Μεγάλες αφηγήσεις και τοπικές δράσεις

του Χαρά­λα­μπου Στέρτσου

Οι μεγά­λες αφη­γή­σεις και οι ιδε­ο­λο­γί­ες τεί­νουν να εκλεί­ψουν στον σύγ­χρο­νο κόσμο εξαι­τί­ας της πολυ­πλο­κό­τη­τας και της ποι­κι­λο­μορ­φί­ας των κοι­νω­νιών. Στη μετα­νε­ω­τε­ρι­κή επο­χή, οι άνθρω­ποι είναι εκτε­θει­μέ­νοι σε πλή­θος πλη­ρο­φο­ριών και εμπει­ριών, γεγο­νός που οδη­γεί στην αμφι­σβή­τη­ση από­λυ­των αλη­θειών και ενιαί­ων ορα­μά­των. Η παγκο­σμιο­ποί­η­ση, η τεχνο­λο­γι­κή εξέ­λι­ξη και η διά­δο­ση του δια­δι­κτύ­ου ενι­σχύ­ουν τον πλου­ρα­λι­σμό και προ­ω­θούν ατο­μι­κές ταυ­τό­τη­τες και μικρές αφη­γή­σεις. Οι μεγά­λες ιδε­ο­λο­γί­ες θεω­ρού­νται ξεπε­ρα­σμέ­νες, καθώς δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στην πολυ­πλο­κό­τη­τα των σύγ­χρο­νων προ­βλη­μά­των, οδη­γώ­ντας έτσι συχνά σε έναν πιο κατα­κερ­μα­τι­σμέ­νο και σχε­τι­κό τρό­πο σκέψης.

Αυτό δεν σημαί­νει ότι πρέ­πει να εστιά­σου­με μονο­με­ρώς σε μικρό­τε­ρα, πιο ρεα­λι­στι­κά ορά­μα­τα, υπο­κα­θι­στώ­ντας(;) τα μεγά­λα ορά­μα­τα τα οποία τεί­νουν να  εκλεί­ψουν. Αν και αυτή η προ­σέγ­γι­ση προ­σφέ­ρει μια ενδια­φέ­ρου­σα ερμη­νεία της σύγ­χρο­νης κοι­νω­νί­ας, θα πρέ­πει να εξε­τα­στεί κρι­τι­κά, με βάση τις θεμε­λιώ­δεις αρχές της προ­ό­δου, του νεω­τε­ρι­σμού και της δια­μόρ­φω­σης μιας έλλο­γης κοινωνίας.

 Η άπο­ψη ότι τα μεγά­λα αφη­γή­μα­τα έχουν εκλεί­ψει και πως η λύση βρί­σκε­ται σε μικρές κλί­μα­κες και τοπι­κές κοι­νό­τη­τες περιο­ρί­ζει τις δυνα­τό­τη­τες συλ­λο­γι­κής αλλα­γής. Η ιστο­ρία έχει δεί­ξει ότι οι κοι­νω­νι­κές αλλα­γές και οι μετα­σχη­μα­τι­σμοί επέρ­χο­νται μέσω μεγά­λων ορα­μά­των και επα­να­στα­τι­κών ιδε­ών που δια­μορ­φώ­νουν νέες δομές και αξί­ες. Η Γαλ­λι­κή Επα­νά­στα­ση, το κίνη­μα πολι­τι­κών δικαιω­μά­των στις ΗΠΑ, καθώς και οι σύγ­χρο­νες οικο­λο­γι­κές και φεμι­νι­στι­κές κινη­το­ποι­ή­σεις είναι παρα­δείγ­μα­τα που απο­δει­κνύ­ουν ότι τα μεγά­λα αφη­γή­μα­τα έχουν δια­χρο­νι­κή σημα­σία και μπο­ρούν να εμπνεύ­σουν ουσια­στι­κές αλλα­γές σε παγκό­σμια κλίμακα.

Επι­πλέ­ον, η προ­σκόλ­λη­ση στη μικρο­κλί­μα­κα μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε μια μορ­φή κοι­νω­νι­κού κατα­κερ­μα­τι­σμού και απο­προ­σα­να­το­λι­σμού. Ο νεω­τε­ρι­σμός και η πρό­ο­δος βασί­ζο­νται στην ανα­γνώ­ρι­ση κοι­νών προ­βλη­μά­των και στη συλ­λο­γι­κή προ­σπά­θεια αντι­με­τώ­πι­σής τους. Η εστί­α­ση σε μικρές κοι­νό­τη­τες και σε προ­σω­πι­κές δρά­σεις, χωρίς μια ευρύ­τε­ρη στρα­τη­γι­κή ή όρα­μα, συχνά έχει ως απο­τέ­λε­σμα τη συντή­ρη­ση του υπάρ­χο­ντος συστή­μα­τος και την ανα­κύ­κλω­ση των προ­βλη­μά­των αντί για την επί­λυ­σή τους.

Η έλλο­γη κοι­νω­νία δεν μπο­ρεί να βασι­στεί μόνο σε μικρές, απο­σπα­σμα­τι­κές δρά­σεις. Χρειά­ζε­ται έναν συνε­κτι­κό ηθι­κό κώδι­κα και μια κοι­νή κατεύ­θυν­ση που θα εμπνέ­ει και θα κινη­το­ποιεί μεγά­λα κοι­νω­νι­κά σύνο­λα. Οι νέες μορ­φές κοι­νο­τή­των και η επι­στρο­φή σε παρα­δο­σια­κά μοντέ­λα αυτο­δια­χεί­ρι­σης, αν και ενδια­φέ­ρου­σες, δεν είναι αρκε­τές για να αντι­με­τω­πί­σουν τις προ­κλή­σεις της παγκο­σμιο­ποί­η­σης, της κλι­μα­τι­κής αλλα­γής και των κοι­νω­νι­κών ανισοτήτων.

Αντί να εγκα­τα­λεί­ψου­με τα μεγά­λα ορά­μα­τα, πρέ­πει να τα επα­να­δια­τυ­πώ­σου­με με τρό­πο που να αντα­πο­κρί­νε­ται στις ανά­γκες του 21ου αιώ­να. Η ανα­ζή­τη­ση της αλή­θειας και η δια­μόρ­φω­ση νέων αφη­γη­μά­των είναι ζωτι­κής σημα­σί­ας για τη δημιουρ­γία μιας κοι­νω­νί­ας που δεν θα εστιά­ζει μόνο στο παρόν αλλά θα δια­μορ­φώ­νει το μέλ­λον. Ο διά­λο­γος, η επι­στη­μο­νι­κή πρό­ο­δος και η συνερ­γα­σία μετα­ξύ κρα­τών και λαών είναι οι βάσεις για την εξέ­λι­ξη της κοι­νω­νί­ας προς ένα καλύ­τε­ρο αύριο.

Συνο­ψί­ζο­ντας, τα μεγά­λα αφη­γή­μα­τα παρα­μέ­νουν απα­ραί­τη­τα για την πρό­ο­δο της ανθρω­πό­τη­τας. Η επι­μο­νή σε μικρές κλί­μα­κες και τοπι­κές δρά­σεις μπο­ρεί να συμ­βά­λει στην ενί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κής συνο­χής, αλλά δεν πρέ­πει να αντι­κα­τα­στή­σει την ανά­γκη για συλ­λο­γι­κά ορά­μα­τα και παγκό­σμιες στρα­τη­γι­κές αλλα­γής. Η δια­μόρ­φω­ση μιας έλλο­γης κοι­νω­νί­ας προ­ϋ­πο­θέ­τει την ισορ­ρο­πία μετα­ξύ του τοπι­κού και του παγκό­σμιου, του μικρού και του μεγά­λου, του παρό­ντος και του μέλλοντος.

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -