- Διαφήμιση -

Από την Κέρκυρα στην Αγία Πετρούπολη: Η άνοδος του Ιωάννη Καποδίστρια στο υπουργείο εξωτερικών της Ρωσίας και η διεθνής του δράση

γράφει ο Μπάμπης Στέρτσος

Εισα­γω­γή

Ο Ιωάν­νης Καπο­δί­στριας (1776–1831) απο­τε­λεί μια εμβλη­μα­τι­κή μορ­φή της νεό­τε­ρης ελλη­νι­κής και ευρω­παϊ­κής ιστο­ρί­ας, ένας διπλω­μά­της και πολι­τι­κός του οποί­ου η πορεία συν­δέ­θη­κε άρρη­κτα με τις κοσμο­γο­νι­κές αλλα­γές που σημειώ­θη­καν την Ευρώ­πη στις αρχές του 19ου αιώ­να. Η δια­δρο­μή του, από την αρι­στο­κρα­τι­κή κοι­νω­νία της υπό βενε­τι­κή κυριαρ­χία Κέρ­κυ­ρας έως την κορυ­φή της ρωσι­κής διπλω­μα­τί­ας και, τελι­κά, στην ηγε­σία του νεο­σύ­στα­του ελλη­νι­κού κρά­τους, δια­μόρ­φω­σε όχι μόνο τις εξαι­ρε­τι­κές προ­σω­πι­κές του ικα­νό­τη­τες αλλά και τις περί­πλο­κες γεω­πο­λι­τι­κές. ισορ­ρο­πί­ες και ιδε­ο­λο­γι­κές συγκρού­σεις της επο­χής του (Woodhouse, 1973; Bouvier-Bron, 1982). Το άρθρο στο­χεύ­ει να εξε­τά­σει σε βάθος την άνο­δο του Καπο­δί­στρια στη θέση του Υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών της Ρωσι­κής Αυτο­κρα­το­ρί­ας, μια θέση που κατεί­χε από το 1816 έως το 1822, ανα­λύ­ο­ντας τις συν­θή­κες που ευνό­η­σαν την ανέ­λι­ξή του, τα κρί­σι­μα ζητή­μα­τα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής που δια­χει­ρί­στη­κε, το δίκτυο υπο­στη­ρι­κτών και τους αντι­πά­λους του, καθώς και τη δια­φο­ρά της θητεί­ας του στη μετέ­πει­τα πορεία του και στην υπό­θε­ση της ελλη­νι­κής ανε­ξαρ­τη­σί­ας. Βασι­ζό­με­νο σε πρω­το­γε­νείς και δευ­τε­ρο­γε­νείς πηγές από ελλη­νι­κά, ρωσι­κά, αγγλι­κά, γαλ­λι­κά και γερ­μα­νι­κά προ­σφέ­ρει αρχεία και βιβλιο­γρα­φία, το άρθρο επι­χει­ρεί να μια πολυ­πρι­σμα­τι­κή θεώ­ρη­ση της διπλω­μα­τι­κής του στα­διο­δρο­μί­ας, ενσω­μα­τώ­νο­ντας λιγό­τε­ρο γνω­στές πτυ­χές και ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη διε­θνή διά­στα­ση της δρά­σης του.

- Δια­φή­μι­ση -

Τα θεμέλια μιας διπλωματικής καριέρας: Από την Επτάνησο Πολιτεία στη ρωσική υπηρεσία

Μόρφωση και πρώιμη πολιτική δράση 

Γεν­νη­μέ­νος στην Κέρ­κυ­ρα το 1776, ο Ιωάν­νης Καπο­δί­στριας ανή­κε σε μια οικο­γέ­νεια με αρι­στο­κρα­τι­κές ρίζες και σημα­ντι­κή παρου­σία στα κοι­νά του νησιού. Η πατρι­κή της οικο­γέ­νειας, με κατα­γω­γή από το Capodistria (σημε­ρι­νό Koper της Σλο­βε­νί­ας), είχε εγκα­τα­στα­θεί στην Κέρ­κυ­ρα από τον 14ο αιώ­να, ενσω­μα­τώ­θη­κε στην τοπι­κή ορθό­δο­ξη κοι­νω­νία και απέ­κτη­σε τίτλους ευγε­νεί­ας από τη Βενε­τία (Wikipedia (English), 2025). Η μητέ­ρα του, Αδα­μα­ντία Γονέ­μη, κατα­γό­ταν από εξέ­χου­σα οικο­γέ­νεια με κυπρια­κές ρίζες (Πατα­πί­ου, 2022; Wikipedia (English), 2025). Η μόρ­φω­σή του στο Πανε­πι­στή­μιο της Πάδο­βας (1794–1797), όπου σπού­δα­σε ιατρι­κή, φιλο­σο­φία και νομι­κά, του προ­σέ­φε­ρε μια ευρεία ευρω­παϊ­κή παι­δεία, θεμε­λιώ­δη για τη μετέ­πει­τα στα­διο­δρο­μία του (Encyclopædia Britannica, 2025; Wikipedia (Deutsch), 20).
Η πολι­τι­κή της ανά­μει­ξης ξεκί­νη­σε με την ίδρυ­ση της Επτα­νή­σου Πολι­τεί­ας (1800–1807), του πρώ­του αυτού ελλη­νι­κού κρα­τι­κού μορ­φώ­μα­τος υπό ρωσο-οθω­μα­νι­κή προ­στα­σία. Ως Γραμ­μα­τέ­ας της Επι­κρά­τειας, αρχι­κά για τις εξω­τε­ρι­κές υπο­θέ­σεις και αργό­τε­ρα για το σύνο­λο των κρα­τι­κών υπο­θέ­σε­ων, ο Καπο­δί­στριας απέ­κτη­σε πολύ­τι­μη διοι­κη­τι­κή και διπλω­μα­τι­κή εμπει­ρία, δια­χει­ρι­ζό­με­νος τις σχέ­σεις της Πολι­τεί­ας με τις προ­στά­τι­δες δυνά­μεις και οργα­νώ­νο­ντας την εσω­τε­ρι­κή διοί­κη­ση (Μου­σείο Καπο­δί­στρια, 2025; Станиславская, 1976). Η ικα­νό­τη­τα του να δια­χει­ρί­ζε­ται κρί­σεις και να επι­βάλ­λει την τάξη, όπως στην Κεφα­λο­νιά, ανα­γνω­ρί­στη­κε νωρίς (Wikipedia (English), 2025). Η περί­ο­δος αυτή του επέ­τρε­ψε να ανα­πτύ­ξει στε­νές σχέ­σεις με τους Ρώσους αξιω­μα­τού­χους, όπως ο Κόμης Γεώρ­γιος Μοτσε­νί­γος, ο οποί­ος διευ­κό­λυ­νε την είσο­δό του στη ρωσι­κή υπη­ρε­σία μετά την κατά­λυ­ση της Επτα­νή­σου Πολι­τεί­ας από τους Γάλ­λους το 1807 (Wikipedia (English), 20).

Είσοδος στη ρωσική διπλωματία

Το 1809, ο Καπο­δί­στριας απο­δέ­χθη­κε την πρό­σκλη­ση να εντα­χθεί στο Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της Ρωσί­ας στην Αγία Πετρού­πο­λη (Wikipedia (Deutsch), 2025). Η από­φα­σή του αυτή εντάσ­σε­ται στο ευρύ­τε­ρο πλαί­σιο της προ­σέλ­κυ­σης ταλα­ντού­χων μη Ρώσων αξιω­μα­τού­χων από τον Τσά­ρο Αλέ­ξαν­δρο Α΄, ο οποί­ος εκτί­μη­σε την ευρω­παϊ­κή παι­δεία και τις φιλε­λεύ­θε­ρες ιδέ­ες (Arsh, 1976). Η γλωσ­σο­μά­θειά του (μιλού­σε άπται­στα ελλη­νι­κά, ιτα­λι­κά, γαλ­λι­κά), η διπλω­μα­τι­κή του εμπει­ρία και η βαθιά γνώ­ση των βαλ­κα­νι­κών και ιτα­λι­κών υπο­θέ­σε­ων τον κατέ­στη­σαν αμέ­σως πολύ­τι­μο στέ­λε­χος. Αρχι­κά υπη­ρέ­τη­σε στη ρωσι­κή πρε­σβεία στη Βιέν­νη (1811) και στη συνέ­χεια στο επι­τε­λείο της ρωσι­κής Στρα­τιάς του Δού­να­βη (1812), όπου ασχο­λή­θη­κε με βαλ­κα­νι­κά ζητή­μα­τα (Encyclopædia Britannica, 2025).
Η πρώ­τη του σημα­ντι­κή απο­στο­λή ήταν στην Ελβε­τία το 1813–1814. Ως απε­σταλ­μέ­νος του Τσά­ρου, δια­δρα­μά­τι­σε καθο­ρι­στι­κό ρόλο στην απο­κα­τά­στα­ση της ελβε­τι­κής ενό­τη­τας μετά την πτώ­ση του Ναπο­λέ­ο­ντα, στη δια­σφά­λι­ση της ανε­ξαρ­τη­σί­ας και της ουδε­τε­ρό­τη­τάς της, και στη δια­μόρ­φω­ση του νέου ομο­σπον­δια­κού συντάγ­μα­τος (Wikipedia (English), 2025; Bibliothèque de Genève, 14, 20. Η επι­τυ­χία του στην Ελβε­τία ενί­σχυ­σε την εμπι­στο­σύ­νη του Αλέ­ξαν­δρου Α΄ στο πρό­σω­πο του και άνοι­ξε τον δρό­μο για την περαι­τέ­ρω ανέ­λι­ξή του.

Στην κορυφή της διπλωματίας: Το Συνέδριο της Βιέννης και η υπουργοποίηση

Ο ρόλος στο Συνέδριο της Βιέννης (1814–1815)

Η συμ­με­το­χή του Καπο­δί­στρια στο Συνέ­δριο της Βιέν­νης ως μέλος της ρωσι­κής αντι­προ­σω­πεί­ας του σταθ­μού στην καριέ­ρα του. Σε αυτό το κρί­σι­μο φόρουμ, όπου οι Μεγά­λες Δυνά­μεις επα­να­χά­ρα­ζαν τον χάρ­τη της Ευρώ­πης, ο Καπο­δί­στριας ανα­δεί­χθη­κε σε βασι­κό δια­πραγ­μα­τευ­τή, συχνά αντι­πα­ρα­τι­θέ­με­νος με τον πανί­σχυ­ρο Αυστρια­κό καγκε­λά­ριο, Πρί­γκι­πα Μέτ­τερ­νιχ (Wikipedia (English), 2025). Υπε­ρα­σπί­στη­κε με σθέ­νος τις ρωσι­κές θέσεις, αλλά και τις αρχές της εθνι­κής αυτο­διά­θε­σης και της συνταγ­μα­τι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης, όπου αυτό ήταν εφι­κτό. Πέρα από την ορι­στι­κο­ποί­η­ση της ελβε­τι­κής ουδε­τε­ρό­τη­τας, συνέ­βα­λε στη δια­τή­ρη­ση της ενό­τη­τας της Γαλ­λί­ας υπό τους Βουρ­βό­νους και υπο­στή­ρι­ξε την παρα­χώ­ρη­ση συντάγ­μα­τος στο Βασί­λειο της Πολω­νί­ας, που τελού­σε υπό ρωσι­κή κυριαρ­χία (Wikipedia (English), 2025; Pertz, 1869). Η διπλω­μα­τι­κή του δει­νό­τη­τα, η ευρυ­μά­θειά του και η ηθι­κή της ακε­ραιό­τη­τάς του χάρι­σε τον σεβα­σμό πολ­λών Ευρω­παί­ων διπλω­μα­τών, ακό­μη και όσων δια­φω­νού­σαν με τις πολι­τι­κές των από­ψεις (Νικο­λά­ου, 2020; Thürheim, 1913).
Παράλ­λη­λα με τις επί­ση­μες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, ο Καπο­δί­στριας δρα­στη­ριο­ποι­ή­θη­κε και στην προ­ώ­θη­ση του φιλελ­λη­νι­σμού, ιδρύ­ο­ντας στη Βιέν­νη την «Εται­ρεία των Φιλο­μού­σων» (1814), με στό­χο την ενί­σχυ­ση της παι­δεί­ας των Ελλή­νων και την ευαι­σθη­το­ποί­η­ση της ευρω­παϊ­κής κοι­νής γνώ­μης. για την ελλη­νι­κή υπό­θε­ση (Wikipedia (Deutsch), 2025; Deutsche Nationalbibliothek, nd).

Υπουργός Εξωτερικών (1816–1822)

Η επι­τυ­χής παρου­σία του στο Συνέ­δριο της Βιέν­νης και η υπο­γρα­φή της Δεύ­τε­ρης Συν­θή­κης των Παρι­σί­ων (1815) εκ μέρους της Ρωσί­ας επι­σφρά­γι­σαν την άνο­δό του. Τον Ιανουά­ριο του 1816, ο Τσά­ρος Αλέ­ξαν­δρος Α΄ τον διό­ρι­σε Υπουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών, από κοι­νού με τον Κόμη Καρλ Νέσελ­ροντ (Encyclopædia Britannica, 2025; Wikipedia (Deutsch), 2025). Αυτή η δυαρ­χία, αν και ασυ­νή­θι­στη, αντα­να­κλού­σε την επι­θυ­μία του Τσά­ρου να εξι­σορ­ρο­πή­σει δια­φο­ρε­τι­κές τάσεις εντός της ρωσι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής: ο Καπο­δί­στριας εκπρο­σω­πού­σε μια πιο φιλε­λεύ­θε­ρη και παρεμ­βα­τι­κή προ­σέγ­γι­ση, ιδιαί­τε­ρα στα βαλ­κα­νι­κά ζητή­μα­τα, ενώ ο Νέσελ­ροντ ήταν πιο συντη­ρη­τι­κός και προ­σε­κτι­κός στις σχέ­σεις με τις άλλες ευρω­παϊ­κές δυνά­μεις (Arsh, 1976; Orlik, 1998). Στην πρά­ξη, ο Καπο­δί­στριας δια­χει­ρι­ζό­ταν τα μεί­ζο­να πολι­τι­κά ζητή­μα­τα, ενώ ο Νέσελ­ροντ επι­κε­ντρω­νό­ταν στα διοι­κη­τι­κά (Ελλη­νι­κό Κοι­νο­βού­λιο, 2017).
Ως Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, ο Καπο­δί­στριας βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο της ευρω­παϊ­κής διπλω­μα­τί­ας σε μια περί­ο­δο έντο­νων ανα­κα­τα­τά­ξε­ων. Προ­σπά­θη­σε να προ­ω­θή­σει μια πολι­τι­κή βασι­σμέ­νη στην ισορ­ρο­πία δυνά­με­ων, τον σεβα­σμό των συν­θη­κών και, όπου ήταν δυνα­τόν, την προ­στα­σία των ορθό­δο­ξων πλη­θυ­σμών και την προ­ώ­θη­ση συνταγ­μα­τι­κών θεσμών (Dostyan, 1980).

Η διαχείριση κρίσιμων διπλωματικών ζητημάτων

Η Ευρω­παϊ­κή Συναυ­λία (European Concert) και η Ιερά Συμμαχία
Ο Καπο­δί­στριας δια­δρα­μά­τι­σε κεντρι­κό ρόλο στη λει­τουρ­γία της «Ευρω­παϊ­κής Συναυ­λί­ας» (European Concert) που δια­μορ­φώ­θη­κε μετά το Συνέ­δριο της Βιέν­νης. Συμ­με­τεί­χε στα συνέ­δρια των Μεγά­λων Δυνά­με­ων (Άαχεν 1818, Τροπ­πά­ου 1820, Λάι­μπαχ 1821, Βερό­να 1822), όπου προ­σπά­θη­σε να μετριά­σει τις πιο συντη­ρη­τι­κές πτυ­χές της Ιεράς Συμ­μα­χί­ας, την οποία ο Τσά­ρος Αλέ­ξαν­δρος είχε εμπνευ­στεί (βλ. Encyclopaedia Britannica, 2025). Ενώ ο Μέτ­τερ­νιχ επι­δί­ω­ξε τη χρή­ση της Συμ­μα­χί­ας ως εργα­λεί­ου κατα­στο­λής των επα­να­στα­τι­κών κινη­μά­των, ο Καπο­δί­στριας υπο­στή­ρι­ζε ότι η στα­θε­ρό­τη­τα έπρε­πε να βασί­ζε­ται στη δικαιο­σύ­νη και τον σεβα­σμό των εθνι­κών δικαιω­μά­των (Νικο­λά­ου, 2020). Εξέ­φρα­σε σοβα­ρές επι­φυ­λά­ξεις για την αυστρια­κή επέμ­βα­ση στην Ιτα­λία (Νάπο­λη, Πεδε­μό­ντιο) το 1820–21, γεγο­νός που όξυ­νε την αντι­πα­ρά­θε­σή του με τον Μέτ­τερ­νιχ (Encyclopædia Britannica, 2025).

Γερμανικά και Ιταλικά Ζητήματα

Μετά τους Ναπο­λε­ο­ντί­ους Πολέ­μους, η οργά­νω­ση των γερ­μα­νι­κών και ιτα­λι­κών κρα­τών ήταν ένα από τα κύρια ζητή­μα­τα. Ο Καπο­δί­στριας, ακο­λου­θώ­ντας τη ρωσι­κή πολι­τι­κή που επε­δί­ω­ξε να περιο­ρί­σει την αυστρια­κή και πρω­σι­κή ηγε­μο­νία, υπο­στή­ρι­ξε τη δια­τή­ρη­ση μιας χαλα­ρής Γερ­μα­νι­κής Συνο­μο­σπον­δί­ας και τάχθη­κε υπέρ της παρα­χώ­ρη­σης συνταγ­μά­των σε ορι­σμέ­να γερ­μα­νι­κά κρά­τη (Kleinschmidt, nd; Pertz, 1869). Στην Ιτα­λία, αν και δεν μπο­ρού­σε να εμπο­δί­σει την αυστρια­κή προ­ώ­θη­ση, προ­σπά­θη­σε να δώσει λύσεις που θα δια­σφά­λι­ζε βαθ­μό κάποιας αυτο­νο­μί­ας για τα ιτα­λι­κά κρά­τη (Κου­μου­τσά­κος, 2022).

- Δια­φή­μι­ση -

Το Ανα­το­λι­κό Ζήτη­μα και οι σχέ­σεις με την Οθω­μα­νι­κή Αυτοκρατορία

Οι σχέ­σεις με την Οθω­μα­νι­κή Αυτο­κρα­το­ρία και η προ­στα­σία των ορθό­δο­ξων πλη­θυ­σμών της Βαλ­κα­νι­κής απο­τε­λού­σαν στα­θε­ρή προ­τε­ραιό­τη­τα της ρωσι­κής πολι­τι­κής. Ο Καπο­δί­στριας, λόγω της ελλη­νι­κής του κατα­γω­γής και της βαθιάς γνώ­σης της περιο­χής, χει­ρί­στη­κε το ζήτη­μα με ιδιαί­τε­ρη ευαι­σθη­σία (Arsh, 1976). Άσκη­σε διπλω­μα­τι­κές πιέ­σεις στην Πύλη για την τήρη­ση των συν­θη­κών (ιδί­ως της Συν­θή­κης του Κιου­τσούκ Καϊ­ναρ­τζή) και την προ­στα­σία των Σέρ­βων και των Ελλή­νων (Ελλη­νι­κό Κοι­νο­βού­λιο, 2017). Οι ανέκ­δο­τες επι­στο­λές του προς τον Manouk Bey απο­κα­λύ­πτουν τις προ­σπά­θειές του να πεί­σει τον Τσά­ρο για μια πιο ενερ­γή πολι­τι­κή στα Βαλ­κά­νια, με στό­χο την απε­λευ­θέ­ρω­ση των λαών από την οθω­μα­νι­κή κυριαρ­χία (Prevelakis, 1959). Ωστό­σο, η επί­ση­μη ρωσι­κή πολι­τι­κή παρέ­με­νε επι­φυ­λα­κτι­κή, απο­φεύ­γο­ντας μια άμε­ση σύγκρου­ση με την Οθω­μα­νι­κή Αυτοκρατορία.

Η ρήξη και η παραίτηση

Το Ελλη­νι­κό Ζήτη­μα και η δια­φω­νία με τον τσάρο

Το ξέμα της Ελλη­νι­κής Επα­νά­στα­σης τον Μάρ­τιο του 1821 έφε­ρε τον Καπο­δί­στρια σε εξαι­ρε­τι­κά δύσκο­λη θέση. Παρό­λο που είχε αρνη­θεί νωρί­τε­ρα να ηγη­θεί της Φιλι­κής Εται­ρεί­ας, η συμπά­θειά του για τον αγώ­να ήταν δεδο­μέ­νη (Crawley, 1957). Ως Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Ρωσί­ας, όμως, βρέ­θη­κε αντι­μέ­τω­πος με την άρνη­ση του Τσά­ρου Αλέ­ξαν­δρου Α΄ να υπο­στη­ρί­ξει την Επα­νά­στα­ση. Ο Τσά­ρος, επη­ρε­α­σμέ­νος από τον Μέτ­τερ­νιχ και δεσμευ­μέ­νος από τις αρχές της Ιεράς Συμ­μα­χί­ας που κατα­δί­κα­σε κάθε επα­νά­στα­ση, θεώ­ρη­σε την ελλη­νι­κή εξέ­γερ­ση ως μέρος μιας ευρύ­τε­ρης επα­να­στα­τι­κής συνω­μο­σί­ας (Encyclopædia Britannica, 2025; Арш, 1976).

Ο Καπο­δί­στριας υπο­στή­ρι­ξε με τη θερ­μο­κρα­σία της ανά­γκης ρωσι­κής παρέμ­βα­σης, επι­κα­λού­με­νος τόσο τα θρη­σκευ­τι­κά και ιστο­ρι­κά δικαιώ­μα­τα της Ρωσί­ας στην προ­στα­σία των Ορθο­δό­ξων όσο και τα γεω­πο­λι­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα της αυτο­κρα­το­ρί­ας (Ελλη­νι­κό Κοι­νο­βού­λιο, 2017). Η δια­φω­νία του με τον Τσά­ρο έγι­νε αγε­φύ­ρω­τη. Τον Αύγου­στο του 1822, ο Καπο­δί­στριας έλα­βε «αόρι­στη άδεια» και απο­χώ­ρη­σε από τη ρωσι­κή υπη­ρε­σία, δια­τη­ρώ­ντας τυπι­κά τον τίτλο του Υπουρ­γού αλλά χωρίς ουσια­στι­κές αρμο­διό­τη­τες (Wikipedia (English), 2025; Wikipedia (Deutsch), 2025).

Η δράση στην Ελβετία και η εκλογή ως Κυβερνήτης

Μετά την απο­χώ­ρη­σή του από την Αγία Πετρού­πο­λη, ο Καπο­δί­στριας εγκα­τα­στά­θη­κε στη Γενεύη, την πόλη με την οποία είχε ανα­πτύ­ξει ισχυ­ρούς δεσμούς. Από εκεί, αφιε­ρώ­θη­κε στην υπο­στή­ρι­ξη του ελλη­νι­κού αγώ­να, αξιο­ποιώ­ντας το τερά­στιο διπλω­μα­τι­κό του κύρος και το δίκτυο των επα­φών του σε όλη την Ευρώ­πη (Encyclopædia Britannica, 2025). Οργά­νω­σε την οικο­νο­μι­κή βοή­θεια, κίνη­σε φιλελ­λη­νι­κούς κύκλους και λει­τούρ­γη­σε ως άτυ­πος διπλω­μα­τι­κός εκπρό­σω­πος των επα­να­στα­τη­μέ­νων Ελλή­νων (Κου­μου­τσά­κος, 2022). Η δρά­ση του αυτή συνέ­βα­λε καθο­ρι­στι­κά στη στα­δια­κή αλλα­γή της στά­σης των Μεγά­λων Δυνά­με­ων απέ­να­ντι στο ελλη­νι­κό ζήτημα.
Τον Απρί­λιο του 1827, η Γ΄ Εθνο­συ­νέ­λευ­ση της Τροι­ζή­νας τον εξέ­λε­ξε Κυβερ­νή­τη της Ελλά­δας για επτα­ε­τή θητεία (Wikipedia (Deutsch), 2025). Η επι­λο­γή του αντα­να­κλού­σε την ανά­γκη για μια προ­σω­πι­κό­τη­τα με διε­θνές κύρος, ικα­νή να δια­πραγ­μα­τευ­τεί με τις Δυνά­μεις και να επι­βά­λει την τάξη στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας. Η απο­δο­χή της εκλο­γής σήμα­νε την ορι­στι­κή του ρήξη με τη ρωσι­κή υπη­ρε­σία και την έναρ­ξη του τελευ­ταί­ου, τρα­γι­κού κεφα­λαί­ου της ζωής του.

Συμπεράσματα

Η πορεία της Ιωάν­νης Καπο­δί­στρια προς το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της Ρωσί­ας υπήρ­ξε το απο­τέ­λε­σμα ενός σπα­νί­ου συν­δυα­σμού προ­σω­πι­κών χαρι­σμά­των, ευρω­παϊ­κής παι­δεί­ας, διπλω­μα­τι­κής εμπει­ρί­ας και ευνοϊ­κών ιστο­ρι­κών συγκυ­ριών. Η ικα­νό­τη­τα του να κερ­δί­ζει την εμπι­στο­σύ­νη του Τσά­ρου Αλέ­ξαν­δρου Α΄, η επι­τυ­χής δια­χεί­ρι­ση κρί­σι­μων απο­στο­λών όπως στην Ελβε­τία και στο Συνέ­δριο της Βιέν­νης, και η βαθιά γνώ­ση των ευρω­παϊ­κών και βαλ­κα­νι­κών υπο­θέ­σε­ων τον κατέ­στη­σαν απα­ραί­τη­το για τη ρωσι­κή. διπλω­μα­τία στην κρί­σι­μη μετα­να­πο­λε­ό­ντεια περίοδο.
Ως Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, ο Καπο­δί­στριας προ­σπά­θη­σε να εφαρ­μό­σει μια πολι­τι­κή που συν­δύ­α­ζε τα ρωσι­κά συμ­φέ­ρο­ντα με τις φιλε­λεύ­θε­ρες αρχές και τη συμπά­θειά του για τα εθνι­κά κινή­μα­τα, ερχό­με­νος συχνά σε σύγκρου­ση με τις συντη­ρη­τι­κές δυνά­μεις της Ευρώ­πης, κυρί­ως τον Μέτ­τερ­νιχ. Η δια­χεί­ρι­ση της ευρω­παϊ­κής ισορ­ρο­πί­ας, των γερ­μα­νι­κών και ιτα­λι­κών ζητη­μά­των, και κυρί­ως του Ανα­το­λι­κού Ζητή­μα­τος, ανέ­δει­ξε τη διπλω­μα­τι­κή του δει­νό­τη­τα αλλά και τα όρια της πολι­τι­κής του μέσα στο πλαί­σιο της Ιεράς Συμμαχίας.
Η ρήξη του με τον Τσά­ρο λόγω της Ελλη­νι­κής Επα­νά­στα­σης και η μετέ­πει­τα παραί­τη­σή του υπο­γραμ­μί­ζει την ακε­ραιό­τη­τα του χαρα­κτή­ρα του και την αφο­σί­ω­σή του στην ελλη­νι­κή υπό­θε­ση. Η θητεία του στη ρωσι­κή διπλω­μα­τία, ωστό­σο, δεν υπήρ­ξε απλώς ένα προ­πα­ρα­σκευα­στι­κό στά­διο για τον ρόλο του στην Ελλά­δα. Απο­τέ­λε­σε μια περί­ο­δο κατά την οποία ο Καπο­δί­στριας δια­δρα­μά­τι­σε πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρόλο στη δια­μόρ­φω­ση της ευρω­παϊ­κής ιστο­ρί­ας, αφή­νο­ντας το στίγ­μα του ως ένας από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους διπλω­μά­τες της επο­χής του. Η εμπει­ρία και το κύρος που απέ­κτη­σε στην υπη­ρε­σία της Ρωσί­ας, τελι­κά, το δια­βα­τή­ριό του για την ηγε­σία του νεο­σύ­στα­του ελλη­νι­κού κρά­τους, ένα έργο στο οποίο αφιέ­ρω­σε τα τελευ­ταία χρό­νια της ζωής του.

Βιβλιογραφία

Ελλη­νι­κές πηγές
  • Ελλη­νι­κό Κοι­νο­βού­λιο. (2017). Καπο­δί­στριας, η πορεία του στον χρό­νο . Αθή­να: Βιβλιο­θή­κη της Βου­λής των Ελλήνων.
  • Κου­μου­τσά­κος, Γ. (2022). Ιωάν­νης Καπο­δί­στριας: Ο κρυ­φός Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των επα­να­στα­τη­μέ­νων Ελλή­νων. Διά­λο­γος Φόρουμ – Αγο­ρά . Ανα­κτή­θη­κε από https://forum.agora-dialogue.com/2022/11/21/ιωάννης-καποδίστριας-o-κρυφός-υπουργ/
  • Μου­σείο Καπο­δί­στρια. (2025). ΣΥΝΤΟΜΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ . Ανα­κτή­θη­κε από https://www.capodistriasmuseum.gr/i‑kapodistrias/syntomi-viografia/
  • Νικο­λά­ου, Γ. Β. (2020). Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (1828–1831) . Πανε­πι­στή­μιο Ιωαννίνων.
  • Πατα­πί­ου, Ν. (2022). Οικο­γέ­νεια Γονέ­μη: οι κυπρια­κές ρίζες του Ιωάν­νη Καπο­δί­στρια . Παρου­σί­α­ση στην εκδή­λω­ση της Ένω­σης Κυπρί­ων Ελλά­δος, Αθήνα.
Αγγλι­κές πηγές
  • Crawley, CW (1957). Ο Ιωάν­νης Καπο­δί­στριας και οι Έλλη­νες πριν από το 1821. Cambridge Historical Journal , 13(2), 162–182.
  • Encyclopædia Britannica. (2025). Ιωάν­νης Αντώ­νιος, Κόμης Καπο­δί­στριας. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.britannica.com/biography/Ioannis-Antonios-Komis-Kapodistrias
  • Grimsted, PK (2007). Από τη Νίκη στην Ειρή­νη: Η Ρωσι­κή Διπλω­μα­τία μετά τον Ναπο­λέ­ο­ντα. Project MUSE . Johns Hopkins University Press.
  • Wikipedia (Αγγλι­κά). (2025). Ιωάν­νης Καπο­δί­στριας. Ανα­κτή­θη­κε από https://en.wikipedia.org/wiki/Ioannis_Kapodistrias
  • Woodhouse, CM (1973). Καπο­δί­στριας: Ο Ιδρυ­τής της Ελλη­νι­κής Ανε­ξαρ­τη­σί­ας . Oxford University Press.
Γαλ­λι­κές πηγές
Γερ­μα­νι­κές πηγές
  • Deutsche Nationalbibliothek. (η). Griechenlandbegeisterung und Philhellenismus. Ανα­κτή­θη­κε από https://d‑nb.info/1043622381/34
  • Kleinschmidt, H. (nd). Επα­νά­στα­ση και Δίκαιο (1789). Ανα­κτή­θη­κε από http://www.vgws.org/files/kleinschmidt_hil_9.pdf
  • Pertz, GH (Επιμ. ). (1869). Das Leben des Ministrys Freiherrn vom Stein . Band 4: 1814/1815. Βερο­λί­νο: Georg Reimer. (Περι­λαμ­βά­νει το ημε­ρο­λό­γιο του Stein από το Συνέ­δριο της Βιέννης).
  • Thürheim, LG (1913). Mein Leben: Erinnerungen aus Österreichs großer Welt 1788–1852 . Μόνα­χο: Georg Müller.
  • Wikipedia (Deutsch). (2025). Ιωάν­νης Καπο­δί­στριας. Ανα­κτή­θη­κε από https://de.wikipedia.org/wiki/Ioannis_Kapodistrias
Ρωσι­κές πηγές
  • Арш, Г. Л. (1976). И. Каподистрия и греческое национально-освободительное движение 1809–1822 гг. Москва: Наука.
  • Dostyan, И. С. (1980). Россия и балканский вопрос . Москва: Наука.
  • Όρλικ, Ο. В. (1998). Россия в международных отношениях 1815–1829 гг. Москва: Наука.
  • Станиславская, А. М. (1976). Россия и Ελλά­δα в конце XVIII — αρχή XIX βηκά: Πολι­τι­κή της Ρωσ­σί­ας στην Ιωνι­κή Δημο­κρα­τία 1798–1807 г.г. Москва: Наука.

Βρεί­τε μας και στις  σχε­τι­κές σελί­δες μας στο Facebook:

Η Ιστο­ρία σήμερα

Η Ρωσία σήμερα

- Διαφήμιση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Διαφήμιση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.