Από τα κατε­στραμ­μέ­να σχο­λεία και την οργή των νέων έως την κρί­ση της κοι­νω­νι­κής συνο­χής, η γαλ­λι­κή ανα­τα­ρα­χή φέρ­νει στην επι­φά­νεια ερω­τή­μα­τα που αφο­ρούν ολό­κλη­ρη την Ευρώπη.

του Μπά­μπη Στέρτσου

Υπάρ­χουν στιγ­μές που οι εικό­νες από τους δρό­μους μιας χώρας απο­κα­λύ­πτουν πολ­λά περισ­σό­τε­ρα από όσα μπο­ρούν να εξη­γή­σουν οι πολι­τι­κές δηλώ­σεις. Η Γαλ­λία βιώ­νει μία από αυτές τις στιγ­μές. Φλε­γό­με­να αυτο­κί­νη­τα, λεη­λα­τη­μέ­να κατα­στή­μα­τα, κατε­στραμ­μέ­να δημό­σια κτί­ρια, σχο­λεία που κλεί­νουν εξαι­τί­ας της βίας και αστυ­νο­μι­κές δυνά­μεις που συγκρού­ο­νται με ομά­δες δια­δη­λω­τών συν­θέ­τουν μια εικό­να βαθιάς κοι­νω­νι­κής αναταραχής.

Θα ήταν εύκο­λο να απο­δώ­σει κανείς τα γεγο­νό­τα απο­κλει­στι­κά στη δρά­ση ακραί­ων πολι­τι­κών ομά­δων, στη μετα­να­στευ­τι­κή πολι­τι­κή ή στην οργή μιας νεο­λαί­ας που αισθά­νε­ται εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νη. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, όμως, είναι πιο σύν­θε­τη και ενδε­χο­μέ­νως περισ­σό­τε­ρο ανησυχητική.

Για­τί το πρό­βλη­μα της Γαλ­λί­ας δεν είναι μόνο ότι ορι­σμέ­νοι πολί­τες συγκρού­ο­νται με το κρά­τος. Είναι ότι ολο­έ­να και περισ­σό­τε­ροι φαί­νε­ται να αμφι­σβη­τούν την ικα­νό­τη­τά του να αντα­πο­κρι­θεί στις προσ­δο­κί­ες τους.

Και όταν αυτή η αμφι­σβή­τη­ση συνα­ντά τη βία, την πολι­τι­κή πόλω­ση και την κρί­ση εμπι­στο­σύ­νης στους θεσμούς, τότε η κοι­νω­νι­κή συνο­χή παύ­ει να θεω­ρεί­ται αυτονόητη.

Όταν η διεκδίκηση καλύτερων σχολείων καταλήγει στην καταστροφή τους

Οι κινη­το­ποι­ή­σεις που ξεκί­νη­σαν στα μέσα Σεπτεμ­βρί­ου του 2026 είχαν συγκε­κρι­μέ­νη αφε­τη­ρία: την κατά­στα­ση της δημό­σιας εκπαίδευσης.

Μαθη­τές δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν για ελλεί­ψεις εκπαι­δευ­τι­κών, πολυ­πλη­θή τμή­μα­τα, προ­βλη­μα­τι­κές σχο­λι­κές εγκα­τα­στά­σεις, εξα­ντλη­τι­κά ωρά­ρια και ανι­σό­τη­τες στην πρό­σβα­ση στην εκπαίδευση.

Τα αιτή­μα­τα αυτά δεν ήταν ούτε παρά­λο­γα ούτε ασυ­νή­θι­στα. Αντί­στοι­χες δια­μαρ­τυ­ρί­ες κατα­γρά­φο­νται σε πολ­λές ευρω­παϊ­κές χώρες, όπου οι δημό­σιες υπη­ρε­σί­ες βρί­σκο­νται υπό διαρ­κή οικο­νο­μι­κή πίεση.

Ωστό­σο, η εξέ­λι­ξη των γεγο­νό­των υπήρ­ξε δρα­μα­τι­κή. Σύμ­φω­να με στοι­χεία που δημο­σί­ευ­σε ο βρε­τα­νι­κός Guardian στις 4 Οκτω­βρί­ου, επι­κα­λού­με­νος τον Γάλ­λο υπουρ­γό Παι­δεί­ας, 24 σχο­λι­κές μονά­δες είχαν ήδη υπο­στεί εμπρη­σμούς ή βαν­δα­λι­σμούς, ενώ 78 εργα­ζό­με­νοι στην εκπαί­δευ­ση είχαν τραυ­μα­τι­στεί. Δύο ημέ­ρες αργό­τε­ρα, περισ­σό­τε­ρα από 250.000 άτο­μα συμ­με­τεί­χαν σε κινη­το­ποι­ή­σεις για τη δημό­σια εκπαί­δευ­ση. Στις 17 Οκτω­βρί­ου η ανα­τα­ρα­χή απέ­κτη­σε ακό­μη μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις. Το Reuters κατέ­γρα­ψε εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες δια­δη­λω­τές, εκτε­τα­μέ­νες συγκρού­σεις, λεη­λα­σί­ες, εμπρη­σμούς και περί­που 1.200 συλ­λή­ψεις. Δημό­σια κτί­ρια έγι­ναν στό­χοι επι­θέ­σε­ων, ενώ κατα­στρο­φές σημειώ­θη­καν σε πόλεις όπως το Παρί­σι, η Λυών, η Μασ­σα­λία και η Λιμόζ.

Το παρά­δο­ξο είναι εξό­φθαλ­μο. Πώς μπο­ρεί ένα κίνη­μα που ξεκι­νά διεκ­δι­κώ­ντας καλύ­τε­ρη δημό­σια εκπαί­δευ­ση να συνο­δεύ­ε­ται από κατα­στρο­φές των ίδιων των σχο­λεί­ων που υπο­τί­θε­ται ότι θέλει να προ­στα­τεύ­σει; Η απά­ντη­ση δεν βρί­σκε­ται στην ενο­χο­ποί­η­ση του συνό­λου των δια­δη­λω­τών. Οι περισ­σό­τε­ρες κινη­το­ποι­ή­σεις υπήρ­ξαν ειρη­νι­κές. Η βία απο­δί­δε­ται σε συγκε­κρι­μέ­νες ομά­δες και πρό­σω­πα, των οποί­ων η δρά­ση δεν ταυ­τί­ζε­ται ανα­γκα­στι­κά με τις επι­διώ­ξεις των μαθη­τών και των εκπαι­δευ­τι­κών. Όμως η δια­πί­στω­ση αυτή δεν μειώ­νει τη σοβα­ρό­τη­τα των γεγο­νό­των. Αντί­θε­τα, ανα­δει­κνύ­ει την ευκο­λία με την οποία μια κοι­νω­νι­κή δια­μαρ­τυ­ρία μπο­ρεί να μετα­τρα­πεί σε πεδίο ευρύ­τε­ρης πολι­τι­κής και κοι­νω­νι­κής σύγκρουσης.

Η μεγάλη αντίφαση της Γαλλικής Δημοκρατίας

Η Γαλ­λία δεν είναι μια οποια­δή­πο­τε ευρω­παϊ­κή χώρα. Είναι η χώρα της Γαλ­λι­κής Επα­νά­στα­σης, της Δια­κή­ρυ­ξης των Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που και του Πολί­τη, της ελευ­θε­ρί­ας, της ισό­τη­τας και της αδελφοσύνης.

Είναι επί­σης μια χώρα που οικο­δό­μη­σε την πολι­τι­κή της ταυ­τό­τη­τα πάνω στην ιδέα ότι ο πολί­της απο­τε­λεί μέλος μιας ενιαί­ας δημο­κρα­τι­κής κοι­νό­τη­τας, ανε­ξάρ­τη­τα από την κατα­γω­γή ή τη θρη­σκεία του. Αυτό το δημο­κρα­τι­κό ιδε­ώ­δες, ωστό­σο, δοκι­μά­ζε­ται διαρ­κώς από τις κοι­νω­νι­κές πραγματικότητες.

Στις περι­φε­ρεια­κές συνοι­κί­ες μεγά­λων γαλ­λι­κών πόλε­ων, τα γνω­στά banlieues, συσ­σω­ρεύ­ο­νται εδώ και δεκα­ε­τί­ες προ­βλή­μα­τα ανερ­γί­ας, κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των, χωρι­κού δια­χω­ρι­σμού και περιο­ρι­σμέ­νων ευκαι­ριών κοι­νω­νι­κής ανέ­λι­ξης. Δεν πρό­κει­ται για περιο­χές με ενιαία κοι­νω­νι­κή σύν­θε­ση ούτε για πλη­θυ­σμούς που μπο­ρούν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται συλ­λο­γι­κά ως εχθρι­κοί προς τη Γαλ­λι­κή Δημο­κρα­τία. Εκα­τομ­μύ­ρια Γάλ­λοι πολί­τες μετα­να­στευ­τι­κής κατα­γω­γής συμ­με­τέ­χουν πλή­ρως στην κοι­νω­νι­κή, οικο­νο­μι­κή και πολι­τι­στι­κή ζωή της χώρας.

Παράλ­λη­λα, όμως, υπάρ­χουν περιο­χές όπου η υπό­σχε­ση της δημο­κρα­τι­κής ισό­τη­τας δεν έχει μετα­φρα­στεί σε αντί­στοι­χες πραγ­μα­τι­κές ευκαι­ρί­ες. Εδώ εντο­πί­ζε­ται μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες αντι­φά­σεις της ευρω­παϊ­κής κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής. Η νομι­κή ισό­τη­τα δεν δημιουρ­γεί αυτο­μά­τως κοι­νω­νι­κή ισό­τη­τα. Η ανα­γνώ­ρι­ση δικαιω­μά­των δεν εξα­σφα­λί­ζει από μόνη της κοι­νω­νι­κή έντα­ξη. Και η συνύ­παρ­ξη δια­φο­ρε­τι­κών πολι­τι­σμι­κών ομά­δων δεν οδη­γεί ανα­γκα­στι­κά στη συγκρό­τη­ση κοι­νής πολι­τι­κής ταυτότητας.

Η κοι­νω­νι­κή συνο­χή δεν επι­βάλ­λε­ται με νόμους ούτε οικο­δο­μεί­ται απο­κλει­στι­κά με οικο­νο­μι­κές ενι­σχύ­σεις. Απαι­τεί καθη­με­ρι­νή συμ­με­το­χή, εμπι­στο­σύ­νη στους θεσμούς και την πεποί­θη­ση ότι όλοι ανή­κουν στην ίδια πολι­τι­κή κοινότητα.

Η μετανάστευση και το δύσκολο ερώτημα της ενσωμάτωσης

Η γαλ­λι­κή κρί­ση επα­να­φέ­ρει ανα­πό­φευ­κτα τη συζή­τη­ση για τη μετα­να­στευ­τι­κή πολι­τι­κή της Ευρώπης.

Εδώ, ωστό­σο, χρειά­ζε­ται μια ουσια­στι­κή διά­κρι­ση. Δεν υπάρ­χουν επαρ­κή στοι­χεία που να απο­δει­κνύ­ουν ότι οι πρό­σφα­τες μαθη­τι­κές κινη­το­ποι­ή­σεις οργα­νώ­θη­καν από ισλα­μι­στι­κά δίκτυα ή ότι η μετα­να­στευ­τι­κή προ­έ­λευ­ση των συμ­με­τε­χό­ντων απο­τε­λεί τη βασι­κή αιτία της βίας. Αυτό δεν σημαί­νει ότι τα προ­βλή­μα­τα της μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής, της κοι­νω­νι­κής έντα­ξης και της θρη­σκευ­τι­κής ριζο­σπα­στι­κο­ποί­η­σης είναι ανύ­παρ­κτα. Σημαί­νει ότι πρέ­πει να εξε­τά­ζο­νται με πραγ­μα­τι­κά δεδο­μέ­να και όχι να χρη­σι­μο­ποιού­νται ως έτοι­μη εξή­γη­ση για κάθε κοι­νω­νι­κή αναταραχή.

Η Ευρώ­πη υπο­δέ­χθη­κε επί δεκα­ε­τί­ες σημα­ντι­κούς μετα­να­στευ­τι­κούς πλη­θυ­σμούς, χωρίς πάντο­τε να δια­θέ­τει ολο­κλη­ρω­μέ­νες και απο­τε­λε­σμα­τι­κές πολι­τι­κές έντα­ξης. Σε αρκε­τές περι­πτώ­σεις η πρό­σβα­ση στην εργα­σία, στην κατοι­κία, στην εκπαί­δευ­ση και στις κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες δεν συνο­δεύ­τη­κε από επαρ­κή μέτρα αντι­με­τώ­πι­σης του κοι­νω­νι­κού διαχωρισμού.

Ταυ­τό­χρο­να, η δημό­σια συζή­τη­ση παγι­δεύ­τη­κε συχνά ανά­με­σα σε δύο ακραί­ες αντι­λή­ψεις. Η μία αντι­με­τω­πί­ζει τη μετα­νά­στευ­ση σχε­δόν απο­κλει­στι­κά ως απει­λή για την εθνι­κή ταυ­τό­τη­τα. Η άλλη δυσκο­λεύ­ε­ται να ανα­γνω­ρί­σει ότι η έντα­ξη προ­ϋ­πο­θέ­τει όχι μόνο δικαιώ­μα­τα, αλλά και υπο­χρε­ώ­σεις απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία υπο­δο­χής. Καμία από τις δύο δεν προ­σφέ­ρει ολο­κλη­ρω­μέ­νη απάντηση.

Η ελευ­θε­ρία της θρη­σκευ­τι­κής πίστης απο­τε­λεί θεμε­λιώ­δες δικαί­ω­μα. Το ίδιο ισχύ­ει όμως για την ισό­τη­τα των φύλων, την ελευ­θε­ρία της έκφρα­σης, την προ­στα­σία των ατο­μι­κών δικαιω­μά­των και την υπε­ρο­χή του δημο­κρα­τι­κά θεσπι­σμέ­νου νόμου.

Μια σύγ­χρο­νη ευρω­παϊ­κή κοι­νω­νία οφεί­λει να προ­στα­τεύ­ει όλες αυτές τις αρχές ταυτόχρονα.

Η πολι­τι­σμι­κή δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα δεν μπο­ρεί να απο­τε­λεί δικαιο­λο­γία για πρα­κτι­κές κατα­να­γκα­σμού, βίας ή περιο­ρι­σμού των ατο­μι­κών ελευ­θε­ριών. Ούτε όμως η αντι­με­τώ­πι­ση του θρη­σκευ­τι­κού εξτρε­μι­σμού μπο­ρεί να οδη­γεί στη συλ­λο­γι­κή ενο­χο­ποί­η­ση ολό­κλη­ρων θρη­σκευ­τι­κών κοινοτήτων.

Το ζητού­με­νο δεν είναι η κατάρ­γη­ση της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας, αλλά η δημιουρ­γία ενός κοι­νού δημο­κρα­τι­κού πλαι­σί­ου μέσα στο οποίο αυτή θα μπο­ρεί να υπάρχει.

Η πολιτική εκμετάλλευση της οργής

Τα γεγο­νό­τα στη Γαλ­λία έχουν και μια αναμ­φι­σβή­τη­τη πολι­τι­κή διάσταση.

Η κυβέρ­νη­ση κατη­γο­ρεί ομά­δες της άκρας αρι­στε­ράς ότι εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τις κινη­το­ποι­ή­σεις και επι­διώ­κουν βίαιες συγκρού­σεις. Η Ανυ­πό­τα­κτη Γαλ­λία του Ζαν-Λυκ Μελαν­σόν στη­ρί­ζει τα αιτή­μα­τα των μαθη­τών, απορ­ρί­πτο­ντας παράλ­λη­λα τη βία. Στην άλλη πλευ­ρά του πολι­τι­κού φάσμα­τος, ο Εθνι­κός Συνα­γερ­μός επι­χει­ρεί να ανα­δεί­ξει την ασφά­λεια, τη δημό­σια τάξη και την εθνι­κή ταυ­τό­τη­τα σε κεντρι­κά ζητή­μα­τα της πολι­τι­κής αντιπαράθεσης.

Η Γαλ­λία οδη­γεί­ται έτσι προς τις προ­ε­δρι­κές εκλο­γές του 2027 μέσα σε ένα ιδιαί­τε­ρα πολω­μέ­νο περιβάλλον.

Αυτό που προ­κα­λεί μεγα­λύ­τε­ρη ανη­συ­χία δεν είναι μόνο η αντι­πα­ρά­θε­ση ανά­με­σα στην αρι­στε­ρά και τη δεξιά. Είναι ότι η πολι­τι­κή σύγκρου­ση μετα­τρέ­πε­ται στα­δια­κά σε αντι­πα­ρά­θε­ση για την ίδια την ταυ­τό­τη­τα της γαλ­λι­κής κοινωνίας.

Ποιος εκφρά­ζει την πραγ­μα­τι­κή Γαλ­λία; Ποιος υπε­ρα­σπί­ζε­ται τις αξί­ες της Δημο­κρα­τί­ας; Ποιος ευθύ­νε­ται για την υπο­χώ­ρη­ση της κοι­νω­νι­κής συνοχής;

Τέτοια ερω­τή­μα­τα απο­κτούν ολο­έ­να μεγα­λύ­τε­ρη σημα­σία στον δημό­σιο διά­λο­γο και όταν οι πολι­τι­κές δυνά­μεις αντι­με­τω­πί­ζουν τους αντι­πά­λους τους όχι απλώς ως φορείς δια­φο­ρε­τι­κών προ­τά­σε­ων, αλλά ως απει­λή για την ίδια την ύπαρ­ξη της εθνι­κής κοι­νό­τη­τας, η δυνα­τό­τη­τα δημο­κρα­τι­κού συμ­βι­βα­σμού περιορίζεται.

Η βία δεν μπο­ρεί να δικαιο­λο­γεί­ται από την κοι­νω­νι­κή αδι­κία. Αλλά ούτε και η ανά­γκη δημό­σιας ασφά­λειας μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να απο­σιω­πη­θούν πραγ­μα­τι­κά κοι­νω­νι­κά προβλήματα.

Μια κρίση που ξεπερνά τα γαλλικά σύνορα

Η ανα­τα­ρα­χή στη Γαλ­λία δεν απο­τε­λεί μεμο­νω­μέ­νο ευρω­παϊ­κό φαι­νό­με­νο. Σύμ­φω­να με το Reuters, κατά το ίδιο διά­στη­μα πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν κινη­το­ποι­ή­σεις και σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, με αιτή­μα­τα που αφο­ρού­σαν το κόστος ζωής, την κατοι­κία, την εκπαί­δευ­ση και την οικο­νο­μι­κή ανασφάλεια.

Η Ευρώ­πη βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πη με μια σει­ρά προ­βλη­μά­των που συχνά εξε­τά­ζο­νται χωρι­στά, παρό­τι συν­δέ­ο­νται μετα­ξύ τους: δημο­γρα­φι­κή γήραν­ση, μετα­να­στευ­τι­κές πιέ­σεις, ανι­σό­τη­τες, στε­γα­στι­κή κρί­ση, δυσκο­λί­ες των δημό­σιων υπη­ρε­σιών και αυξα­νό­με­νη δυσπι­στία απέ­να­ντι στους πολι­τι­κούς θεσμούς. Η αντι­με­τώ­πι­σή τους δεν μπο­ρεί να εξα­ντλεί­ται σε απο­σπα­σμα­τι­κές κυβερ­νη­τι­κές παρεμ­βά­σεις. Απαι­τεί μακρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γι­κή και, κυρί­ως, μια νέα αντί­λη­ψη για το τι συγκρο­τεί μια κοι­νω­νία. Για­τί μια κοι­νω­νία δεν είναι απλώς ένα άθροι­σμα ατό­μων που κατοι­κούν στην ίδια επι­κρά­τεια. Είναι ένα σύνο­λο κοι­νών θεσμών, αξιών, κανό­νων και προσ­δο­κιών. Όταν αυτοί οι δεσμοί εξα­σθε­νούν, η κοι­νω­νι­κή εμπι­στο­σύ­νη περιο­ρί­ζε­ται και οι αντι­θέ­σεις γίνο­νται δυσκο­λό­τε­ρα διαχειρίσιμες.

Η Ευρώ­πη χρειά­ζε­ται επο­μέ­νως πολι­τι­κές που να συν­δυά­ζουν την οικο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη με την κοι­νω­νι­κή δικαιο­σύ­νη, την προ­στα­σία των δικαιω­μά­των με την τήρη­ση των νόμων και τη δια­χεί­ρι­ση της μετα­νά­στευ­σης με την ουσια­στι­κή ένταξη.

Ούτε η απε­ριό­ρι­στη ανο­χή απέ­να­ντι σε αντι­κοι­νω­νι­κές συμπε­ρι­φο­ρές ούτε η γενι­κευ­μέ­νη καχυ­πο­ψία απέ­να­ντι στη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα μπο­ρούν να απο­τε­λέ­σουν θεμέ­λια μιας στα­θε­ρής δημο­κρα­τι­κής κοινωνίας.

Το πραγματικό δίλημμα της Ευρώπης

Η Γαλ­λία απο­τε­λεί σήμε­ρα έναν καθρέ­φτη των ευρω­παϊ­κών αντι­φά­σε­ων. Από τη μία πλευ­ρά βρί­σκε­ται η ιστο­ρι­κή δέσμευ­ση στην ελευ­θε­ρία, την ισό­τη­τα, τη δημο­κρα­τία και τα ανθρώ­πι­να δικαιώ­μα­τα. Από την άλλη, η δυσκο­λία μετα­τρο­πής αυτών των αρχών σε καθη­με­ρι­νή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα για όλους τους πολίτες.

Η μεγά­λη πρό­κλη­ση δεν είναι να επι­λέ­ξει η Ευρώ­πη ανά­με­σα στην ασφά­λεια και την ελευ­θε­ρία, στην εθνι­κή ταυ­τό­τη­τα και την πολι­τι­σμι­κή δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα, στην κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία και την τήρη­ση των νόμων. Είναι να απο­δεί­ξει ότι μπο­ρεί να τα συνδυάσει.

Αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει ισχυ­ρούς θεσμούς, απο­τε­λε­σμα­τι­κή δημό­σια διοί­κη­ση, ουσια­στι­κή εκπαι­δευ­τι­κή πολι­τι­κή και σαφή όρια απέ­να­ντι στη βία και στον εξτρε­μι­σμό, ανε­ξάρ­τη­τα από την ιδε­ο­λο­γι­κή ή θρη­σκευ­τι­κή τους προ­έ­λευ­ση. Προ­ϋ­πο­θέ­τει όμως και πολι­τι­κό θάρ­ρος. Το θάρ­ρος να ανα­γνω­ρι­στούν οι απο­τυ­χί­ες της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής χωρίς να ανα­ζη­τού­νται συλ­λο­γι­κοί απο­διο­πο­μπαί­οι τρά­γοι. Να συζη­τη­θούν τα προ­βλή­μα­τα της μετα­νά­στευ­σης χωρίς φόβο και χωρίς προ­κα­τα­λή­ψεις. Να προ­στα­τευ­τεί η δημό­σια τάξη χωρίς να περιο­ρι­στούν αδι­καιο­λό­γη­τα οι δημο­κρα­τι­κές ελευθερίες.

Η Γαλ­λία έχει αντι­με­τω­πί­σει πολ­λές κρί­σεις στην ιστο­ρία της. Και δια­θέ­τει ισχυ­ρούς θεσμούς, κοι­νω­νι­κές δυνά­μεις και δημο­κρα­τι­κές παρα­δό­σεις που μπο­ρούν να συμ­βά­λουν στην υπέρ­βα­ση της σημε­ρι­νής αναταραχής.

Όμως οι εικό­νες των κατε­στραμ­μέ­νων σχο­λεί­ων πρέ­πει να προ­βλη­μα­τί­σουν ολό­κλη­ρη την Ευρώπη.

Για­τί το σχο­λείο δεν είναι απλώς ένας χώρος μετά­δο­σης γνώ­σε­ων. Είναι ο θεσμός μέσα στον οποίο οι νέες γενιές μαθαί­νουν να συνυ­πάρ­χουν, να ανα­γνω­ρί­ζουν δικαιώ­μα­τα και υπο­χρε­ώ­σεις, να δια­φω­νούν χωρίς να κατα­στρέ­φουν και να αντι­λαμ­βά­νο­νται τον εαυ­τό τους ως μέρος μιας ευρύ­τε­ρης κοινωνίας.

Όταν μια κοι­νω­νία φτά­νει στο σημείο να βλέ­πει τα σχο­λεία της να καί­γο­νται στο περι­θώ­ριο κινη­το­ποι­ή­σε­ων που ξεκί­νη­σαν για την υπε­ρά­σπι­σή τους, το πρό­βλη­μα δεν περιο­ρί­ζε­ται στη δημό­σια τάξη. Αγγί­ζει τον ίδιο τον τρό­πο με τον οποίο ανα­πα­ρά­γε­ται η κοι­νω­νι­κή συνοχή.

Και αυτό είναι ίσως το σημα­ντι­κό­τε­ρο μήνυ­μα που στέλ­νει σήμε­ρα η Γαλλία.

Η Ευρώ­πη δεν κιν­δυ­νεύ­ει μόνο από όσα συμ­βαί­νουν στους δρό­μους της. Κιν­δυ­νεύ­ει περισ­σό­τε­ρο όταν αδυ­να­τεί να κατα­νο­ή­σει και να αντι­με­τω­πί­σει τις κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες που επι­τρέ­πουν στη βία να εμφα­νί­ζε­ται ξανά και ξανά.

Για­τί οι φωτιές κάπο­τε σβήνουν.

Το δυσκο­λό­τε­ρο είναι να απο­κα­τα­στα­θεί η εμπι­στο­σύ­νη μιας κοι­νω­νί­ας στους θεσμούς της και στον ίδιο της τον εαυτό.

 

Πηγές

1. Reuters, 17 Οκτω­βρί­ου 2026 — Η μεγά­λη δια­δή­λω­ση, οι συγκρού­σεις και οι συλλήψεις.

2. The Guardian, 4 Οκτω­βρί­ου 2026 — Οι κατα­στρο­φές σε σχο­λεία και οι τραυ­μα­τι­σμοί εργαζομένων.

3. The Guardian, 6 Οκτω­βρί­ου 2026 — Οι κινη­το­ποι­ή­σεις για τη δημό­σια εκπαίδευση.

4. Associated Press, 17 Οκτω­βρί­ου 2026 — Η εξέ­λι­ξη των δια­δη­λώ­σε­ων και οι δια­φο­ρε­τι­κές εκτι­μή­σεις για τη βία.

5. Le Monde, 2 Οκτω­βρί­ου 2026 — Η σύν­θε­ση του μαθη­τι­κού κινή­μα­τος και οι πραγ­μα­τι­κές εκπαι­δευ­τι­κές διεκδικήσεις.

    

   Βρεί­τε μας και στη σελί­δα μας στο Facebook: Η Γαλ­λία σήμε­ραhttps://www.facebook.com/profile.php?id=100064821455852