Ρωσοφοβία και δαιμονοποίηση του αντιπάλου

του Βασί­λη Τακτικού

Η χάρα­ξη εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής βασι­σμέ­νη στον ρεα­λι­σμό και στα οικο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα ενός κρά­τους υπήρ­ξε ιστο­ρι­κά το θεμέ­λιο της ορθο­λο­γι­κής διπλω­μα­τί­ας. Στον αντί­πο­δα, η δαι­μο­νο­ποί­η­ση του αντι­πά­λου, η υιο­θέ­τη­ση μιας ρατσι­στι­κής ρητο­ρι­κής και η έμμε­ση απο­δο­χή ακραί­ων, ναζι­στι­κών προ­σεγ­γί­σε­ων χαρα­κτη­ρί­ζουν την ανορ­θο­λο­γι­κή πολι­τι­κή. Μια πολι­τι­κή που οδη­γεί σε αυτο­κα­τα­στρο­φι­κές επι­λο­γές, όπως αυτές που παρα­τη­ρού­νται σήμε­ρα στην Ευρώ­πη σε σχέ­ση με τη Ρωσία. Οι ευρω­παϊ­κές ελίτ, εγκλω­βι­σμέ­νες σε έναν ιδε­ο­λο­γι­κό αντι­κομ­μου­νι­σμό και μετα­ψυ­χρο­πο­λε­μι­κό φόβο, «πυρο­βο­λούν τα πόδια τους» επι­λέ­γο­ντας την αντι­πα­ρά­θε­ση ένα­ντι της συνεργασίας.

Οικονομικά συμφέροντα έναντι ιδεολογικών προκαταλήψεων

Για δεκα­ε­τί­ες, οι σχέ­σεις Ευρώ­πης και Ρωσί­ας στη­ρί­ζο­νταν στην αμοι­βαία εξυ­πη­ρέ­τη­ση οικο­νο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων. Η Ρωσία εξα­σφά­λι­ζε στην Ευρώ­πη φθη­νή ενέρ­γεια και πρώ­τες ύλες, γεγο­νός που ενί­σχυε την ευρω­παϊ­κή αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα στη διε­θνή αγο­ρά. Με την έναρ­ξη της ουκρα­νι­κής σύγκρου­σης, οι σχέ­σεις αυτές διαρ­ρή­χθη­καν, με απο­τέ­λε­σμα την απο­κο­πή της Ευρώ­πης από ρωσι­κές ενερ­γεια­κές ροές και την εκτί­να­ξη του κόστους ζωής, της παρα­γω­γής και του πληθωρισμού.

Εύλο­γα προ­κύ­πτει το ερώ­τη­μα: Ποιος ωφε­λεί­ται από τη ρήξη αυτή; Οι λαοί των ευρω­παϊ­κών χωρών ασφα­λώς όχι. Αντι­θέ­τως, η υιο­θέ­τη­ση μιας ρητο­ρι­κής ρωσο­φο­βί­ας φαί­νε­ται να εξυ­πη­ρε­τεί τις πολι­τι­κές φιλο­δο­ξί­ες διευ­θυ­ντι­κών ελίτ που επι­διώ­κουν να επα­νε­κλε­γούν, καλ­λιερ­γώ­ντας έναν κατα­σκευα­σμέ­νο «εχθρό» που ενώ­νει το εκλο­γι­κό σώμα υπό το φόβο της εξω­τε­ρι­κής απειλής.

Η αντίφαση των «ευρωπαϊκών αξιών»

Το αφή­γη­μα των ευρω­παί­ων ηγε­τών ότι βρί­σκο­νται «στη σωστή πλευ­ρά της ιστο­ρί­ας» ενι­σχύ­ει μια σχε­δόν μετα­φυ­σι­κή αντί­λη­ψη περί ηθι­κής υπε­ρο­χής. Επι­διώ­κουν να παρου­σιά­σουν τη συνέ­χι­ση του πολέ­μου ως έναν αγώ­να υπέρ της ειρή­νης και της δημο­κρα­τί­ας. Ωστό­σο, την ίδια στιγ­μή υπο­στη­ρί­ζουν ένα καθε­στώς όπως αυτό του Ζελέν­σκι στην Ουκρα­νία, το οποίο έχει περιο­ρί­σει θεμε­λιώ­δεις ελευ­θε­ρί­ες, στη­ρί­ζε­ται σε εθνι­κι­στι­κά και ακραία στοι­χεία (όπως το Τάγ­μα Αζόφ) και έχει επι­δο­θεί σε συστη­μα­τι­κή κατα­στο­λή μειο­νο­τή­των και πολι­τι­κών αντιπάλων.

Το παρά­δο­ξο γίνε­ται ακό­μη πιο έντο­νο αν ανα­λο­γι­στεί κανείς ότι οι ίδιες ευρω­παϊ­κές κυβερ­νή­σεις συνερ­γά­ζο­νται στε­νά με αυταρ­χι­κούς ηγέ­τες, όπως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν της Τουρ­κί­ας, ο οποί­ος έχει φυλα­κί­σει χιλιά­δες δημο­σιο­γρά­φους, ακα­δη­μαϊ­κούς και μέλη της αντι­πο­λί­τευ­σης. Αυτή η επι­λε­κτι­κή ευαι­σθη­σία απο­δο­μεί κάθε αφή­γη­μα περί «αρχών και αξιών» και ανα­δει­κνύ­ει τη γεω­πο­λι­τι­κή υποκρισία.

Η αμερικανική μεταστροφή και το ευρωπαϊκό τέλμα

Στον αντί­πο­δα, οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες υπό την προ­ε­δρία Τραμπ ξεκί­νη­σαν ήδη μια στρο­φή προς την ρεα­λι­στι­κή εξω­τε­ρι­κή πολι­τι­κή, δίνο­ντας προ­τε­ραιό­τη­τα στα οικο­νο­μι­κά τους συμ­φέ­ρο­ντα και απο­φεύ­γο­ντας τις πολε­μι­κές εμπλο­κές. Η λογι­κή του «πρώ­τα η Αμε­ρι­κή» (America First) απο­τέ­λε­σε μια προ­σπά­θεια επα­να­προσ­διο­ρι­σμού της παγκό­σμιας ηγε­μο­νί­ας των ΗΠΑ όχι μέσω της ιδε­ο­λο­γι­κής επι­βο­λής αλλά της οικο­νο­μι­κής υπεροχής.

Αντι­θέ­τως, η Ευρώ­πη επι­μέ­νει σε μια στά­ση αυτο­κα­τα­στρο­φι­κού ηθι­κι­σμού, αγνο­ώ­ντας τις συνέ­πειες στην καθη­με­ρι­νό­τη­τα των πολι­τών της. Το κόστος αυτής της στρα­τη­γι­κής γίνε­ται ήδη αισθη­τό: η απο­βιο­μη­χά­νι­ση, η ενερ­γεια­κή φτώ­χεια, η πολι­τι­κή απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση και η άνο­δος των άκρων είναι ορα­τές συνέ­πειες μιας πολι­τι­κής που δεν εδρά­ζε­ται πλέ­ον στον ορθο­λο­γι­σμό αλλά στην ιδε­ο­λο­γι­κή τύφλωση.

Συμπεράσματα: Ανάγκη για μια νέα ευρωπαϊκή γεωπολιτική

Η δαι­μο­νο­ποί­η­ση της Ρωσί­ας και η συστη­μα­τι­κή ρωσο­φο­βία μπο­ρεί να απο­φέ­ρουν βρα­χυ­πρό­θε­σμα πολι­τι­κά οφέ­λη για τις κυβερ­νώ­σες ελίτ της Ευρώ­πης. Ωστό­σο, μακρο­πρό­θε­σμα, αυτή η στρα­τη­γι­κή υπο­νο­μεύ­ει την κοι­νω­νι­κή συνο­χή, την οικο­νο­μι­κή στα­θε­ρό­τη­τα και την ανε­ξαρ­τη­σία της ευρω­παϊ­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής. Η κρί­ση στην Ουκρα­νία ανέ­δει­ξε περισ­σό­τε­ρο από ποτέ την ανά­γκη για μια ειλι­κρι­νή, ρεα­λι­στι­κή και πολυ­διά­στα­τη ευρω­παϊ­κή διπλωματία.

Η επι­στρο­φή στον ορθο­λο­γι­σμό, με γνώ­μο­να το συμ­φέ­ρον των λαών και όχι τις φοβι­κές εμμο­νές των ηγε­σιών, απο­τε­λεί επι­τα­κτι­κή ανά­γκη. Η Ευρώ­πη χρειά­ζε­ται λιγό­τε­ρη ιδε­ο­λο­γία και περισ­σό­τε­ρη στρα­τη­γι­κή — λιγό­τε­ρη ρητο­ρι­κή πολέ­μου και περισ­σό­τε­ρη διπλω­μα­τία ειρήνης.

Ο Βασί­λης Τακτι­κός είναι πολι­τι­κός ανα­λυ­τής και συγ­γρα­φέ­ας βιβλί­ων κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας. Είναι συντο­νι­στής του Πανελ­λή­νιου παρα­τη­ρη­τη­ρί­ου και δικτύ­ου αλλη­λέγ­γυας οικο­νο­μί­ας και βασι­κός ειση­γη­τής στα συνέ­δρια του χώρου. Τελευ­ταία αρθρο­γρα­φεί στις ιστο­σε­λί­δες: i‑loveathens.gr, hellas2day.gr και timesnews.gr

✍️ Αν θέλεις να δεις περισ­σό­τε­ρα άρθρα σαν κι αυτό, ακο­λού­θη­σε μας στο (Facebook: hellas2day.gr} ή επι­σκέ­ψου το www.hellas2day.gr