ΤΟ ‘ΕΞΥΠΝΟ ΧΩΡΙΟ” ως πόλος Τοπικής Ανάπτυξης Η περίπτωση της ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΡΟΑΝΙΑΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

 

Έχο­ντας υπό­ψη το νέο πρό­γραμ­μα leader και τον προ­σα­να­το­λι­σμό για έξυ­πνα χωριά,  που αφο­ρά σε μεγά­λο βαθ­μό τη δια­δι­κα­σία μέσω της οποί­ας  μια τοπι­κή κοι­νό­τη­τα ανα­λαμ­βά­νει ενερ­γό ρόλο στη δια­μόρ­φω­ση του δικού της μέλλοντος.

Τον σκο­πό του προ­γράμ­μα­τος για την αει­φό­ρο δια­χεί­ρι­ση πόρων: χρή­ση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας (π.χ. φωτο­βολ­ταϊ­κά, αιο­λι­κά), δια­χεί­ρι­ση νερού και φυσι­κών πόρων με βιώ­σι­μες πρακτικές.

Τον προ­σα­να­το­λι­σμό για τις κοι­νό­τη­τες ανα­νε­ώ­σι­μης ενέρ­γειας στις αγρο­τι­κές περιοχές.

Τις κατευ­θύν­σεις του προ­γράμ­μα­τος OXE Αχα­ΐ­ας για  τη δημιουρ­γία πόλων τοπι­κής ανά­πτυ­ξης στις ορει­νές αγρο­τι­κές περιο­χές και ειδι­κό­τε­ρά στην ορει­νή Αχα­ΐα αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως χωρι­κή ενό­τη­τα με ισχυ­ρές δυνα­τό­τη­τες να καλ­λιερ­γή­σει μορ­φές του­ρι­σμού που υπερ­βαί­νουν το παρα­δο­σια­κό του­ρι­στι­κό πρό­τυ­πο. Στην κατεύ­θυν­ση αυτή σχε­διά­ζε­ται η δημιουρ­γία και ανά­πτυ­ξη θεμα­τι­κών του­ρι­στι­κών δια­δρο­μών με έμφα­ση στην ανά­δει­ξη και την αξιο­ποί­η­ση του πλού­σιου πολι­τι­στι­κού, θρη­σκευ­τι­κού και φυσι­κού απο­θέ­μα­τος των Δήμων».  Μέσα σ΄΄ αυτό το πνεύ­μα κατα­θέ­του­με τις δικές μας συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις  για τη δημο­τι­κή ενό­τη­τα Αρο­ά­νια για  τη δημιουρ­γία πόλων τοπι­κής ανά­πτυ­ξης στο πλαί­σιο του “έξυ­πνου χωριού”.

Τι χαρα­κτη­ρί­ζει αυτό που λέμε έξυ­πνο χωριό;

Ένα “έξυ­πνο χωριό” χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την εφαρ­μο­γή και­νο­τό­μων τεχνο­λο­γιών και πρα­κτι­κών που βελ­τιώ­νουν την ποιό­τη­τα ζωής των κατοί­κων, την αει­φό­ρα, την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των υπη­ρε­σιών και την δια­τή­ρη­ση της τοπι­κής κουλ­τού­ρας και παρά­δο­σης. Δημιουρ­γεί τοπι­κή απα­σχό­λη­ση, ενώ  περι­λαμ­βά­νει πιλο­τι­κά έργα σε τομείς όπως η ενέρ­γεια, η δια­χεί­ρι­ση νερού, η ψηφιο­ποι­ή­σει των υπη­ρε­σιών, η βιώ­σι­μη γεωρ­γία, και η συμ­με­το­χι­κή διακυβέρνηση.

Ανα­πτύσ­σει τη σύγ­χρο­νη επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα στο χωριό δίνο­ντας αξία στους ανε­νερ­γούς πόρους της υπαί­θρου με φθη­νό κόστος ενέρ­γειας και στέ­γης που είναι και μια απά­ντη­ση στο δημο­γρα­φι­κό πρόβλημα.

Το κρί­σι­μο όμως στοι­χείο δεν είναι μόνον οι κατα­γρα­φές στα φυσι­κά και πολι­τι­στι­κά δια­θέ­σι­μα των περιο­χών που είναι επι­λέ­ξι­μες αλλά το επι­χει­ρη­μα­τι­κό υπο­κεί­με­νο που θα ανα­λά­βει —  τις απαι­τού­με­νες επι­χει­ρη­μα­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες  οι οποί­ες συν­δυα­στι­κά  θα δια­μορ­φώ­σουν  και θα ενι­σχύ­σουν  τοπι­κό προ­ϊ­όν. Το κρί­σι­μο στοι­χείο είναι το νέο επι­χει­ρη­μα­τι­κό υπο­κεί­με­νο που δεν περιο­ρί­ζε­ται στη μονο­καλ­λιέρ­γεια της κτη­νο­τρο­φί­ας στην περιοχή.

Το υπο­κεί­με­νο για την κοι­νω­νι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα μπο­ρεί να προ­έλ­θει από  συλ­λο­γι­κούς φορείς και ιδιώ­τες με την κινη­το­ποί­η­ση ανε­νερ­γών και ανθρώ­πι­νων πόρων.

Το  αντι­κεί­με­νο για τον ορει­νό  του­ρι­σμό, μπο­ρεί να προ­κύ­ψει συν­δυα­στι­κά από  τοπι­κούς πόλους έλξης που ανα­δει­κνύ­ουν το φυσι­κό και πολι­τι­στι­κό περι­βάλ­λον  καθώς από την τοπι­κή γαστρο­νο­μία, την τοπι­κή δια­τρο­φι­κή αυτάρ­κεια, Κοι­νω­νι­κά υπο­στη­ρι­ζό­με­νη γεωρ­γία, τις ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες, Το περι­βάλ­λον και την πολι­τι­στι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα, την ψηφια­κή εξ απο­στά­σε­ως μάθη­ση και εργασία.

Στα υφι­στά­με­να δια­θέ­σι­μα υπάρ­χουν χωριά με σπου­δαία αρχι­τε­κτο­νι­κή κλη­ρο­νο­μιά και μαγευ­τι­κό φυσι­κό περι­βάλ­λον που άλλο­τε ζού­σαν  500 ‑και 1000 κάτοι­κοι  και τώρα μένουν οι 50  έως  ‑100  και τα υπό­λοι­πα είναι άδεια με τα κτή­μα­τά τους ακαλ­λιέρ­γη­τα. Υπάρ­χουν τοπι­κά δημό­σια σχο­λεία όπου επί­σης δεν υπάρ­χουν μαθη­τές.  Τα 2/3 των κατοι­κιών είναι άδεια και υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις θα μπο­ρού­σαν α χρη­σι­μο­ποι­η­θούν στις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις για ορει­νό τουρισμό.

Όλα αυτά συνι­στούν ανε­νερ­γούς πόρους που έχουν εγκα­τα­λει­φθεί από τη σάρω­ση της βιο­μη­χα­νι­κής επα­νά­στα­ση μαζι­κή εσω­τε­ρι­κή μετα­νά­στευ­ση στις πόλεις.

Στη μετα­βιο­μη­χα­νι­κή επο­χή που ζού­με σήμε­ρα  οι νέες τεχνο­λο­γί­ες  και οι νέες συν­θή­κες μπο­ρούν να κάνουν αυτά τα χωριά παρα­γω­γι­κά και βιώ­σι­μα με μειω­μέ­νο κόστος ζωής. Το χωριό μπο­ρεί να γίνει ξανά πόλος ανά­πτυ­ξης αρκεί να υπάρ­χουν συν­δυα­σμέ­νες ενέρ­γειες τοπι­κής παρα­γω­γής και απασχόλησης.

Το “έξυ­πνο χωριό” θα πρέ­πει να το δού­με ως  ένα ολι­στι­κό μοντέ­λο τοπι­κής ανά­πτυ­ξης, σε αντί­θε­ση με τις μαζι­κές μονο­καλ­λιέρ­γειες, έχο­ντας ως πλε­ο­νέ­κτη­μα  το  μειω­μέ­νο κόστος ενέρ­γειας  δημιουρ­γώ­ντας μια τοπι­κή  αγο­ρά με αυτάρκεια.

Αρκεί να δια­μορ­φώ­σουν οι συλ­λο­γι­κοί φορείς και να συνει­δη­το­ποι­ή­σει η τοπι­κή κοι­νω­νία  ότι χρειά­ζε­ται να δου­λέ­ψει με σχέ­διο κι αυτό είναι το έργο της τοπι­κής δια­βού­λευ­σης και συμ­με­το­χής. Χρειά­ζε­ται με άλλα ΄λόγια ένα τοπι­κό δίκτυο κοι­νω­νι­κής επιχειρηματικότητας.

Το μοντέ­λο του έξυ­πνου χωριού δεν είναι απλά έκθε­ση ιδε­ών. Είναι μοντέ­λο εφαρ­μο­γής με κοι­νω­νι­κή επιχειρηματικότητα.

 Σχη­μα­τι­κά μπο­ρού­με να πού­με ότι χρειά­ζο­νται συν­δυα­σμέ­νες δέκα μικρές επι­χει­ρή­σεις κομ­βι­κής σημα­σί­ας για την ανα­ζω­ο­γό­νη­ση ενός τέτοιου χωριού.

Ένας ξενώ­νας,  ένα γρα­φείο που θα συντο­νί­ζει τα ενοι­κια­ζό­με­να δωμά­τια, Περι­πα­τη­τι­κά μονο­πά­τια στη φύση, επι­σκέ­ψι­μο  αγρό­κτη­μα, Μια ενερ­γεια­κή κοι­νό­τη­τα για χαμη­λό κόστος ενέρ­γειας, Πέντε παρα­γω­γοί  τοπι­κών προ­ϊ­ό­ντων δια­τρο­φής που θα στη­ρί­ζουν την τοπι­κή γαστρο­νο­μία. Ανά­δει­ξη τοπι­κών μνη­μεί­ων λαϊ­κού πολιτισμού. 

Από αυτήν την  συντο­νι­σμέ­νη κοι­νω­νι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα ξεκι­νά­ει η ανα­ζω­ο­γό­νη­ση της υπαί­θρου. Γύρω από αυτά τα θέμα­τα είναι σκό­πι­μο να δημιουρ­γη­θεί μία κοι­νό­τη­τα γνώ­σης και ανα­τρο­φο­δό­τη­σης με πρα­κτι­κές ιδέ­ες των σχε­δια­σμό των περι­φε­ρεια­κών προγραμμάτων.

 ΈΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΡΟΑΝΙΑΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

 Το προ­τει­νό­με­νο σχέ­διο ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΡΟΑΝΙΑΣ δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στην κατα­γρα­φή για τα φυσι­κά και πολι­τι­στι­κά δια­θέ­σι­μα της περιο­χής, αλλά προ­τεί­νει ένα σχέ­διο με συν­δυα­σμό δρά­σης κοι­νω­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων  που μπο­ρούν να προ­σφέ­ρουν ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο τοπι­κό προ­ϊ­όν ορει­νού του­ρι­σμού και συμπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τας της τοπι­κής  οικο­νο­μί­ας που αξιο­ποιεί αυτούς τους πόρους. Σκο­πός είναι η δημιουρ­γία ενός πόλου τοπι­κής ανά­πτυ­ξης με μοντέ­λο το “έξυ­πνο χωριό” με τελι­κό στό­χο την ενί­σχυ­ση της τοπι­κής απασχόλησης.

Στα υφι­στά­με­να δια­θέ­σι­μα φιλο­ξε­νί­ας υπάρ­χουν τρεις  ξενώ­νες:  Μονή Πορε­τσού, του συλ­λό­γου Λιβαρ­τζί­ου και ένας  ξενώ­να στο Λεχού­ρι που μπο­ρούν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν 50 έως 60 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις  και ο αριθ­μός αυτός μπο­ρεί να ενι­σχυ­θεί  με την προ­σφο­ρά  από ενοι­κια­ζό­με­νες κατοικίες.

Στα Τρι­πό­τα­μα σταυ­ρο­δρό­μι της περιο­χής, συνα­ντιού­νται οι τρεις παρα­πό­τα­μοι του Ερυ­μάν­θου.  Υπάρ­χουν επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης, καφε­νεία  και τοπι­κή αγο­ρά που μπο­ρούν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν τους επι­σκέ­πτες. Αυτό που δεν υπάρ­χει στην υπο­δο­μή είναι περι­πα­τη­τι­κά  μονο­πά­τια και παρα­πο­τά­μιες  δια­δρο­μές για υπαί­θριες δρα­στη­ριό­τη­τες. Πρό­σφα­τα ανα­σκευά­στη­κε μόνο οι νερο­τρι­βή της μονής  πορε­τσού. Με άλλα λόγια δεν έχει αξιο­ποι­η­θεί ο υδά­τι­νος πλού­τος του ποτα­μού παρά τις ανα­φο­ρές που έχουν γίνει από την τοπι­κή αυτο­διοί­κη­ση την τελευ­ταία τρια­ντα­κο­ντα­ε­τία. Ο ξενώ­νας του μονα­στη­ριού Πορε­τσού έχει παρα­χω­ρη­θεί ήδη προς αξιο­ποί­η­ση σε κοι­νω­νι­κή επι­χεί­ρη­ση. Το παρά­δειγ­μα αυτό δεί­χνει το δρό­μο για την αξιο­ποί­η­ση από κοι­νω­νι­κές επι­χει­ρή­σεις. Στο Λει­βάρ­τζι το σχο­λείο έχει παρα­χω­ρη­θεί για λαο­γρα­φι­κό μου­σείο. Κι άλλοι σύλ­λο­γοι είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να ανα­λά­βουν δρά­ση με την κατάλ­λη­λη χρηματοδότησή.

Το έλλειμ­μα αυτό σημαί­νει  ότι πρέ­πει να ανα­κα­τα­σκευα­στούν κι άλλοι  παρα­δο­σια­κοί χώροι Τοπι­κής πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και χώροι  ιδιαί­τε­ρου κάλ­λους φυσι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Με τελι­κό στό­χο τη ενί­σχυ­ση τοπι­κού εισο­δή­μα­τος και  τοπι­κής απασχόλησης.

Πως αυτή η κινη­τι­κό­τη­τα θα λάβει τα  χαρα­κτη­ρι­στι­κά ενός έξυ­πνου χωριού:

• Με τη δημιουρ­γία Ενερ­γεια­κής κοι­νό­τη­τα με Χρή­ση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας (π.χ. φωτο­βολ­ταϊ­κά) που θα λάβουν αρχι­κά μέρος 30 ωφελούμενοι
• Με ένα γρα­φείο που θα διευ­κο­λύ­νει στη ψηφια­κή εξυ­πη­ρέ­τη­ση πολι­τών,  και διοι­κη­τι­κών δια­δι­κα­σιών των κοι­νω­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων αλλά και για τη προ­βο­λή του τοπι­κού προϊόντος.
• Υπο­δο­μές για την υπο­στή­ρι­ξη της βιώ­σι­μης γεωρ­γί­ας και κτη­νο­τρο­φί­ας, λιμνοδεξαμενές,
• Προ­ώ­θη­ση του­ρι­σμού μέσω ψηφια­κών πλατφορμών
• ανά­πτυ­ξη δεντρο­καλ­λιερ­γειών πχ καστανιές..
• καλ­λιέρ­γεια αρω­μα­τι­κών βοτά­νων που ευδο­κι­μούν στη περιο­χή και είναι αρί­στης ποιότητας.
• Ενί­σχυ­ση της τοπι­κής κοι­νό­τη­τας και συμ­με­το­χή των κατοί­κων στις αποφάσεις.
• Δια­τή­ρη­ση και ανά­δει­ξη της τοπι­κής πολι­τι­στι­κής ταυτότητας
• Επέ­κτα­ση του Φεστι­βάλ ” river Party”me παρα­πο­τά­μιες δια­δρο­μές προς τις πηγές Ερυ­μάν­θου που δεί­χνουν όλο το ανά­γλυ­φο της περιοχής.

ΑΜΚΕ ΕΡΥΜΑΝΘΟΣ

Βασί­λης Τακτικός