Τι σηματοδοτεί το νέο πολιτικό σκηνικό των εκλογών της 21ης Μαΐου

του Βασί­λη Τακτικού

 Η πρώ­τη εικό­να που μπο­ρού­με να σχη­μα­τί­σου­με σε σχέ­ση με το εκλο­γι­κό απο­τέ­λε­σμα της 21ης Μαΐ­ου είναι ότι υπάρ­χει μία αντι­στρό­φως ανά­λο­γη μετα­βο­λή στην εικό­να του πολι­τι­κού σκη­νι­κού σε σχέ­ση με τις εκλο­γές του 2012. Τότε με την κατάρ­ρευ­ση του ΠΑΣΟΚ είχα­με το τέλος του δικομ­μα­τι­σμού Νέας Δημοκρατίας–ΠΑΣΟΚ και ταυ­τό­χρο­να είχα­με την άνο­δο του μικρού δικομ­μα­τι­σμού ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ που, όπως γνω­ρί­ζου­με, δια­μορ­φώ­θη­κε με τις δια­χω­ρι­στι­κές γραμ­μές μνημόνιο-αντιμνημόνιο.

Ο δια­χω­ρι­σμός αυτός μετά το εκλο­γι­κό απο­τέ­λε­σμα της 21ης Μαΐ­ου ούτε κατά φαντα­σία σήμε­ρα δεν μπο­ρεί να υπάρχει.

Έτσι μετά από 11 χρό­νια  έχου­με  την εκλο­γι­κή κατάρ­ρευ­ση του ΣΥΡΙΖΑ και, ταυ­τό­χρο­να,  την κατάρ­ρευ­ση αυτού του διπο­λι­σμού, καθώς έχει εκλεί­ψει ουσια­στι­κά η δια­μά­χη και ο δια­χω­ρι­σμός σε μνη­μο­νια­κά  και αντι­μνη­μο­νια­κά κόμ­μα­τα. Το δια­κύ­βευ­μα τώρα, εκ των πραγ­μά­των, είναι ποιος είναι ο καλύ­τε­ρος δια­χει­ρι­στής στο πλαί­σιο της ΕΕ.

Το κόμ­μα του ΣΥΡΙΖΑ χωρίς επι­τεύγ­μα­τα και ιδε­ο­λο­γι­κό πρό­ταγ­μα, χωρίς δια­κρι­τές δια­χω­ρι­στι­κές γραμ­μές, το τέλος αυτού του λεγό­με­νου μικρού δικομ­μα­τι­σμού μοιά­ζει ανα­πό­φευ­κτο. Το περί­φη­μο ηθι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα που είχε ως «ηθι­κό κεφά­λαιο» ο ΣΥΡΙΖΑ έχει χαθεί και δεν μπο­ρεί πλέ­ον να προ­βάλ­λε­ται ως τέτοιο χάρη των προ­γό­νων αγω­νι­στών της Αρι­στε­ράς. Τώρα υπάρ­χουν τα πεπραγ­μέ­να ενός κόμ­μα­τος που βρέ­θη­κε στην εξου­σία, που άλλα έλε­γε και άλλα έκα­νε πρά­ξη. Σε σχέ­ση με το εκλο­γι­κό υπό­στρω­μα που μετα­κι­νή­θη­κε έχου­με πλέ­ον τις μετρή­σεις με στοι­χεία που δεί­χνουν ότι το 12% του εκλο­γι­κού σώμα­τος που έφυ­γε από τον ΣΥΡΙΖΑ δια­σκορ­πί­στη­κε, χωρίς ιδε­ο­λο­γι­κούς φραγ­μούς προς όλα τα κόμ­μα­τα και κυρί­ως προς τη ΝΔ.

Βεβαί­ως υπάρ­χουν δια­φο­ρές προς τα συμ­φέ­ρο­ντα από τη νομή της εξου­σί­ας αλλά η δια­φο­ρά προς ελίτ της εξου­σί­ας δεν συνι­στά ποιο­τι­κή δια­φο­ρά. Την ίδια βου­λι­μία της κρα­τι­κής εξου­σί­ας με τη συντη­ρη­τι­κή παρά­τα­ξη επέ­δει­ξε και η δια­κυ­βέρ­νη­ση του ΣΥΡΙΖΑ. Την ίδια οικο­νο­μι­κή πολι­τι­κή επέ­δει­ξαν άλλω­στε σε σχέ­ση με την πραγ­μα­τι­κή οικονομία.

Το τέλος του δικομ­μα­τι­σμού NΔ — ΣΥΡΙΖΑ

Οι επι­φα­νεια­κές ανα­γνώ­σεις και ανα­λύ­σεις που κατα­κλύ­ζουν τα ΜΜΕ δεν μας άφη­σαν να δού­με στο βάθος τη ροή των πραγ­μά­των. Το επι­φαι­νό­με­νο της πολι­τι­κής με αντι­κεί­με­νο τη δια­μά­χη επί της απλής ανα­λο­γι­κής που προ­ώ­θη­σε η πλευ­ρά του ΣΥΡΙΖΑ και η ενι­σχυ­μέ­νη ανα­λο­γι­κή με πρό­σχη­μα την πολι­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα που προ­έ­βα­λε η ΝΔ, δεν υπο­κα­θι­στά το ιδε­ο­λο­γι­κό έλλειμ­μα της αντι­πο­λί­τευ­σης σε σχέ­ση με το κρά­τος και την οικονομία.

Ουσια­στι­κά η μάχη για την απλή ανα­λο­γι­κή δεν δόθη­κε ποτέ αφού δεν υπήρ­χε και δεν εκδη­λώ­θη­κε ποτέ καμία προ­ο­πτι­κή συνερ­γα­σί­ας των κομ­μά­των της κεντρο­α­ρι­στε­ράς. Κατά βάθος, δεν υπήρ­ξε ποτέ το υπό­στρω­μα της συμ­με­το­χι­κής δημο­κρα­τί­ας που είναι απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση της απλής ανα­λο­γι­κής για να ευδοκιμήσει..

Οι περισ­σό­τε­ροι πολι­τι­κοί ανα­λυ­τές συμ­φω­νούν ότι έπε­σαν έξω στις προ­βλέ­ψεις τους και απο­δί­δουν τα αίτια του εκλο­γι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος στο πολι­τι­κό αφή­γη­μα και το πολι­τι­κό σχέ­διο που προ­έ­βα­λε η κάθε πλευ­ρά, επι­μέ­νο­ντας στα λάθη της τελευ­ταί­ας εβδο­μά­δας. Αυτές οι ανα­λύ­σεις όμως απο­δί­δουν τη μισή αλή­θεια. Για την ίδια την ηγε­σία του ΣΥΡΙΖΑ φταί­νε τα άλλα κόμ­μα­τα της κεντρο­α­ρι­στε­ράς που δεν αντα­πο­κρί­θη­καν στο κάλε­σμα και δεν έχουν κουλ­τού­ρα συνερ­γα­σί­ας. Όλες αυτές οι εκτι­μή­σεις είναι  προ­φα­νώς ανε­παρ­κείς και δεν βλέ­πουν το βάθος των πολι­τι­κών εξελίξεων.

Η αυτο­δυ­να­μία και ο μονο­κομ­μα­τι­σμός της ΝΔ ως κατά­λη­ξη προ­κύ­πτει ακρι­βώς από την αδυ­να­μία των πολ­λών κομ­μά­των της κεντρο­α­ρι­στε­ράς να συνερ­γα­στούν. Καθώς το ποσο­στό (41%) της Κεντρο­δε­ξιάς ΝΔ δεν είναι μεγα­λύ­τε­ρο από το άθροι­σμα των κομ­μά­των της κεντρο­α­ρι­στε­ράς και Αρι­στε­ράς που φτά­νει το 43%. δεν μπο­ρού­με να μιλά­με για συντρι­πτι­κή νίκη της κεντρο­δε­ξιάς. Αλλά, για μία νίκη στη δεδο­μέ­νη πολι­τι­κή συγκυ­ρία που κερ­δή­θη­κε ελλεί­ψει πολι­τι­κού σχε­δί­ου και ικα­νής ηγε­σί­ας της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς να συν­θέ­σει την κοι­νω­νι­κή της απή­χη­ση και να τη μετα­σχη­μα­τί­σει σε πολι­τι­κή δύναμη.

Το γεγο­νός ότι κάθε πολι­τι­κό αφή­γη­μα και πολι­τι­κό σχέ­διο πατά­ει πάνω στις αντι­κει­με­νι­κές συν­θή­κες και πραγ­μα­τι­κό­τη­τες που δια­μορ­φώ­νο­νται εντός και εκτός των εθνι­κών συν­θη­κών, από τις αγο­ρές και το διε­θνές περι­βάλ­λον πρέ­πει να απο­τε­λεί και την βασι­κή πυξί­δα των πολι­τι­κών ανα­λύ­σε­ων. Ας μην ξεχνά­με ότι το εκλο­γι­κό σώμα αντι­δρά όχι μόνο με βάση τα πρό­σω­πα και το θυμι­κό, αλλά από τα απο­τε­λέ­σμα­τα και τα οικο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα. Καθο­ρι­στι­κό ρόλο παί­ζουν και οι διε­θνείς οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες και τα περι­θώ­ρια που δίνει στην οικο­νο­μία η οικο­νο­μι­κή πολι­τι­κή της Ε.Ε.

Γνω­ρί­ζου­με πλέ­ον ότι το πολι­τι­κό θυμι­κό κυριάρ­χη­σε στις εκλο­γές του 2012 (ο μεγά­λος θυμός στις πλα­τεί­ες) όταν οι περι­κο­πές και η μεί­ω­ση του εισο­δή­μα­τος έφτα­σε στο 25% και το αντι­μνη­μό­νιο φάντα­ζε ως μία κάποια διέ­ξο­δος που απο­δεί­χθη­κε μια απελ­πι­σμέ­νη διέ­ξο­δος. Το 2015 όμως είχα­με μία από­το­μη προ­σγεί­ω­ση στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα με ένα τρί­το μνη­μό­νιο που υπο­γρά­φη­κε από τον άλλο­τε «αντι­μνη­μο­νια­κό» Αλέ­ξη Τσί­πρα. Το παρά­δο­ξο είναι ότι με αυτή την γνω­στή κυβί­στη­ση της τότε  κυβέρ­νη­σης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έγι­νε και αφο­πλι­σμός της κεντρο­δε­ξιάς Ν.Δ. που ήταν τότε  αντι­πο­λί­τευ­ση. Παρά την αντί­θε­τη ρητο­ρι­κή, κυβέρ­νη­ση και αντι­πο­λί­τευ­ση αντι­κει­με­νι­κά βρέ­θη­καν στην ίδια πλευ­ρά και προ­σχώ­ρη­σαν στο «μένου­με Ευρώπη».

Αφού κατέρ­ρευ­σε το αντι­μνη­μο­νια­κό προ­φίλ του Τσί­πρα παρά τα περί του αντι­θέ­του λεγό­με­να, το ζήτη­μα από κει και πέρα ήταν ποιος είναι ο καλύ­τε­ρος δια­χει­ρι­στής των μνη­μο­νια­κών συν­θη­κών. Ο αντι­πε­ρι­σπα­σμός της συντη­ρη­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης ήταν να χρε­ω­θεί το τρί­το μνη­μό­νιο ο ΣΥΡΙΖΑ και να καεί το αφή­γη­μά του μέσα από τις αντι­φά­σεις του.

Αυτό το σενά­ριο συντε­λέ­στη­κε στη συνέ­χεια με αργούς ρυθ­μούς πράγ­μα­τι, καθώς, στην εφαρ­μο­σμέ­νη πολι­τι­κή ο ΣΥΡΙΖΑ αντα­πο­κρί­θη­κε σε αυτό τον υστε­ρο-μνη­μο­νια­κό του ρόλο με σκλη­ρή δημο­σιο­νο­μι­κή πολι­τι­κή αφή­νο­ντας το γνω­στό μαξι­λά­ρι τα 37 δισ. με το επι­χεί­ρη­μα «σας βγά­λα­με από το μνημόνιο».

Αυτό όμως είχε μακρο­χρό­νιες συνέ­πειες. Την αφαί­μα­ξη των μικρο­με­σαί­ων, γεγο­νός που έμει­νε απο­τυ­πω­μέ­νο στη μνή­μη του εκλο­γι­κού σώμα­τος και όπως απο­δεί­χθη­κε από τις πρό­σφα­τες εκλο­γές, ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε μόνο 17% από την συγκε­κρι­μέ­νη επαγ­γελ­μα­τι­κή τάξη. Δεν ήταν μόνο η πολι­τι­κή γκά­φα του Κατρού­γκα­λου πού κόστι­σε το εκλο­γι­κό απο­τέ­λε­σμα, κυρί­ως ήταν το κοι­νω­νι­κό απο­τύ­πω­μα μιας δια­δρο­μής που δεν δικαιώ­νε­ται από τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις. Κι αυτό συμ­βαί­νει συνή­θως όταν ένα κόμ­μα δοκι­μά­ζε­ται στην εξου­σία όπως δοκι­μά­στη­κε ο ΣΥΡΙΖΑ.

Το γεγο­νός ότι δεν πλή­ρω­σε άμε­σα όλο το πολι­τι­κό κόστος της προ­γραμ­μα­τι­κής του απο­τυ­χί­ας και το πλή­ρω­σε μετά από 4 χρό­νια είναι θέμα ωρί­μαν­σης αλλά και σύγκρι­σης πάντα με τον αντα­γω­νι­στή. Η ΝΔ επω­φε­λή­θη­κε από το διε­θνές περι­βάλ­λον και ο ΣΥΡΙΖΑ έμει­νε στά­σι­μος προ­γραμ­μα­τι­κά και οργανωτικά.

Η ΝΔ ήρθε στην εξου­σία το 2019 μέσα από μία ευνοϊ­κή συγκυ­ρία σε σχέ­ση με τις οικο­νο­μι­κές απο­φά­σεις της ΕΕ. Το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και η ποσο­τι­κή χαλά­ρω­ση της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας, έδω­σαν τη δυνα­τό­τη­τα στην κυβέρ­νη­ση της ΝΔ να προ­σφέ­ρει πολ­λά δώρα και επι­δό­μα­τα για τα ευά­λω­τα νοι­κο­κυ­ριά για την αντι­με­τώ­πι­ση της φτώ­χειας εξαι­τί­ας της κρί­σης της παν­δη­μί­ας αλλά και της ενερ­γεια­κής κρίσης.

Υπό αυτές τις συν­θή­κες ήταν επό­με­νο να καρ­πω­θεί οφέ­λη  η κυβέρ­νη­ση της ΝΔ η οποία παρου­σιά­στη­κε ως θια­σώ­της του προ­νοια­κού κρα­τι­κού παρεμ­βα­τι­σμού, κάτι που στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεν ισχύ­ει, για να πιστω­θεί δυνα­τό­τη­τες που δεν οφεί­λο­νται στην ίδια τη δική της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, αλλά στις έκτα­κτες παρο­χές που χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν από την ΕΕ.

Για παρά­δειγ­μα, στην κρί­ση του 2009–2012 οι αντι­κει­με­νι­κές συν­θή­κες υπα­γό­ρευ­σαν ακρι­βώς την αντί­θε­τη περιο­ρι­στι­κή πολι­τι­κή από την ΕΕ που έπλη­ξαν τότε το κυβερ­νών κόμ­μα του ΠΑΣΟΚ. Το 2010 οι ευρω­παί­οι είχαν τιμω­ρη­τι­κή διά­θε­ση απέ­να­ντι στην Ελλά­δα για το μεγά­λο δημό­σιο χρέ­ος. Αντί­θε­τα, το 2020–22 επει­δή αντι­με­τώ­πι­σαν όλα τα ευρω­παϊ­κά κρά­τη την ύφε­ση και τον πλη­θω­ρι­σμό, υπήρ­ξε η ποσο­τι­κή χαλά­ρω­ση και με το ταμείο ανά­πτυ­ξης για να χρη­μα­το­δο­τούν όλα τα κρά­τη με πολύ υψη­λό­τε­ρο δημό­σιο χρέ­ος. Να θυμί­σου­με ότι όταν το 2010 το δημό­σιο χρέ­ος ήταν 120% του ΑΕΠ, η ελλη­νι­κή οικο­νο­μία τέθη­κε υπό τους περιο­ρι­σμούς των μνη­μο­νί­ων προ­κει­μέ­νου να συνε­χί­σει να λει­τουρ­γεί το κρά­τος και να μη χρε­ο­κο­πή­σει. Αντί­θε­τα, την περί­ο­δο του 2020–23 που δια­νύ­ο­με τώρα με κυβέρ­νη­ση Μητσο­τά­κη, το δημό­σιο χρέ­ος με δεδο­μέ­νη και την κλη­ρο­νο­μιά της δια­χεί­ρι­σης του ΣΥΡΙΖΑ, έχει φτά­σει το 200% και φαι­νο­με­νι­κά δεν υπάρ­χει πρό­βλη­μα. Οι αυξή­σεις σε πραγ­μα­τι­κούς μισθούς υπο­λεί­πο­νται του πλη­θω­ρι­σμού και παρα­δό­ξως η εικό­να της οικο­νο­μί­ας παρου­σιά­ζε­ται βιώ­σι­μη και η Νέα Δημο­κρα­τία παρου­σιά­ζε­ται ως καλύ­τε­ρος διαχειριστής.

Η πραγ­μα­τι­κή οικονομία

Τα πράγ­μα­τα όμως σε κάποια στιγ­μή θα κρι­θούν στο επί­πε­δο της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μί­ας, της βιω­σι­μό­τη­τας και της κοι­νω­νι­κής συνο­χής. Σε αυτό το πεδίο θα κρι­θούν κυβέρ­νη­ση και αντι­πο­λί­τευ­ση. Αλλά και στο επί­πε­δο της μεί­ω­σης των ανι­σο­τή­των. Επί αυτού του πεδί­ου τι έχει να αντι­πα­ρα­τά­ξει η αντιπολίτευση;

Θα μπο­ρού­σε να αντι­πα­ρα­τά­ξει μεταρ­ρυθ­μί­σεις για την ανά­πτυ­ξη της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μί­ας, την ανά­πτυ­ξη της κοι­νω­νι­κής κατοι­κί­ας, την αντι­με­τώ­πι­ση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας με ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες, την πρά­σι­νη μετά­βα­ση, ένα νέο παρα­γω­γι­κό μοντέ­λο.  Όχι μόνο στο επί­πε­δο δια­κη­ρύ­ξε­ων άλλα στο επί­πε­δο κινη­το­ποί­η­σης παρα­γω­γι­κών σχέ­σε­ων και εξεύ­ρε­σης των ανα­γκαί­ων πόρων. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα εδώ δεν υπάρ­χει εναλ­λα­κτι­κό πολι­τι­κό σχέδιο.

Σε σχέ­ση με αυτή την προ­σέγ­γι­ση η ΝΔ έχει να προ­βά­λει το μετα­σχη­μα­τι­σμό στο ψηφια­κό κρά­τος αλλά μέχρι εκεί. Δεν παρεί­χε τους πόρους ούτε από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης για την ενί­σχυ­ση της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μί­ας. Δεν υπάρ­χουν, επο­μέ­νως, οι προ­ο­πτι­κές να βελ­τιω­θεί αυτή η κατά­στα­ση και το εισό­δη­μα των ασθε­νέ­στε­ρων κοι­νω­νι­κών στρωμάτων.

Αν έρθου­με στο παρόν και τις δεύ­τε­ρες εκλο­γές της 25ης Ιου­νί­ου, είναι πιθα­νόν να μπουν κι άλλα μικρά κόμ­μα­τα στη Βου­λή και το δια­φαι­νό­με­νο εύρος της αυτο­δυ­να­μί­ας να περιο­ρι­στεί. Ενώ από τη ΝΔ σίγου­ρα κάποιοι ψηφο­φό­ροι της δεξιάς πτέ­ρυ­γας (Καρα­μαν­λι­κοί, Σαμα­ρι­κοί) θα φυλ­λορ­ρο­ή­σουν προς άλλες επι­λο­γές, από τη στιγ­μή που δεν θεω­ρούν ότι δια­κυ­βεύ­ε­ται η εξουσία.

Ενώ από τον ΣΥΡΙΖΑ οι διαρ­ρο­ές θα είναι προς όλες τις κατευ­θύν­σεις, η επό­με­νη τετρα­ε­τία θα χαρα­κτη­ρι­στεί από τον πόλε­μο μετα­ξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ για το ποιο από τα δύο κόμ­μα­τα θα ηγε­μο­νεύ­σει στο χώρο της κεντρο­α­ρι­στε­ράς. Σε κάθε περί­πτω­ση η 21η Μαΐ­ου θα μεί­νει στην πολι­τι­κή ιστο­ρία όχι μόνο για το θρί­αμ­βο της ΝΔ του Μητσο­τά­κη αλλά κυρί­ως για τη δια­φαι­νό­με­νη ανα­τρο­πή στον κεντρο­α­ρι­στε­ρό χώρο.

Το άλλο ερώ­τη­μα είναι αν μπο­ρεί να  καλύ­ψει το χώρο της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης το ΠΑΣΟΚ, όπως φαντά­ζο­νται πολ­λοί εντός και εκτός της κεντρο­α­ρι­στε­ράς ή θα προ­κύ­ψουν και νέες δυνά­μεις για την ανα­σύν­θε­ση της κεντροαριστεράς;

Το βέβαιον είναι ότι το ΠΑΣΟΚ θα επω­φε­λη­θεί της πτώ­σης του ΣΥΡΙΖΑ αλλά με τη σημε­ρι­νή του συγκρό­τη­ση και ηγε­σία δύσκο­λα θα γίνει ο μεγά­λος πόλος της κεντρο­α­ρι­στε­ράς. Ακρι­βώς για­τί πέρα από τη διεκ­δί­κη­ση και τη νομή της εξου­σί­ας δεν έχει εναλ­λα­κτι­κό πρό­γραμ­μα για την πραγ­μα­τι­κή οικο­νο­μία από τη ΝΔ. Ενδε­χο­μέ­νως έχει μεγα­λύ­τε­ρες δημο­κρα­τι­κές ευαι­σθη­σί­ες αλλά αυτό δεν καθο­ρί­ζει απο­φα­σι­στι­κά την κίνη­ση των μαζών. Η οικο­νο­μι­κή δημο­κρα­τία στην πρά­ξη είναι εκεί­νη που μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει την ποιο­τι­κή δια­φο­ρά και αυτό δεν υπάρ­χει στην ορο­λο­γία και την κουλ­τού­ρα του σημε­ρι­νού ΠΑΣΟΚ.

Υπάρ­χει επό­με­νος πολι­τι­κός χώρος για την ανά­δει­ξη νέων δυνά­με­ων στο χώρο της κεντρο­α­ρι­στε­ράς που θα επι­τρέ­ψουν να υπάρ­ξουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις μιας συνο­λι­κής ανασυγκρότησης.

Προς το παρόν, τα μικρά κόμ­μα­τα που ενδε­χο­μέ­νως μπουν στη Βου­λή της 25ης Ιου­νί­ου θα παί­ξουν κατα­λυ­τι­κό ρόλο στην ανα­συ­γκρό­τη­ση ενός μετώ­που της κεντροαριστεράς.

Αυτό που έχου­με μπρο­στά μας είναι τι θα γίνει εάν, σε ένα-δυο χρό­νια έχου­με μία νέα κρί­ση χρέ­ους, όπως προ­βλέ­πουν σήμε­ρα  δια­πρε­πείς οικο­νο­μο­λό­γοι, ξεκι­νώ­ντας από την ίδια την Αμε­ρι­κή. Θα μπο­ρέ­σει να αντέ­ξει η ελλη­νι­κή οικο­νο­μία δίχως βαθιές μεταρ­ρυθ­μί­σεις που θα αντι­με­τω­πί­σουν τη φτώ­χεια και τις μεγά­λες ανι­σό­τη­τες; Θα συνε­χι­στεί τότε, όπως δια­φαί­νε­ται σήμε­ρα, η ηγε­μο­νία της ΝΔ;

Το πιο πιθα­νόν είναι μπρο­στά σε μια νέα δια­φαι­νό­με­νη παγκό­σμια κρί­ση Χρέ­ους, ότι η νίκη και ηγε­μο­νία της ΝΔ μπο­ρεί να απο­δει­χθεί τόσο «στρα­τη­γι­κή» όσο ήταν και η νίκη του Γιώρ­γου Παπαν­δρέ­ου το 2009 με το 44% του εκλο­γι­κού σώμα­τος. Να δοκι­μα­στεί σε σκλη­ρές συν­θή­κες. Να γίνει δηλα­δή ανα­λώ­σι­μη. Η μονο­κρα­το­ρία να γίνει πρό­βλη­μα και να χρεια­στούν συναι­νέ­σεις για μεγά­λες και κρί­σι­μες απο­φά­σεις όταν νέοι «αγα­να­κτι­σμέ­νοι» βγουν στις πλα­τεί­ες και πιέ­ζουν το πολι­τι­κό σύστη­μα πολύ πιο πριν ολο­κλη­ρω­θεί η δεύ­τε­ρη τετρα­ε­τία του Μητσο­τά­κη και της Ν.Δ.