Η μεταστροφή των ΗΠΑ στο Ουκρανικό ζήτημα. Αίτια και αποτελέσματα

του Βασί­λη Τακτικού

Η μετα­στρο­φή των ΗΠΑ στο ουκρα­νι­κό ζήτη­μα είναι πλέ­ον  ιστο­ρι­κό  γεγο­νός που αλλά­ζει δρα­στι­κά την παγκό­σμια γεω­πο­λι­τι­κή σκα­κιέ­ρα. Ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Donald Trump θέλει ειρή­νη  και το δηλώ­νει με κάθε τρό­πο αφού, το κόστος του πολέ­μου στην Ουκρα­νία σε τελι­κή ανά­λυ­ση  είναι μεγα­λύ­τε­ρο από το όφε­λος. Και το κυριό­τε­ρο θα απο­φύ­γει μια δια­φαι­νό­με­νη ήττα.

Τα προη­γού­με­να χρό­νια η υπε­ρε­πέ­κτα­ση της Αμε­ρι­κής σε όλο τον κόσμο φού­σκω­σε  το δημό­σιο χρέ­ος των ΗΠΑ σε τέτοιο βαθ­μό που χρειά­ζο­νται άμε­σα περι­κο­πές δαπα­νών 2 τρις ανά έτος για να ελεγχθεί. 

Ο Tραμ και το επι­τε­λείο του έχουν επι­λέ­ξει να κάνουν αυτές τις περι­κο­πές στους εξο­πλι­σμούς και στον περιο­ρι­σμό στις δημό­σιες δαπά­νες  με απο­λύ­σεις της κρα­τι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας. Αυτό είναι εφι­κτό μέτρο λόγω εξέ­λι­ξης της τεχνο­λο­γί­ας και τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης. Ο άλλος τρό­πος είναι οι περι­κο­πές των εξο­πλι­στι­κών δαπα­νών και ειδι­κό­τε­ρα του ΝΑΤΟ.

Το αρνη­τι­κό είναι ότι   θα υπάρ­ξουν ταυ­τό­χρο­να περι­κο­πές στο κοι­νω­νι­κό κρά­τος και της ανθρω­πι­στι­κής βοή­θειας στο εξωτερικό.

Πράγ­μα­τι, το δημό­σιο χρέ­ος των ΗΠΑ αυξά­νε­ται  περί­που  κατά δύο δις το χρό­νο και  αντί­στοι­χο ποσό περί­που πλη­ρώ­νει για εξυ­πη­ρέ­τη­ση του χρέ­ους κάθε έτος  σε τόκους.  Αν δεν ληφθούν άμε­σα  μέτρα η κρί­ση χρέ­ους θα είναι μεσο­πρό­θε­σμα ανα­πό­φευ­κτη και η Αμε­ρι­κή θα βρε­θεί από την υπε­ρε­πέ­κτα­ση στη θέση που βρέ­θη­κε η Αγγλία μετά το δεύ­τε­ρο παγκό­σμιο   πόλε­μο. Γι’  αυτό  η συντρι­πτι­κή  πλευ­ρά του  Drump  αλλά­ζει στά­ση και στρα­τη­γι­κή στην  οικο­νο­μία  και την εξω­τε­ρι­κή της πολι­τι­κή. Πρό­κει­ται για αντί­θε­ση  και σύγκρου­ση ενδοκαπιταλιστική.

Συγκρού­ο­νται από τη μια μεριά το χρη­μα­τι­στι­κό τρα­πε­ζι­κό κεφά­λαιο και το στρα­τιω­τι­κό βιο­μη­χα­νι­κό σύμπλεγ­μα που εκφρά­ζουν οι “δημο­κρα­τι­κοί” με το κεφά­λαιο της γης, ορυ­χεία και εξο­ρύ­ξεις ενέρ­γεια που εμπλέ­κε­ται άμε­σα  το κρά­τος και εκφρά­ζουν οι συντη­ρη­τι­κοί. Η πολι­τι­κή της υπε­ρε­πέ­κτα­σης μπο­ρού­σε να εξυ­πη­ρε­τη­θεί όσο υπήρ­χε η δυνα­τό­τη­τα να τυπώ­νε­ται χωρίς αντί­κρι­σμα χρή­μα σε δολά­ριο, αλλά αυτή η δυνα­τό­τη­τα έχει φτά­σει πλέ­ον σε ορια­κό σημείο και δεν μπο­ρεί να συνε­χι­στεί χωρίς τον κίν­δυ­νο ενός κράχ..

Η επα­να­φο­ρά των δασμών μετά από πολ­λά χρό­νια στην οικο­νο­μία των ΗΠΑ  είναι συνέ­πεια αυτής της προ­σέγ­γι­σης, αλλά και το αδύ­να­το σημείο  στην παγκό­σμια ηγε­μο­νία της αγοράς.

Από την άλλη σκο­πιά τα λάφυ­ρα του πολέ­μου από την Ουκρα­νία ή οπου­δή­πο­τε αλλού ‑βλέ­πε σπά­νιες γαί­ες, δεν μπο­ρούν να καλύ­ψουν τα έξο­δα του πολέ­μου φθο­ράς. Έτσι μια συμ­φω­νία κορυ­φής μια “νέα Γιάλ­τα”  φαντά­ζει η καλύ­τε­ρη λύση  για να εξυ­πη­ρε­τη­θούν αυτή τη φάση τα συμ­φέ­ρο­ντα  που εκφρά­ζουν  οι συντη­ρη­τι­κοί των ΗΠΑ και Ντό­ναλντ Τραμπ περιο­ρί­ζο­ντας την ηγε­μο­νία στο δυτι­κό ημισφαίριο.

Αντί­θε­τα, οι ηγε­σί­ες της Ευρώ­πης έχουν ένα σύμπλεγ­μα συμ­φε­ρό­ντων που συν­δέ­ε­ται με την προη­γού­με­νη ηγε­σία των ΗΠΑ. Και συνε­χί­ζουν να εξυ­πη­ρε­τούν δια­πλε­κό­με­να συμ­φέ­ρο­ντα  με οικο­νο­μι­κές και πολι­τι­κές ελίτ που κυριάρ­χη­σαν  τα 40 τελευ­ταία χρό­νια με την εμμο­νή διεκ­δί­κη­σης ζωτι­κού χώρου από το άλλο­τε ανα­το­λι­κό μπλόκ και την απο­δυ­νά­μω­ση της Ρωσίας.

ΟΙ νεο­φι­λε­λεύ­θε­ροι ένθεν και ένθεν του ατλα­ντι­κού είναι δέσμιοι της αντι­ρω­σι­κής ρητο­ρι­κής για την επα­νε­κλο­γή τους με αυτό το αφή­γη­μα . Νιώ­θουν άμε­σα την απει­λή της φιλο­ρω­σι­κής δεξιάς στη χώρα τους, εγκλω­βι­σμέ­νοι στις προ­κα­τα­λή­ψεις τους. Εγκλω­βι­σμέ­νοι στη  ρεμού­λα  δια­χεί­ρι­σης της εξω­τε­ρι­κής βοή­θειας προς την Ουκρα­νία ενώ η συνέ­χεια φαί­νε­ται κάπου τους βολεύ­ει τη γρα­φειο­κρα­τία των Βρυξελών.

Στο εσω­τε­ρι­κό πεδίο υπο­λο­γί­ζουν  την αντι­πα­ρά­θε­ση με ακρο­δε­ξιά με όρους πριν από τον παγκό­σμιο πόλε­μο που ήταν πράγ­μα­τι πολε­μο­χα­ρής. Ωστό­σο  το ιστο­ρι­κό παρά­δο­ξο τώρα στο ιστο­ρι­κό εκκρε­μές είναι ότι, οι πολε­μο­χα­ρείς είναι από την άλλη πλευ­ρά ενός φθί­νο­ντος υπο­δείγ­μα­τος του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Στο πλαί­σιο της γεω­πο­λι­τι­κής σύγκρου­σης τα φιλο­ρω­σι­κά δεξιά κόμ­μα­τα λένε το αυτο­νό­η­το  ότι, δεν έχου­με αντι­κει­με­νι­κούς λόγους να είμα­στε κατά της Ρωσί­ας και είναι προς το συμ­φέ­ρον μας να παίρ­νου­με φθη­νή ενέρ­γεια και πρώ­τες ύλες. Η Ρωσία δεν πρό­κει­ται να ηττη­θεί στρα­τιω­τι­κά. Αυτό το πνεύ­μα εκφρά­ζει και ο Ντό­ναλντ Τραμπ έτοι­μος για μεγά­λες οικο­νο­μι­κές συμ­φω­νί­ες στην ενέρ­γεια και πρώ­τες ύλες.

Πράγ­μα­τι, σε άλλα ταξι­κά και οικο­νο­μι­κά ζητή­μα­τα μπο­ρεί να δια­φω­νή­σει ένας  δημο­κρά­της και σοσιαλ­δη­μο­κρά­της με τον Τραμπ και τη νέα δεξιά . Για παρά­δειγ­μα στις επι­λο­γές  για την δια­χεί­ρι­ση του  τερά­στιου δημό­σιου χρέ­ους το κόστος  πλη­ρώ­νουν  οι φτω­χοί και όχι υπερ­πλού­σιοι που εκφρά­ζει η πολι­τι­κή Τράμπ. Στη γεω­πο­λι­τι­κή όμως οι κινή­σεις του είναι σε πιο ορθο­λο­γι­κή βάση.

Πρό­κει­ται για μεγά­λη αντί­θε­ση υπο­δείγ­μα­τος κυριαρ­χί­ας που από τη μια πλευ­ρά είναι η  νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρη παγκο­σμιο­ποί­η­ση που προ­ω­θούν και υπε­ρα­σπί­ζου­νε οι διευ­θυ­ντι­κές ελίτ των δημο­κρα­τι­κών στην Αμε­ρι­κή και στην Ευρώ­πη  και εκφρά­ζουν οι σοσιαλ­δη­μο­κρά­τες και λαϊ­κό κόμ­μα και το πρω­τείο το έχει αγο­ρά, οι τρά­πε­ζες και το χρη­μα­τι­στή­ριο.  Και από την άλλη για το νέο συντη­ρη­τι­σμό του Τράμπ και της νέας δεξιάς στην Ευρώ­πη είναι το πρω­τείο της πολι­τι­κής  το   έχει το  εθνι­κό κράτος.

Λαμ­βά­νο­ντας υπό­ψη αυτές τις αντι­θέ­σεις  το ελεγ­χό­με­νο και παγκο­σμιο­ποι­η­μέ­νο μιντια­κό σύστη­μα μας λέει ότι ο Τραμπ είναι ένας λαϊ­κι­στής σχε­δόν φασί­στας,  όπως φασί­στες είναι όλοι  ακρο­δε­ξιοί στην Ευρώπη.

Όμως ο Τραμπ απο­δει­κνύ­ει στη πρά­ξη ότι δεν  είναι ούτε πολε­μο­χα­ρής, ούτε φασί­στας που ασκεί βία στη λήψη και εφαρ­μο­γή πολι­τι­κών απο­φά­σε­ων, Ούτε εκφρά­ζει εθνι­κό μίσος ένα­ντι άλλων εθνών. Είναι απλά   συντη­ρη­τι­κός και πολέ­μιος της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης όπως εξάλ­λου όλη η συντη­ρη­τι­κή Ευρώ­πη. Παράλ­λη­λα, είναι υπερ του δρα­στι­κού περιο­ρι­σμού του δημό­σιου χρέ­ους με αντί­στοι­χο περιο­ρι­σμό του κοι­νω­νι­κού κρά­τους. Και το αρνη­τι­κό επι­πλέ­ον σαυ­τό είναι ότι  μεσο­πρό­θε­σμα η πολι­τι­κή του θα διο­γκώ­σει περισ­σό­τε­ρο τις ανισότητες.

Το βέβαιο είναι επί­σης  ότι από τα φαι­νό­με­να, δεν θα ακο­λου­θή­σει την πολι­τι­κή του Ρήγκαν και Θάτσερ με τον μονε­τα­ρι­σμό και την υπερ­χρέ­ω­ση με δάνεια τους κατα­να­λω­τές  χρε­ώ­νο­ντας και την  επό­με­νης γενιά.

Ο συντη­ρη­τι­σμός μπο­ρεί να βελ­τιώ­σει τα ελλεί­μα­τα του δημο­σί­ου χρέ­ους βρα­χυ­πρό­θε­σμα αλλά μακρο­πρό­θε­σμα αυτή η πολι­τι­κή  θα υπο­νο­μευ­τεί από τον περιο­ρι­σμό της ζήτη­σης και τη νέα διό­γκω­ση των ανισοτήτων.

Από αυτό το σημείο αρχί­ζει μια ουσια­στι­κή κριτική

Η εκ  παραλ­λή­λου διό­γκω­ση του παγκό­σμιου χρέ­ους και η διό­γκω­ση των ανι­σο­τή­των, που αρνεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει συνο­λι­κά η δύση, είναι το κύριο πρό­βλη­μα που θα βρού­με μπρο­στά μας στο μέλλον.

Η γεω­πο­λι­τι­κές ανα­λύ­σεις δεν μπο­ρούν να μας φωτί­σουν επαρ­κώς αυτό το πρόβλημα.

Ο εχθρός είναι  στο τομέα της οικο­νο­μί­ας είναι  εσω­τε­ρι­κός και έχει να κάνει κυρί­ως με τη σύγκρου­ση κεφα­λαί­ου και εργα­σί­ας. Η εξου­σί­ες επι­τρέ­πουν στο κεφά­λαιο να κερ­δί­ζει συνε­χώς τη μερί­δα του  λέο­ντος στην κατα­νο­μή των πόρων. Η παγκό­σμια φορο­λο­γία του κεφα­λαί­ου είναι μόλις το 4%.  Αντι­θέ­τως η  φορο­λο­γία   της Εργα­σί­ας μαζί με τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές φτά­νει το 40%.  Η μεί­ω­ση συγκρι­τι­κά αμοι­βών της εργα­σί­ας μειώ­νει την κατα­νά­λω­ση και μέσω αυτής  προσ­δό­κι­μο της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης. Έτσι το παγκό­σμιο χρέ­ος συνε­χώς αυξά­νε­ται με πολύ μεγα­λύ­τε­ρη ταχύ­τη­τα από την ανά­πτυ­ξη  και στο τέλος της δια­δρο­μής δεν θα απο­φευ­χθεί μια νέα παγκό­σμια κρί­ση χρέ­ους. Η ερμη­νεία που δίδε­ται για τη μετα­στρο­φή των ΗΠΑ  στη γεω­πο­λι­τι­κή σύγκρου­ση με τη Ρωσία Ότι ο κύριος αντα­γω­νι­στής είναι η Κίνα  και προς τα εκεί πρέ­πει να προ­σα­να­το­λι­στεί ο δυτι­κός κόσμος είναι η μισή η αλή­θεια.  Η άλλη μισή είναι η ανά­γκη για αλλα­γή υπο­δείγ­μα­τος του νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρου προ­τύ­που μέσα στην Αμε­ρι­κή και μέσα στην Eυρώ­πη  για να αντα­πο­κρι­θεί προ­κλή­σεις των καιρών.

Ο Βασί­λης Τακτι­κός είναι πολι­τι­κός ανα­λυ­τής και συγ­γρα­φέ­ας βιβλί­ων κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας. Είναι συντο­νι­στής του Πανελ­λή­νιου παρα­τη­ρη­τη­ρί­ου και δικτύ­ου αλλη­λέγ­γυας οικο­νο­μί­ας και βασι­κός ειση­γη­τής στα συνέ­δρια του χώρου. Τελευ­ταία αρθρο­γρα­φεί στις ιστο­σε­λί­δες: i‑loveathens.gr, hellas2day.gr και timesnews.gr

Βρεί­τε μας και στις σελί­δες μας στο Facebook:

Η Πολι­τι­κή σήμερα

Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία σήμερα

Η Κοι­νω­νι­κή Οικο­νο­μία σήμερα

hellas2day.gr