Tuomas Kantelinen: Ο φινλανδός μαέστρος που «έντυσε» μουσικά την σειρά με τον βίο του Αγίου Παϊσίου

Μπά­μπης Στέρτσος

Αθή­να, Ελλά­δα.  Όταν οι πρώ­τες νότες της σει­ράς «Άγιος Παΐ­σιος: Από τα Φάρα­σα στον Ουρα­νό» πλημ­μύ­ρι­σαν τους τηλε­ο­πτι­κούς δέκτες, πολ­λοί ανα­ρω­τή­θη­καν ποιος κρύ­βε­ται πίσω από αυτή τη συγκλο­νι­στι­κή μου­σι­κή που συν­δυά­ζει τον μυστι­κι­σμό της Ανα­το­λής με την ορχη­στρι­κή μεγα­λο­πρέ­πεια της Δύσης. Η απά­ντη­ση οδη­γεί σε έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους σύγ­χρο­νους συν­θέ­τες της Φιν­λαν­δί­ας, τον Tuomas Kantelinen [1].

Μια παι­δεία ριζω­μέ­νη στην παρά­δο­ση και την αριστεία

Η σχέ­ση του Kantelinen με τη μου­σι­κή δεν ήταν τυχαία. Γεν­νη­μέ­νος το 1969 στο Kankaanpää της Φιν­λαν­δί­ας, μεγά­λω­σε σε μια οικο­γέ­νεια όπου η τέχνη ήταν τρό­πος ζωής. Η πρώ­τη του δασκά­λα ήταν η για­γιά του, Liisa Mattila-Oukari, μια εμβλη­μα­τι­κή μορ­φή της τοπι­κής μου­σι­κής παι­δεί­ας που ίδρυ­σε το δικό της μου­σι­κό ινστι­τού­το [2]. Υπό την καθο­δή­γη­σή της, ο Tuomas και τα αδέρ­φια του έμα­θαν να βλέ­πουν τη μου­σι­κή όχι ως μάθη­μα, αλλά ως παι­χνί­δι και έκφραση.

 

Οι σπου­δές του στην περί­φη­μη Ακα­δη­μία Sibelius (1988–1996) υπό τον Eero Hämeenniemi τον εξό­πλι­σαν με τις πιο απαι­τη­τι­κές τεχνι­κές της κλα­σι­κής σύν­θε­σης [2]. Παράλ­λη­λα, η ενα­σχό­λη­σή του με το όμποε και το πιά­νο του έδω­σε μια βαθιά κατα­νό­η­ση των ορχη­στρι­κών χρω­μά­των. Όπως έχει δηλώ­σει ο ίδιος σε φιν­λαν­δι­κά μέσα, η μετά­βα­ση από την κλα­σι­κή μου­σι­κή στον κινη­μα­το­γρά­φο του φάνη­κε αρχι­κά «τεχνι­κά εύκο­λη», σύντο­μα όμως συνει­δη­το­ποί­η­σε ότι η δημιουρ­γία ποιο­τι­κής mainstream μου­σι­κής που υπη­ρε­τεί την εικό­να χωρίς να χάνει την καλ­λι­τε­χνι­κή της αυτο­νο­μία είναι μια τερά­στια πρό­κλη­ση [2].

Οι επιρ­ρο­ές και η φιλο­σο­φία της σύν­θε­σης που εστιά­ζει στο περιεχόμενο

Ο Kantelinen δεν είναι ένας συμ­βα­τι­κός συν­θέ­της. Η μου­σι­κή του επη­ρε­ά­ζε­ται από ένα ευρύ φάσμα, από τους μεγά­λους κλα­σι­κούς μέχρι τον μινι­μα­λι­σμό και τους αρχαί­ους μύθους. Στα στού­ντιο που δια­τη­ρεί στο Λος Άντζε­λες, την Ιτα­λία και τη Φιν­λαν­δία, πει­ρα­μα­τί­ζε­ται διαρ­κώς με την τεχνο­λο­γία (Logic, Pro Tools), αλλά επι­μέ­νει ότι «η καλύ­τε­ρη βιβλιο­θή­κη ήχων είναι ένα καλό πιά­νο και μια αλη­θι­νή ορχή­στρα» [2].

Η φιλο­σο­φία του συνο­ψί­ζε­ται στη φρά­ση «σύν­θε­ση με βάση το περιε­χό­με­νο». Δεν ξεκι­νά ποτέ γρά­φο­ντας απλώς νότες για να γεμί­σει τον χρό­νο. Αντί­θε­τα, βυθί­ζε­ται στο σενά­ριο, ανα­ζη­τώ­ντας το μετα­φυ­σι­κό και το πνευ­μα­τι­κό στοι­χείο. «Πάντο­τε ανα­ζη­τώ κάτι το πνευ­μα­τι­κό, κάτι που δεν έχει σχέ­ση με τη δου­λειά και τα επι­τεύγ­μα­τά μου», έχει ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στι­κά, προ­σθέ­το­ντας ότι τον συναρ­πά­ζει η ιδέα της χρή­σης παλιών μύθων για να εξε­ρευ­νή­σει τι σημαί­νει να είναι κανείς «ένθε­ος» [1] [2].

Η πρό­κλη­ση του «Αγί­ου Παϊ­σί­ου»: Μια πνευ­μα­τι­κή συνομιλία

Η ανά­θε­ση της μου­σι­κής για τη σει­ρά «Άγιος Παΐ­σιος» απο­τέ­λε­σε μια ιδιαί­τε­ρη στιγ­μή στην καριέ­ρα του. Για έναν συν­θέ­τη που έχει υπο­γρά­ψει πάνω από 100 κινη­μα­το­γρα­φι­κά scores –συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των Mongol, The Legend of Hercules και Arn: The Knight Templar– η ιστο­ρία του Αγί­ου από την Καπ­πα­δο­κία απαι­τού­σε μια δια­φο­ρε­τι­κή ευαι­σθη­σία [3].

Ο Kantelinen έχει δηλώ­σει ότι για τη συγκε­κρι­μέ­νη σει­ρά προ­σπά­θη­σε να δημιουρ­γή­σει μια μου­σι­κή που να λει­τουρ­γεί ως «γέφυ­ρα» προς τον ουρα­νό. Αν και ο ίδιος δεν αυτο­προσ­διο­ρί­ζε­ται ως θρη­σκευ­τι­κά δογ­μα­τι­κός, η μου­σι­κή του για τον Άγιο Παΐ­σιο απο­πνέ­ει έναν βαθύ μυστι­κι­σμό. Έχει ανα­φέ­ρει ότι η σύν­θε­ση για μια τέτοια εμβλη­μα­τι­κή φυσιο­γνω­μία δεν αφο­ρά μόνο την αισθη­τι­κή, αλλά την από­δο­ση της εσω­τε­ρι­κής γαλή­νης και της ταπεί­νω­σης που χαρα­κτή­ρι­ζαν τον Άγιο [1].

Η χρή­ση θεμα­τι­κών επα­να­λή­ψε­ων (leitmotifs) στη σει­ρά, μια τεχνι­κή που θεω­ρεί απα­ραί­τη­τη στον κινη­μα­το­γρά­φο για τη δημιουρ­γία «μνη­μο­νι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος», βοή­θη­σε το κοι­νό να ταυ­τι­στεί με τις πνευ­μα­τι­κές μετα­βά­σεις του κεντρι­κού ήρωα.

Διε­θνής καριέ­ρα και ελλη­νι­κή αποδοχή

Με βρα­βεία όπως το Finnish Jussi Award (1997, 1999) και το Harpa Award (2014) για τον καλύ­τε­ρο Σκαν­δι­να­βό συν­θέ­τη, ο Kantelinen παρα­μέ­νει στην κορυ­φή [3]. Ωστό­σο, η επι­τυ­χία στην Ελλά­δα έχει μια ιδιαί­τε­ρη θέση στην καρ­διά του. Η μου­σι­κή του, που συχνά γρά­φε­ται σε χαρ­τί σε δωμά­τια ξενο­δο­χεί­ων ανά τον κόσμο, βρή­κε το ιδα­νι­κό της «σπί­τι» στις καρ­διές των Ελλή­νων τηλε­θε­α­τών μέσα από τη  επι­τυ­χη­μέ­νη σει­ρά του MEGA (άγγι­ξε σε κάποια στιγ­μή το 40% της τηλε­θέ­α­σης) «Άγιος Παΐ­σιος: Από τα Φάρα­σα στον Ουρανό»

Σήμε­ρα, ο Tuomas Kantelinen συνε­χί­ζει να δημιουρ­γεί, από μεγά­λες όπε­ρες και μπα­λέ­τα (όπως η Βασί­λισ­σα του Χιο­νιού) μέχρι διε­θνή blockbusters, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι η μου­σι­κή, όταν πηγά­ζει από μια ειλι­κρι­νή πνευ­μα­τι­κή ανα­ζή­τη­ση, δεν γνω­ρί­ζει σύνορα.

 

Πίνα­κας: Σταθ­μοί στην Καριέ­ρα του Tuomas Kantelinen

Τομέ­ας	Σημα­ντι­κά Έργα / Διακρίσεις
Κινη­μα­το­γρά­φος	Mongol, The Legend of Hercules, Arn: The Knight Templar, Mindhunters
Τηλε­ό­ρα­ση	Άγιος Παΐ­σιος: Από τα Φάρα­σα στον Ουρα­νό, Dahab
Κλα­σι­κή Μουσική	Paavo Suuri (Όπε­ρα), The Snow Queen (Μπα­λέ­το)
Βρα­βεία	2x Jussi Award, Harpa Award, Finnish Art Critics’ Award
Σπου­δές	Ακα­δη­μία Sibelius (υπό τον Eero Hämeenniemi)

 

πηγές:

Ανα­φο­ρές

[1] Tuomas Kantelinen: O Φιν­λαν­δός πίσω από τη μου­σι­κή του “Από τα Φάρα­σα στον Ουρα­νό”! | OZON Magazine. (n.d.). https://el.ozonweb.com/culture/tuomas-kantelinen-o-finlandos-piso-apo-ti-mousiki-tis-seiras-apo-ta-farasa-ston-ourano

[2] Tuomas Kantelinen – säveltämistä sisältö edellä | Riffi. (2022, December 4). https://riffi.fi/artikkelit/haastattelut/tuomas-kantelinen-saveltamista-sisalto-edella

[3] Tuomas Kantelinen — Bio & Selected Filmography. (n.d.). https://nordicmusic.net/about