­βά­λει ο ΟΗΕ στο Νταρ­φούρ από το 2004. Τον Μάρ­τιο του 2025, για παρά­δειγ­μα, ανα­γνω­ρί­στη­καν σε επί­θε­ση των RSF στο Βόρειο Νταρ­φούρ υπο­λείμ­μα­τα από κατευ­θυ­νό­με­νες βόμ­βες GB50A, κινε­ζι­κής κατα­σκευ­ής, οι οποί­ες μπο­ρούν να εκτο­ξευ­θούν από drones τύπου Wing Loong II. Τα ΗΑΕ είναι ο μονα­δι­κός γνω­στός χρή­στης αυτών των drones στην περιο­χή, και τα στοι­χεία υπο­δει­κνύ­ουν ότι τα όπλα αυτά εξή­χθη­σαν από την Κίνα στα ΗΑΕ και στη συνέ­χεια επα­νε­ξή­χθη­σαν παρά­νο­μα στο Σου­δάν [11].

Επι­πλέ­ον, έχουν ανα­γνω­ρι­στεί κινε­ζι­κής κατα­σκευ­ής οβι­δο­βό­λα AH‑4 155mm σε οπλο­στά­σια των RSF που κατέ­λα­βε ο σου­δα­νι­κός στρα­τός στο Χαρ­τούμ. Σύμ­φω­να με το Διε­θνές Ινστι­τού­το Ερευ­νών για την Ειρή­νη της Στοκ­χόλ­μης (SIPRI), τα ΗΑΕ είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που έχει εισα­γά­γει αυτό το σύστη­μα από την Κίνα [11]. Η υπο­στή­ρι­ξη δεν στα­μα­τά εκεί. Έρευ­να της εφη­με­ρί­δας The Guardian απο­κά­λυ­ψε ότι βρε­τα­νι­κός στρα­τιω­τι­κός εξο­πλι­σμός, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων συστη­μά­των στό­χευ­σης της εται­ρεί­ας Militec και κινη­τή­ρων Cummins για τεθω­ρα­κι­σμέ­να οχή­μα­τα Nimr (κατα­σκευ­ής ΗΑΕ), βρέ­θη­κε σε θέσεις των RSF. Αυτό εγεί­ρει σοβα­ρά ερω­τή­μα­τα για τη συνε­χι­ζό­με­νη πώλη­ση όπλων από δυτι­κές χώρες προς τα ΗΑΕ, παρά τις «αξιό­πι­στες» κατη­γο­ρί­ες του ΟΗΕ ότι το Άμπου Ντά­μπι εξο­πλί­ζει μια πολι­το­φυ­λα­κή που δια­πράτ­τει γενο­κτο­νία [12].

Τύπος Όπλου/Εξοπλισμού	Προ­έ­λευ­ση	Πώς Συν­δέ­ε­ται με τα ΗΑΕ
Drones (Wing Loong II, FeiHong-95)	Κίνα	Παρα­δό­θη­καν από τα ΗΑΕ στις RSF
Κατευ­θυ­νό­με­νες Βόμ­βες (GB50A)	Κίνα	Επα­νε­ξή­χθη­σαν παρά­νο­μα από τα ΗΑΕ στο Σουδάν
Οβι­δο­βό­λα (AH‑4 155mm)	Κίνα	Τα ΗΑΕ είναι ο μονα­δι­κός ξένος αγοραστής
Τεθω­ρα­κι­σμέ­να Οχή­μα­τα (Nimr)	ΗΑΕ	Κατα­σκευά­ζο­νται στα ΗΑΕ, χρη­σι­μο­ποιούν βρε­τα­νι­κούς κινητήρες
Συστή­μα­τα Στό­χευ­σης (Militec)	Ηνω­μέ­νο Βασίλειο	Εξή­χθη­σαν στα ΗΑΕ και βρέ­θη­καν σε θέσεις των RSF

Οικονομικά κίνητρα: Η δίψα για χρυσό

Η στρα­τιω­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη είναι άρρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νη με τα τερά­στια οικο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα των ΗΑΕ στο Σου­δάν, με επί­κε­ντρο τον χρυ­σό. Το Ντου­μπάι έχει καθιε­ρω­θεί ως ο κυρί­αρ­χος κόμ­βος για το νόμι­μο και παρά­νο­μο εμπό­ριο χρυ­σού από ολό­κλη­ρη την Αφρι­κή. Το μεγα­λύ­τε­ρο μέρος της παρα­γω­γής χρυ­σού του Σου­δάν, ειδι­κά από τα ορυ­χεία που ελέγ­χο­νται από τις RSF στο Νταρ­φούρ και αλλού, κατα­λή­γει λαθραία στο Ντου­μπάι. Αυτό το εμπό­ριο αίμα­τος παρέ­χει στον Hemedti τα απα­ραί­τη­τα κεφά­λαια για να χρη­μα­το­δο­τεί τον πόλε­μο, να πλη­ρώ­νει τους μισθο­φό­ρους του και να δια­τη­ρεί την πολε­μι­κή του μηχα­νή, ενώ ταυ­τό­χρο­να πλου­τί­ζει τις ελίτ και τις εται­ρεί­ες στα ΗΑΕ [13].

Σύμ­φω­να με το Chatham House, το 2024, τα ΗΑΕ ήταν η μεγα­λύ­τε­ρη εξα­γω­γι­κή αγο­ρά του Σου­δάν, με τις εξα­γω­γές να ανέρ­χο­νται σε 1,6 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολά­ρια, εκ των οποί­ων πάνω από το 91% ήταν χρυ­σός. Ακό­μη και ο επί­ση­μος χρυ­σός από τις περιο­χές που ελέγ­χει ο στρα­τός (SAF) εξά­γε­ται σχε­δόν εξ ολο­κλή­ρου (97%) στα ΗΑΕ, απο­φέ­ρο­ντας 1,52 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολά­ρια το 2024 [13]. Αυτό κατα­δει­κνύ­ει μια οικο­νο­μι­κή εξάρ­τη­ση και από τις δύο πλευ­ρές της σύγκρου­σης από τα ΗΑΕ, δίνο­ντας στο Άμπου Ντά­μπι τερά­στια επιρροή.

Η οργά­νω­ση The Sentry έχει απο­κα­λύ­ψει το περί­πλο­κο εται­ρι­κό δίκτυο που έχει στή­σει η οικο­γέ­νεια του Hemedti και οι συνερ­γά­τες του στο Ντου­μπάι για να διευ­κο­λύ­νουν αυτό το εμπό­ριο. Εται­ρεί­ες-βιτρί­νες, που δρα­στη­ριο­ποιού­νται από την εμπο­ρία κοσμη­μά­των έως τις συμ­βου­λευ­τι­κές υπη­ρε­σί­ες, χρη­σι­μο­ποιού­νται για το ξέπλυ­μα χρή­μα­τος από τον χρυ­σό και τη μετα­τρο­πή του σε σκλη­ρό νόμι­σμα. Άτο­μα όπως ο Mazin Fadlalla, ο οποί­ος στο παρελ­θόν αγό­ρα­ζε οχή­μα­τα για τις RSF, βρί­σκο­νται πίσω από αυτές τις εται­ρεί­ες, απο­κα­λύ­πτο­ντας τη βαθιά συμπλο­κή μετα­ξύ των επι­χει­ρη­μα­τι­κών δικτύ­ων των RSF και του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος των ΗΑΕ [15].

Γεωπολιτική στρατηγική: Αντι-επανάσταση και περιφερειακή ηγεμονία

Πέρα από το οικο­νο­μι­κό κέρ­δος, η πολι­τι­κή των ΗΑΕ στο Σου­δάν καθο­δη­γεί­ται από μια σαφή ιδε­ο­λο­γι­κή και γεω­πο­λι­τι­κή ατζέ­ντα. Τα ΗΑΕ, υπό την ηγε­σία του Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan, έχουν ανα­δει­χθεί στον κύριο χορη­γό της αντι-επα­νά­στα­σης στον αρα­βι­κό κόσμο μετά την Αρα­βι­κή Άνοι­ξη του 2011. Το Άμπου Ντά­μπι αντι­λαμ­βά­νε­ται τα λαϊ­κά, δημο­κρα­τι­κά κινή­μα­τα ως υπαρ­ξια­κή απει­λή για το δικό του αυταρ­χι­κό μοναρ­χι­κό μοντέ­λο. Ως εκ τού­του, έχει παρέμ­βει ενερ­γά σε χώρες όπως η Αίγυ­πτος, η Λιβύη και η Τυνη­σία για να υπο­στη­ρί­ξει αυταρ­χι­κούς ηγέ­τες και να υπο­νο­μεύ­σει τις δημο­κρα­τι­κές μετα­βά­σεις [14].

Η λαϊ­κή επα­νά­στα­ση του Σου­δάν το 2019, που ανέ­τρε­ψε τον Omar al-Bashir και έφε­ρε την ελπί­δα για μια δημο­κρα­τι­κή δια­κυ­βέρ­νη­ση, ήταν ακρι­βώς το είδος της εξέ­λι­ξης που τα ΗΑΕ ήθε­λαν να απο­τρέ­ψουν. Η υπο­στή­ρι­ξή τους προς τον Hemedti και τις RSF, μια δύνα­μη χωρίς λαϊ­κή νομι­μο­ποί­η­ση που προ­έρ­χε­ται από τις γενο­κτο­νι­κές πολι­το­φυ­λα­κές Janjaweed, ήταν ένας τρό­πος να δια­σφα­λί­σουν ότι το Σου­δάν θα παρέ­με­νε υπό τον έλεγ­χο ενός ισχυ­ρού στρα­τιω­τι­κού ηγέ­τη, ευνοϊ­κού προς τα συμ­φέ­ρο­ντά τους, και όχι μιας απρό­βλε­πτης δημο­κρα­τι­κής κυβέρ­νη­σης. Η υπο­στή­ρι­ξη σε μια αδί­στα­κτη παρα­στρα­τιω­τι­κή δύνα­μη ένα­ντι ενός τακτι­κού στρα­τού εξυ­πη­ρε­τεί επί­σης τη στρα­τη­γι­κή των ΗΑΕ για τη δημιουρ­γία εξαρ­τη­μέ­νων και ευέ­λι­κτων “proxy” δυνά­με­ων που δεν δεσμεύ­ο­νται από τις δομές και τους κανό­νες ενός κράτους.

Αυτή η προ­σέγ­γι­ση εντάσ­σε­ται σε αυτό που το Transnational Institute απο­κα­λεί «ανα­δυό­με­νο υπο-ιμπε­ρια­λι­στι­κό ρόλο» των ΗΑΕ στην Αφρι­κή. Αξιο­ποιώ­ντας τον τερά­στιο πλού­το τους, τα ΗΑΕ επε­κτεί­νουν την πολι­τι­κή, οικο­νο­μι­κή και στρα­τιω­τι­κή τους επιρ­ροή, επεν­δύ­ο­ντας σε λιμά­νια, υπο­δο­μές και φυσι­κούς πόρους, και παρεμ­βαί­νο­ντας σε συγκρού­σεις για να δια­μορ­φώ­σουν τα απο­τε­λέ­σμα­τα προς όφε­λός τους. Ο έλεγ­χos του Σου­δάν, με τη στρα­τη­γι­κή του θέση στην Ερυ­θρά Θάλασ­σα και τον ορυ­κτό του πλού­το, απο­τε­λεί κρί­σι­μο κομ­μά­τι αυτού του παζλ για την περι­φε­ρεια­κή ηγε­μο­νία [14]. Η τρα­γω­δία του σου­δα­νι­κού λαού είναι, σε μεγά­λο βαθ­μό, παρά­πλευ­ρη απώ­λεια σε αυτό το ανε­λέ­η­το παι­χνί­δι εξουσίας.

 

__________________________________________________

 Το “περιδέραιο από μαργαριτάρια” των ΗΑΕ: Η ευρύτερη στρατηγική στην Ερυθρά Θάλασσα

Η βαθιά και απο­στα­θε­ρο­ποι­η­τι­κή εμπλο­κή των Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των στο Σου­δάν δεν απο­τε­λεί μια μεμο­νω­μέ­νη περί­πτω­ση, αλλά το πιο πρό­σφα­το και βίαιο επει­σό­διο σε μια ευρύ­τε­ρη, υπο­λο­γι­σμέ­νη στρα­τη­γι­κή για την εδραί­ω­ση της ηγε­μο­νί­ας τους στην Ερυ­θρά Θάλασ­σα και το Κέρας της Αφρι­κής. Αυτή η στρα­τη­γι­κή, που συχνά περι­γρά­φε­ται ως η δημιουρ­γία ενός «περι­δέ­ραιου από μαρ­γα­ρι­τά­ρια», συνί­στα­ται στην από­κτη­ση του ελέγ­χου ενός δικτύ­ου εμπο­ρι­κών λιμα­νιών και στρα­τιω­τι­κών βάσε­ων που επι­τρέ­πουν στο Άμπου Ντά­μπι να προ­βάλ­λει ισχύ, να ασφα­λί­ζει τις εμπο­ρι­κές οδούς και να δια­μορ­φώ­νει την περι­φε­ρεια­κή πολι­τι­κή σκη­νή κατά το δοκούν. Η προ­σέγ­γι­ση αυτή, που το Carnegie Endowment for International Peace απο­κα­λεί μοντέ­λο των «ευέ­λι­κτων προ­φυ­λα­κών» (flexible outposts), περι­λαμ­βά­νει την κατα­σκευή νέων βάσε­ων, την επέ­κτα­ση υφι­στά­με­νων εγκα­τα­στά­σε­ων ή την προ­σω­ρι­νή χρή­ση τους σε συμ­μα­χι­κές χώρες, συχνά με μυστι­κό­τη­τα για την απο­φυ­γή πολι­τι­κού κόστους [17].

Στη Σομα­λία, τα ΗΑΕ έχουν εφαρ­μό­σει με μαε­στρία την τακτι­κή «διαί­ρει και βασί­λευε». Ενώ επι­σή­μως δια­τη­ρούν σχέ­σεις με την ομο­σπον­δια­κή κυβέρ­νη­ση στο Μογκα­ντί­σου, στην πρά­ξη έχουν καλ­λιερ­γή­σει βαθιές σχέ­σεις με τις ημιαυ­τό­νο­μες περιο­χές της Πού­ντλαντ και της αυτο­α­πο­κα­λού­με­νης ανε­ξάρ­τη­της Σομα­λι­λάν­δης. Μέσω της κρα­τι­κής εται­ρεί­ας DP World, τα ΗΑΕ έχουν επεν­δύ­σει εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια δολά­ρια και δια­χει­ρί­ζο­νται τα στρα­τη­γι­κά λιμά­νια του Μπο­σά­σο (Πού­ντλαντ) και της Μπερ­μπέ­ρα (Σομα­λι­λάν­δη) [16]. Αυτό όχι μόνο τους δίνει τον έλεγ­χο κρί­σι­μων θαλάσ­σιων πυλών, αλλά υπο­δαυ­λί­ζει και τις απο­σχι­στι­κές τάσεις, υπο­νο­μεύ­ο­ντας την κεντρι­κή κυβέρ­νη­ση και συντη­ρώ­ντας μια κατά­στα­ση αστά­θειας που εξυ­πη­ρε­τεί τα συμ­φέ­ρο­ντά τους. Η κίνη­ση αυτή έχει προ­κα­λέ­σει την οργή του Μογκα­ντί­σου, το οποίο έχει χαρα­κτη­ρί­σει τις συμ­φω­νί­ες παρά­νο­μες, και έχει οξύ­νει την αντι­πα­λό­τη­τα των ΗΑΕ με την Τουρ­κία, στε­νό σύμ­μα­χο της σομα­λι­κής κυβέρ­νη­σης [17].

Στην Υεμέ­νη, η στρα­τη­γι­κή των ΗΑΕ είναι ακό­μη πιο επι­θε­τι­κή. Υπο­στη­ρί­ζο­ντας το αυτο­νο­μι­στι­κό Νότιο Μετα­βα­τι­κό Συμ­βού­λιο (STC), το Άμπου Ντά­μπι έχει εξα­σφα­λί­σει τον de facto έλεγ­χο του νότου της χώρας και, κυρί­ως, στρα­τη­γι­κών νησιών. Έχει κατα­σκευά­σει ένα δίκτυο βάσε­ων στο αρχι­πέ­λα­γος της Σοκό­τρα (στα νησιά Abd al-Kuri και Samhah) και στο ηφαι­στειο­γε­νές νησί Mayun (ή Perim) ακρι­βώς στο στε­νό Bab al-Mandab, την «πύλη των δακρύ­ων» από όπου διέρ­χε­ται το 30% του παγκό­σμιου πετρε­λαί­ου. Αυτό το «δαχτυ­λί­δι ελέγ­χου» επι­τρέ­πει στα ΗΑΕ να παρα­κο­λου­θούν και να ελέγ­χουν μια από τις πιο κρί­σι­μες θαλάσ­σιες αρτη­ρί­ες του πλα­νή­τη, συχνά σε συνερ­γα­σία με το Ισρα­ήλ μετά τις Συμ­φω­νί­ες του Αβρα­άμ [16].

Στην Αιθιο­πία, τα ΗΑΕ παρε­νέ­βη­σαν απο­φα­σι­στι­κά στον πόλε­μο του Τιγκράι, παρέ­χο­ντας στρα­τιω­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη, κυρί­ως με drones, στην κυβέρ­νη­ση του πρω­θυ­πουρ­γού Abiy Ahmed, αλλά­ζο­ντας την ισορ­ρο­πία δυνά­με­ων στο πεδίο της μάχης. Προη­γου­μέ­νως, το 2018, είχαν μεσο­λα­βή­σει, μαζί με τη Σαου­δι­κή Αρα­βία, για την ιστο­ρι­κή ειρη­νευ­τι­κή συμ­φω­νία μετα­ξύ Αιθιο­πί­ας και Ερυ­θραί­ας, τερ­μα­τί­ζο­ντας δύο δεκα­ε­τί­ες σύγκρου­σης. Αυτή η διπλω­μα­τι­κή επι­τυ­χία τους επέ­τρε­ψε να εδραιώ­σουν την παρου­σία τους στην Ερυ­θραία, όπου χρη­σι­μο­ποί­η­σαν τη στρα­τιω­τι­κή βάση του Ασάμπ ως κύριο λογι­στι­κό κόμ­βο για τον πόλε­μο στην Υεμέ­νη [17]. Αυτό το δίκτυο βάσε­ων, επεν­δύ­σε­ων και πολι­τι­κών παρεμ­βά­σε­ων, από το Σου­δάν και την Υεμέ­νη μέχρι τη Σομα­λία και την Αιθιο­πία, απο­κα­λύ­πτει την κλί­μα­κα της φιλο­δο­ξί­ας των ΗΑΕ να ανα­δει­χθούν σε κυρί­αρ­χη υπο-ιμπε­ρια­λι­στι­κή δύνα­μη, ανα­δια­μορ­φώ­νο­ντας ολό­κλη­ρη την περιο­χή για να εξυ­πη­ρε­τή­σουν τα δικά τους συμ­φέ­ρο­ντα, με συχνά κατα­στρο­φι­κές συνέ­πειες για τους τοπι­κούς πληθυσμούς.

Εν κατακλείδι

Η κρί­ση στο Σου­δάν είναι μια τρα­γω­δία τερα­στί­ων δια­στά­σε­ων που εκτυ­λίσ­σε­ται στη σκιά της παγκό­σμιας αδια­φο­ρί­ας. Δεν είναι μια απλή σύγκρου­ση, αλλά ένα πολυ­ε­πί­πε­δο δρά­μα με βαθιές ιστο­ρι­κές ρίζες, εθνο­τι­κές εντά­σεις και ένα περί­πλο­κο παι­χνί­δι ξένων δυνά­με­ων που θυσιά­ζουν έναν ολό­κλη­ρο λαό στον βωμό των συμ­φε­ρό­ντων τους. Η γενο­κτο­νία που συμ­βαί­νει στο Νταρ­φούρ, για δεύ­τε­ρη φορά μέσα σε δύο δεκα­ε­τί­ες, απο­τε­λεί μια ανε­ξί­τη­λη κηλί­δα στη συνεί­δη­ση της ανθρωπότητας.

Η διε­θνής κοι­νό­τη­τα έχει απο­τύ­χει πατα­γω­δώς να προ­στα­τεύ­σει τον λαό του Σου­δάν. Η σιω­πή των μέσων ενη­μέ­ρω­σης επι­τρέ­πει στους δρά­στες και τους ξένους υπο­στη­ρι­κτές τους να δρουν ατι­μώ­ρη­τοι. Η ιστο­ρία, ωστό­σο, θα κρί­νει αυστη­ρά όσους επέ­λε­ξαν να κοι­τά­ξουν από την άλλη πλευ­ρά. Για τα εκα­τομ­μύ­ρια των Σου­δα­νών που υπο­φέ­ρουν, η ελπί­δα λιγο­στεύ­ει κάθε μέρα που περ­νά. Η «αθέ­α­τη γενο­κτο­νία» τους απαι­τεί την προ­σο­χή και τη δρά­ση του κόσμου, πριν το Σου­δάν σβή­σει ορι­στι­κά από τον χάρ­τη ως ένα λει­τουρ­γι­κό κρά­τος και η ιστο­ρία του γρα­φτεί απο­κλει­στι­κά με αίμα και δάκρυα.

Υστερόγραφο: Σημείωση για τη χρήση του όρου «Γενοκτονία»

Ο όρος «γενο­κτο­νία» συνή­θως χρη­σι­μο­ποιεί­ται όταν υπάρ­χει σκό­πι­μη και συστη­μα­τι­κή κατα­στρο­φή μιας συγκε­κρι­μέ­νης εθνο­τι­κής, φυλε­τι­κής ή θρη­σκευ­τι­κής ομά­δας, σύμ­φω­να με τη Σύμ­βα­ση για τη Γενο­κτο­νία του ΟΗΕ του 1948. Στην περί­πτω­ση του Σου­δάν, η χρή­ση αυτού του όρου βασί­ζε­ται στην επί­ση­μη αξιο­λό­γη­ση των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, που τον Ιανουά­ριο του 2025 χαρα­κτή­ρι­σαν τις πρά­ξεις των Δυνά­με­ων Ταχεί­ας Υπο­στή­ρι­ξης (RSF) και των συμ­μα­χι­κών τους πολι­το­φυ­λα­κών στο Νταρ­φούρ ως γενοκτονία.

Ωστό­σο, ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι η κατά­στα­ση στο Σου­δάν είναι πολύ­πλο­κη. Λόγω των πολ­λα­πλών εθνο­τι­κών, φυλε­τι­κών και πολι­τι­κών παρα­γό­ντων που εμπλέ­κο­νται στη σύγκρου­ση, κάποιοι ανα­λυ­τές και παρα­τη­ρη­τές θεω­ρούν τις πρά­ξεις στο Νταρ­φούρ ως γενο­κτο­νία με βάση τα συστη­μα­τι­κά εθνο­τι­κά κίνη­τρα και τη στο­χευ­μέ­νη βία κατά συγκε­κρι­μέ­νων ομά­δων (Masalit, Zaghawa, Fur), ενώ άλλοι την προ­σεγ­γί­ζουν ως μια ευρύ­τε­ρη εθνο­τι­κή σύγκρου­ση ή εμφύ­λιο πόλε­μο με εγκλή­μα­τα πολέ­μου και εγκλή­μα­τα κατά της ανθρωπότητας.

Χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τον όρο «αθέ­α­τη γενο­κτο­νία» στον τίτλο και το κεί­με­νο, το παρόν άρθρο επι­ση­μαί­νει δύο κρί­σι­μα σημεία: πρώ­τον, ότι υπάρ­χει μια συστη­μα­τι­κή, στο­χευ­μέ­νη βία κατά ορι­σμέ­νων εθνο­τι­κών ομά­δων που πλη­ροί τα κρι­τή­ρια της γενο­κτο­νί­ας σύμ­φω­να με τη νομι­κή αξιο­λό­γη­ση των ΗΠΑ και τις προει­δο­ποι­ή­σεις του ΟΗΕ, και δεύ­τε­ρον, ότι αυτή η τρα­γω­δία δεν λαμ­βά­νει τη διε­θνή προ­σο­χή, κάλυ­ψη και δρά­ση που θα έπρε­πε, καθι­στώ­ντας την ουσια­στι­κά «αθέ­α­τη» στη συνεί­δη­ση του διε­θνούς κοινού.

Η χρή­ση του όρου δεν υπο­τι­μά άλλες τρα­γω­δί­ες ούτε εξι­σώ­νει όλες τις συγκρού­σεις. Αντί­θε­τα, ανα­γνω­ρί­ζει την ειδι­κή βαρύ­τη­τα και τη νομι­κή σημα­σία των πρά­ξε­ων που δια­πράτ­το­νται στο Σου­δάν, ώστε η διε­θνής κοι­νό­τη­τα να αντι­με­τω­πί­σει την κρί­ση με τη σοβα­ρό­τη­τα που της αρμό­ζει και να ενερ­γο­ποι­ή­σει τους μηχα­νι­σμούς προ­στα­σί­ας που προ­βλέ­πει το διε­θνές δίκαιο.

 

__________________________________________________

Πηγές

1] [BBC News, “Sudan war: A simple guide to what is happening”

2] [CNN, “Genocide is declared once more in Sudan. How did the country get here?”

3] [Le Monde, “Guerre au Soudan : le risque de génocide est « très élevé », alerte l’ONU”

4] [United States Holocaust Memorial Museum, “Darfur”

5] [Migration Policy Institute, “Forgotten and Neglected, War-Torn Sudan Has Become the World’s Leading Displacement Crisis”

6] [International Media Support, “Silence kills: The state of media in war-torn Sudan”

7] [Britannica, “Sudan — British Conquest, Colonization, Resistance”

8] [United States Holocaust Memorial Museum, “A Country Divided”

9] [BBC News, “Sudan coup: Why Omar al-Bashir was overthrown”

10] [CNN, “Sudan’s bloody conflict is plagued by foreign influence – here is what we know”

11] [Amnesty International, “Sudan: Advanced Chinese weaponry provided by UAE identified in breach of arms embargo”

12] [The Guardian, “UK military equipment used by militia accused of genocide found in Sudan, UN told”

13] [Chatham House, “Gold and the war in Sudan”

14] [Transnational Institute, “The emerging sub-imperial role of the United Arab Emirates in Africa”

15] [The Sentry, “The RSF’s Business Network in the UAE”

16] [Middle East Eye, “How the UAE built a circle of bases to control the Gulf of Aden”

17] [Carnegie Endowment for International Peace, “Flexible Outposts: The Emirati Approach to Military Bases Abroad”

Βρεί­τε μας και στις σχε­τι­κές σελί­δες μας στο Facebook:

Διε­θνείς και Ευρω­παϊ­κές Σχέ­σεις σήμερα

Το Σου­δάν σήμερα

Το Νότιο Σου­δάν σήμερα

Η Αφρι­κή σήμερα

Τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα σήμερα