Η ιστορία της Ροκ στο Σαν Φρανσίσκο: Κοινωνικό, μουσικό και πολιτικό πλαίσιο.  Σύγκριση με τη ροκ σκηνή της Νέας Υόρκης

Bar & ClubsΆποψηΗ.Π.Α.
By hellas2day

 

γρά­φει ο Χαρά­λα­μπος Στέρτσος

 

 

 

 

 

Η ιστο­ρία της ροκ μου­σι­κής στο Σαν Φραν­σί­σκο είναι ένα από τα πιο σημα­ντι­κά κεφά­λαια στην εξέ­λι­ξη της παγκό­σμιας μου­σι­κής κουλ­τού­ρας. Κατά τη διάρ­κεια της δεκα­ε­τί­ας του 1960, η πόλη μετα­τρά­πη­κε σε επί­κε­ντρο μιας πρω­το­φα­νούς πολι­τι­σμι­κής έκρη­ξης που συν­δύ­α­ζε τη μου­σι­κή με την κοι­νω­νι­κή και πολι­τι­κή επα­νά­στα­ση. Ο λεγό­με­νος “San Francisco Sound” δεν ήταν ένα μου­σι­κό ρεύ­μα, αλλά απλώς ένα αντι­κομ­φορ­μι­στι­κό κοι­νω­νι­κό φαι­νό­με­νο που έκα­νε τις ριζο­σπα­στι­κές αλλα­γές της επο­χής και επη­ρέ­α­σε βαθιά την παγκό­σμια ποπ κουλτούρα.

- Δια­φή­μι­ση -

Το παρόν άρθρο επι­χει­ρεί μια  προ­σέγ­γι­ση της ιστο­ρί­ας της ροκ στο Σαν Φραν­τσί­σκο, εστιά­ζο­ντας στο κοι­νω­νι­κό, μου­σι­κό και πολι­τι­κό πλαί­σιο μέσα στο οποίο ανα­πτύ­χθη­κε, από τη δεκα­ε­τία του ’60 έως την παρακ­μή του. Παράλ­λη­λα, επι­χει­ρεί­ται μια συγκρι­τι­κή ανά­λυ­ση με την αντί­στοι­χη σκη­νή της Νέας Υόρ­κης, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τις ουσιώ­δεις δια­φο­ρές και ομοιό­τη­τες μετα­ξύ των δύο σημα­ντι­κό­τε­ρων μου­σι­κών κέντρων της Αμε­ρι­κής εκεί­νης της περιό­δου.

Οι απαρχές: Τέλη δεκαετίας 1950 – αρχές 1960

Το Σαν Φραν­σί­σκο ξεκί­νη­σε να δια­μορ­φώ­νει τη μου­σι­κή του ταυ­τό­τη­τα μέσα από τη folk σκη­νή, με σημα­ντι­κές επιρ­ρο­ές από το κίνη­μα της Beat Generation. Πριν από την έκρη­ξη της ψυχε­δε­λι­κής ροκ, η πόλη είχε ήδη ανα­πτύ­ξει μια πλού­σια μου­σι­κή παρά­δο­ση που συν­δύ­α­ζε δια­φο­ρε­τι­κά στοι­χεία. Όπως επι­ση­μαί­νει ο μου­σι­κός ιστο­ρι­κός Charles Perry, “η περιο­χή του North Beach και αργό­τε­ρα το Haight-Ashbury άρχι­σαν να συγκε­ντρώ­νουν καλ­λι­τέ­χνες και νέους που αμφι­σβη­τού­σαν την κυρί­αρ­χη κουλ­τού­ρα” (Perry, 2005).
Κατά τη δεκα­ε­τία του 1940, η περιο­χή Fillmore District του Σαν Φραν­σί­σκο είχε ήδη απο­κτή­σει φήμη ως “το Harlem της Δύσης”, φιλο­ξε­νώ­ντας μια ακμά­ζου­σα σκη­νή τζαζ και μπλουζ. Παράλ­λη­λα, η γει­το­νι­κή πόλη Oakland απο­τε­λού­σε κέντρο της R&B μου­σι­κής. Αυτές οι επιρ­ρο­ές που απο­τε­λού­σαν σημα­ντι­κά στοι­χεία του ψυχε­δε­λι­κού ήχου της περιοχής.
Η δεκα­ε­τία του 1950 έφε­ρε στο προ­σκή­νιο τη Beat Generation, με επί­κε­ντρο την περιο­χή του North Beach. Ποι­η­τές όπως ο Allen Ginsberg και ο Jack Kerouac, μαζί με τους μου­σι­κούς της folk και της τζαζ, δημιούρ­γη­σαν ένα πολι­τι­σμι­κό περι­βάλ­λον που προ­ε­τοί­μα­σε το έδα­φος για την επερ­χό­με­νη επα­νά­στα­ση. Οι ποι­η­τι­κές ανα­γνώ­σεις με συνο­δεία τζαζ από τον Lawrence Ferlinghetti, οι παρα­στά­σεις κωμι­κών όπως ο Lenny Bruce και ο Mort Sahl, και η γενι­κό­τε­ρη ατμό­σφαι­ρα πει­ρα­μα­τι­σμού και αμφι­σβή­τη­σης συνέ­βα­λαν στη δια­μόρ­φω­ση ενός εναλ­λα­κτι­κού πολι­τι­σμι­κού ρεύματος.
Ωστό­σο, όπως σημειώ­νει ο Robert Greenfield, “η Beat κουλ­τού­ρα ήταν μαύ­ρη, κυνι­κή και ψυχρή”, σε αντί­θε­ση με το “πνεύ­μα χαράς” που χαρα­κτή­ρι­σε αργό­τε­ρα το κίνη­μα των χίπις (Greenfield, 2009). Αυτή η μετά­βα­ση από το Beat στην ψυχε­δε­λι­κή κουλ­τού­ρα είχε καθο­ρι­στι­κό σημείο στην εξέ­λι­ξη της μου­σι­κής σκη­νής του Σαν Φρανσίσκο.

Το ψυχεδελικό ροκ και το Haight-Ashbury (1965–1969)

Η καρ­διά της ροκ σκη­νής του Σαν Φραν­σί­σκο χτύ­πη­σε στη γει­το­νιά Haight-Ashbury. Εκεί ανα­πτύ­χθη­κε το ψυχε­δε­λι­κό ροκ, ένα είδος που συν­δύ­α­ζε ροκ με ψυχε­δε­λι­κές εμπει­ρί­ες, συχνά υπό την επή­ρεια LSD. Μέχρι το 1966, η πόλη ήταν ακό­μη ένα περι­φε­ρεια­κό κέντρο της εθνι­κής μου­σι­κής βιο­μη­χα­νί­ας. Αυτό άλλα­ξε όταν προ­ω­θη­τές όπως ο Bill Graham άρχι­σαν να κλεί­νουν τοπι­κά συγκρο­τή­μα­τα όπως οι Jefferson Airplane, οι Grateful Dead και οι Big Brother and the Holding Company (με την Janis Joplin) στο Fillmore Auditorium και άλλους μεγά­λους χώρους συναυλιών.
Οι πέντε θρυλικές μπάντες του Σαν Φρανσίσκο το 1967: Jefferson Airplane, Grateful Dead, Big Brother and the Holding Company, Quicksilver Messenger Service και Charlatans Οι πέντε θρυ­λι­κές μπά­ντες του Σαν Φραν­σί­σκο φωτο­γρα­φη­μέ­νες μαζί το 1967: Jefferson Airplane, Grateful Dead, Big Brother and the Holding Company, Quicksilver Messenger Service και Charlatans. Φωτο­γρα­φία: Jim Marshall
Ο “San Francisco Sound” χαρα­κτη­ρι­ζό­ταν από συγκε­κρι­μέ­να μου­σι­κά στοι­χεία που τον δια­φο­ρο­ποιού­σαν από άλλα ροκ ρεύ­μα­τα της επο­χής. Σύμ­φω­να με τον μου­σι­κο­κρι­τι­κό Ralph J. Gleason, ένα από τα βασι­κά χαρα­κτη­ρι­στι­κά ήταν “ο αυτο­σχε­δια­σμός κατά τη διάρ­κεια των ζωντα­νών εμφα­νί­σε­ων” (Gleason, 1969). Οι κιθα­ρί­στες έπαι­ζαν σόλο που διαρ­κού­σαν αρκε­τά λεπτά, ενώ το μπά­σο απο­κτού­σε έναν πιο εξέ­χο­ντα, μελω­δι­κό ρόλο. Χαρα­κτη­ρι­στι­κά παρα­δείγ­μα­τα αυτής της προ­σέγ­γι­σης ήταν ο Jack Casady των Jefferson Airplane και ο Phil Lesh των Grateful Dead.
Οι συμ­βά­σεις των ζωντα­νών παρα­στά­σε­ων επα­να­προσ­διο­ρί­στη­καν: φωτει­νά σόου και χορευ­τές με γυμνό στή­θος προ­σέ­φε­ραν οπτι­κά ερε­θί­σμα­τα, ενώ το κοι­νό ντυ­νό­ταν εξί­σου εντυ­πω­σια­κά με τους καλ­λι­τέ­χνες. Τα ναρ­κω­τι­κά, ιδιαί­τε­ρα το LSD, ήταν παντού και απο­τε­λού­σαν ανα­πό­σπα­στο μέρος της εμπειρίας.
Η σύν­δε­ση μετα­ξύ μου­σι­κής και ψυχε­δε­λι­κών ουσιών ήταν καθο­ρι­στι­κή για τη δια­μόρ­φω­ση του ήχου του Σαν Φραν­σί­σκο. Ο συγ­γρα­φέ­ας Ken Kesey, γνω­στός για το μυθι­στό­ρη­μά του “One Flew Over the Cuckoo’s Nest”, οργά­νω­σε τα πρώ­τα “acid tests” το 1965, όπου οι συμ­με­τέ­χο­ντες πλή­ρω­ναν ένα μικρό αντί­τι­μο και τους προ­σφε­ρό­ταν LSD ενώ μου­σι­κοί έπαι­ζαν αυτο­σχε­δια­στι­κά κομ­μά­τια. Μέχρι τον Ιανουά­ριο του 1966, οι Grateful Dead έπαι­ζαν για 2.000 άτο­μα σε ένα acid test που περι­λάμ­βα­νε μια μπα­νιέ­ρα γεμά­τη με ποτό εμπο­τι­σμέ­νο με LSD.
Σημα­ντι­κά γεγο­νό­τα που σημειώ­θη­καν αυτή την περί­ο­δο ήταν:
  1. The Trips Festival (1966) : Μια πει­ρα­μα­τι­κή μίξη μου­σι­κής, LSD και οπτι­κο­α­κου­στι­κών τεχνών.
  2. Human Be-In (Ιανουά­ριος 1967) : Ένα φεστι­βάλ με τίτλο “A Gathering of the Tribes for a Human Be-In” που έκα­νε το Golden Gate Park με περισ­σό­τε­ρα από 40.000 άτο­μα. Οι Big Brother and the Holding Company, οι Jefferson Airplane, οι Grateful Dead και άλλα συγκρο­τή­μα­τα του Σαν Φραν­σί­σκο εμφα­νί­στη­καν, ενώ δια­νο­ού­με­νοι της χίπι­κης κουλ­τού­ρας μίλη­σαν στο πλή­θος. Ο Timothy Leary, πρώ­ην καθη­γη­τής ψυχο­λο­γί­ας στο Harvard που απο­λύ­θη­κε για τη δια­νο­μή LSD σε φοι­τη­τές, προ­έ­τρε­ψε τους παρευ­ρι­σκό­με­νους να “turn on, tune in, drop out” (ενερ­γο­ποι­η­θεί, συντο­νι­στεί­τε, αποσυρθείτε).
  3. Summer of Love (1967) : Το “Καλο­καί­ρι της Αγά­πης” προ­σέλ­κυ­σε 75.000–100.000 νέους Αμε­ρι­κα­νούς στο Haight-Ashbury σε μια γιορ­τή αγά­πης, αντι­πο­λε­μι­κής στά­σης και ελευ­θε­ρί­ας έκφρα­σης. Το τρα­γού­δι “San Francisco (Be Sure to Wear Some Flowers in Your Hair)” του Scott McKenzie έγι­νε το σάου­ντρακ αυτής της μετανάστευσης.
  4. Monterey Pop Festival (1967) : Αν και εκτός Σαν Φραν­σί­σκο, συγκέ­ντρω­σε το πνεύ­μα της Bay Area και ανέ­δει­ξε καλ­λι­τέ­χνες όπως η Janis Joplin και ο Jimi Hendrix.
Το περιο­δι­κό Rolling Stone, που ιδρύ­θη­κε στο Σαν Φραν­σί­σκο το 1967 από τους Ralph J. Gleason και Jann Wenner, έπαι­ξε καθο­ρι­στι­κό ρόλο στην προ­ώ­θη­ση και τεκ­μη­ρί­ω­ση της τοπι­κής μου­σι­κής σκη­νής. Το Fillmore West εξε­λί­χθη­κε σε διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νο χώρο για συγκρο­τή­μα­τα από τη Βρε­τα­νία και τις ΗΠΑ.

Κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο

Η ροκ σκη­νή του Σαν Φραν­σί­σκο ανα­πτύ­χθη­κε μέσα σε ένα συγκε­κρι­μέ­νο κοι­νω­νι­κό και πολι­τι­κό πλαί­σιο που καθό­ρι­σε τόσο τη μορ­φή όσο και το περιε­χό­με­νό της. Η δεκα­ε­τία του ’60 ήταν μια περί­ο­δος έντο­νων κοι­νω­νι­κών ανα­τα­ρα­χών και πολι­τι­κής αμφι­σβή­τη­σης στις ΗΠΑ, με τον πόλε­μο του Βιετ­νάμ, το κίνη­μα για τα πολι­τι­κά δικαιώ­μα­τα και την αμφι­σβή­τη­ση των παρα­δο­σια­κών αξιών να βρί­σκο­νται στο επίκεντρο.
Το Σαν Φραν­σί­σκο, με τη μακρά παρά­δο­ση ανε­κτι­κό­τη­τας και προ­ο­δευ­τι­κής σκέ­ψης, απο­τε­λεί ιδα­νι­κό έδα­φος για την ανά­πτυ­ξη εναλ­λα­κτι­κών τρό­πων ζωής. Η γει­το­νιά Haight-Ashbury, με τα περί­τε­χνα και ζωη­ρό­χρω­μα βικτω­ρια­νά σπί­τια, προ­σέ­φε­ρε ένα περι­βάλ­λον ελευ­θε­ρί­ας: η τοπο­θε­σία παρεί­χε δημό­σιες συγκοι­νω­νί­ες και πρό­σβα­ση στο Golden Gate Park για την εθνι­κά ποι­κι­λό­μορ­φη κοι­νό­τη­τα φοι­τη­τών, συγ­γρα­φέ­ων και μουσικών.
Η χίπι­κη κουλ­τού­ρα που ανα­πτύ­χθη­κε στην περιο­χή βασι­ζό­ταν σε αξί­ες όπως η ειρή­νη, η αγά­πη, η προ­σω­πι­κή ελευ­θε­ρία, η επι­στρο­φή στη φύση και η αντί­θε­ση στον κατα­να­λω­τι­σμό. Όπως χαρα­κτη­ρι­στι­κά έγρα­ψε ο Bob Stubbs, ιδιο­κτή­της ενός γνω­στού καφε­νεί­ου στο Haight-Ashbury εκεί­νη την εποχή:
“Έχου­με μια ιδιω­τι­κή επα­νά­στα­ση σε εξέ­λι­ξη. Μια επα­νά­στα­ση ατο­μι­κό­τη­τας και ποι­κι­λο­μορ­φί­ας που μπο­ρεί να είναι μόνο ιδιω­τι­κή. Όταν γίνε­ται ομα­δι­κό κίνη­μα, μια τέτοια επα­νά­στα­ση κατα­λή­γει να έχει μιμη­τές αντί για συμ­με­τέ­χο­ντες.” (Stubbs, 1967)
Αυτή η προ­φη­τεία του Stubbs απο­δεί­χθη­κε ακρι­βής, καθώς η εισή­γη­ση επι­σκε­πτών το 1967 οδή­γη­σε σε ένα είδος ασφυ­ξί­ας της υπο­κουλ­τού­ρας από την ίδια την ανάπτυξη.
Σημα­ντι­κός ρόλος στη δια­μόρ­φω­ση του κοι­νω­νι­κού πλαι­σί­ου έπαι­ξαν ομά­δες όπως οι Diggers, μια αντι-καπι­τα­λι­στι­κή και αντι­κα­τε­στη­μέ­νη ομά­δα που δρα­στη­ριο­ποι­ή­θη­καν στο Haight-Ashbury. Οι Diggers άνοι­ξαν το Free Store, όπου όσοι είχαν ανά­γκη να προ­μη­θευ­τούν είδη πρώ­της ανά­γκης δωρε­άν, και οργά­νω­ναν δωρε­άν γεύ­μα­τα και εκδηλώσεις.
Η πολι­τι­κή διά­στα­ση της σκη­νής του Σαν Φραν­σί­σκο ήταν έντο­νη, με την αντί­θε­ση στον πόλε­μο του Βιετ­νάμ να απο­τε­λεί κεντρι­κό ζήτη­μα. Οι νέοι που συνέρ­ρε­αν στο Haight-Ashbury δια­μαρ­τύ­ρο­νταν για τον πόλε­μο και τον υλι­σμό, πει­ρα­μα­τί­ζο­νταν με ναρ­κω­τι­κά και τη σεξουα­λι­κό­τη­τα, ασκού­σαν εναλ­λα­κτι­κές θρη­σκεί­ες ή ανα­ζη­τού­σαν την ιδέα της εκδο­χής της δια­φώ­τι­σης των χίπις.
Ωστό­σο, η ραγδαία ανά­πτυ­ξη της σκη­νής έφε­ρε και προ­βλή­μα­τα. Το Haight-Ashbury διο­γκώ­θη­κε με την εισ­ροή επι­σκε­πτών, προ­κα­λώ­ντας ανη­συ­χί­ες στις υγειο­νο­μι­κές αρχές για την εξά­πλω­ση ασθε­νειών. Μια δωρε­άν κλι­νι­κή που λει­τουρ­γού­σε από έναν για­τρό που ζού­σε στη γει­το­νιά άνοι­ξε τον Ιού­νιο και δεχό­ταν 250 νεα­ρούς ασθε­νείς καθη­με­ρι­νά. Η πόλη γενι­κό­τε­ρα απέρ­ρι­ψε τους νεα­ρούς ταξι­διώ­τες: οι νομο­θέ­τες της πόλης ψήφι­σαν ψηφί­σμα­τα που κατα­δί­κα­σαν τους χίπις, ο επί­τρο­πος μετα­φο­ρών επα­να­σχε­διά­στη­κε τις δια­δρο­μές των λεω­φο­ρεί­ων γύρω από τη γει­το­νιά, και οι συντά­κτες του San Francisco Chronicle αντι­με­τώ­πι­ζαν τους νεο­φερ­μέ­νους ως. εισβολείς.

Μουσικές επιρροές και διαμόρφωση του “San Francisco Sound”

Ο “San Francisco Sound” δια­μορ­φώ­θη­κε από ένα ευρύ φάσμα μου­σι­κών επιρ­ρο­ών. Η βάση ήταν το rock & roll, αλλά όπως σημειώ­νει ο μου­σι­κο­κρι­τι­κός Chris Smith, “οι γνω­στοί αστέ­ρες του rock & roll χαρα­κτη­ρί­ζο­νταν πλέ­ον ως πρω­τό­γο­νοι της δεκα­ε­τί­ας του ‘50” (Smith, 2009). Αυτή ήταν η περί­ο­δος όπου το “rock” δια­φο­ρο­ποι­ή­θη­κε από το rock & roll, εν μέρει λόγω της Βρε­τα­νι­κής Εισβολής.
Οι μου­σι­κές επι­δό­σεις προ­έρ­χο­νταν όχι μόνο από το Λον­δί­νο, το Λίβερ­πουλ και το Μάν­τσε­στερ, αλλά και από την αμε­ρι­κα­νι­κή φολκ ανα­βί­ω­ση της δεκα­ε­τί­ας του 1950 και 1960, τη σκη­νή του ηλε­κτρι­κού μπλουζ του Σικά­γο, τις σκη­νές της soul μου­σι­κής στο Ντι­τρόιτ, το Μέμ­φις και το Muscle Shoals, καθώς και διά­φο­ρα στυλ. τζαζ. Αρκε­τοί σημα­ντι­κοί μου­σι­κοί της ροκ σκη­νής του Σαν Φραν­σί­σκο ανέ­φε­ραν τον John Coltrane και τον κύκλο των πρω­το­πο­ρια­κών τζαζ μου­σι­κών του ως σημα­ντι­κές επιρροές.
Σύμ­φω­να με τον ιστο­ρι­κό του Σαν Φραν­σί­σκο Charles Perry, στο Haight-Ashbury “μπο­ρεί να πηγαί­νεις από πάρ­τι σε όλη τη νύχτα και να μην ακούς τίπο­τα άλλο εκτός από το Rubber Soul των Beatles” (Perry, 2005). Οι Beatles ενέ­πνευ­σαν την εμφά­νι­ση της ψυχε­δε­λι­κής σκη­νής του Σαν Φραν­σί­σκο μετά την ενσω­μά­τω­ση του folk rock στο άλμπουμ Rubber Soul του 1965, το οποίο αντα­να­κλά τις αμοι­βές επιρ­ρο­ές μετα­ξύ του συγκρο­τή­μα­τος και του Bob Dylan.
Ένα σημα­ντι­κό χαρα­κτη­ρι­στι­κό της μου­σι­κής του Σαν Φραν­σί­σκο ήταν η εξε­ρεύ­νη­ση αρμο­νι­κών προ­ό­δων που ήταν ασυ­νή­θι­στες στο rock & roll, καθώς και η πιο ελεύ­θε­ρη και δυνα­μι­κή χρή­ση όλων των οργά­νων (τύμπα­να και άλλα κρού­στα, ηλε­κτρι­κές κιθά­ρες, πλή­κτρα, καθώς και το μπά­σο). Τα χάλ­κι­να και τα πνευ­στά, όπως οι τρο­μπέ­τες και τα σαξό­φω­να, τα σπά­νια, σε αντί­θε­ση με τα σύγ­χρο­να R&B και soul συγκρο­τή­μα­τα και μερι­κά από τα λευ­κά συγκρο­τή­μα­τα από την ανα­το­λι­κή ακτή των ΗΠΑ (π.χ., Blood, Sweat & Tears ή Chicago).

Η δεκαετία του 1970: Από την ψυχεδέλεια στο Hard Rock και στο Punk

Καθώς η δεκα­ε­τία του ’60 έφτα­νε στο τέλος της, η ψυχε­δε­λι­κή σκη­νή του Σαν Φραν­σί­σκο άρχι­σε να ξεθω­ριά­ζει. Διά­φο­ροι παρά­γο­ντες συνέ­βα­λαν σε αυτή την παρακ­μή, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­σης της χίπι­κης κουλ­τού­ρας, της αύξη­σης της χρή­σης σκλη­ρών ναρ­κω­τι­κών και της γενι­κό­τε­ρης απο­γεί­ω­σης από τα ιδα­νι­κά της δεκα­ε­τί­ας του ’60.
Το Fillmore West, υπό τη διεύ­θυν­ση του θρυ­λι­κού παρα­γω­γού Bill Graham, συνέ­χι­σε να απο­τε­λεί σημείο ανα­φο­ράς για ροκ και τζαζ συναυ­λί­ες. Ο Carlos Santana, με κατα­γω­γή από την περιο­χή, έφε­ρε τη Latin rock στον παγκό­σμιο χάρ­τη, συν­δυά­ζο­ντας στοι­χεία από δια­φο­ρε­τι­κές μου­σι­κές παραδόσεις.
Προς τα τέλη της δεκα­ε­τί­ας του ’70, εμφα­νί­στη­κε η punk και post-punk σκη­νή, με χώρους όπως το Mabuhay Gardens, ένα φιλιπ­πι­νέ­ζι­κο εστια­τό­ριο κοντά στα strip clubs του North Beach, να απο­τε­λούν επί­κε­ντρο. Η punk σκη­νή του Σαν Φραν­σί­σκο έγι­νε ευρύ­τε­ρα γνω­στή με τη συναυ­λία των Sex Pistols στο Winterland Ballroom στις 14 Ιανουα­ρί­ου 1978, όπου οι Nuns και οι Avengers, δύο τοπι­κά punk συγκρο­τή­μα­τα, άνοι­ξαν για τους Pistols.
Τη δεκα­ε­τία του 1980, το κίνη­μα εξα­πλώ­θη­κε στο Berkeley (με επί­κε­ντρο το 924 Gilman) και άλλα κατα­φύ­για punk και hardcore στο East Bay. Συγκρο­τή­μα­τα όπως οι Dead Kennedys (με τον Jello Biafra), οι Flipper και οι πρώ­ι­μοι Faith No More (με επιρ­ρο­ές από metal και funk) δια­μόρ­φω­σαν τη νέα μου­σι­κή ταυ­τό­τη­τα της περιοχής.

Σύγκριση με τη ροκ σκηνή της Νέας Υόρκης

Η σύγκρι­ση μετα­ξύ των ροκ σκη­νών του Σαν Φραν­σί­σκο και της Νέας Υόρ­κης ανα­δει­κνύ­ει σημα­ντι­κές δια­φο­ρές στο κοι­νω­νι­κό, μου­σι­κό και πολι­τι­κό πλαί­σιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν.

Κοινωνικό Πλαίσιο

Το Σαν Φραν­σί­σκο, ως λιμά­νι που κοι­τά­ζει προς τα δυτι­κά, ήταν μια πόλη που εκεί­νη την επο­χή ήταν “αρκε­τά μεγά­λη” αλλά όχι μανια­κή όπως η Νέα Υόρ­κη ή απλω­μέ­νη όπως το Λος Άντζε­λες. Έτσι, μπο­ρού­σε να υπο­στη­ρί­ξει μια “σκη­νή” με μεγα­λύ­τε­ρη συνο­χή. Σύμ­φω­να με τον δημο­σιο­γρά­φο Ed Vulliamy, “Ένας πυρή­νας συγκρο­τη­μά­των του Haight Ashbury έπαι­ζαν μετα­ξύ τους, για χάρη του άλλου” (Vulliamy, 2013).
Η κοι­νω­νι­κή ατμό­σφαι­ρα στο Σαν Φραν­τσί­σκο χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μια αίσθη­ση κοι­νό­τη­τας και συλ­λο­γι­κό­τη­τας, με έμφα­ση στην αντι­προ­σω­πευ­τι­κό­τη­τα και την αμφι­σβή­τη­ση των κατε­στραμ­μέ­νων αξιών. Το κίνη­μα των χίπις και η φιλο­σο­φία της ειρή­νης και της αγά­πης βρή­καν γόνι­μο έδα­φος σε αυτό το περιβάλλον.
Αντί­θε­τα, η Νέα Υόρ­κη προ­σέ­φε­ρε ένα πιο αστι­κό και «σκλη­ρό» περι­βάλ­λον, με μια έντο­να αντα­γω­νι­στι­κή σκη­νή. Υπήρ­χε μεγα­λύ­τε­ρη έμφα­ση στην καλ­λι­τε­χνι­κή πρω­το­πο­ρία και την ατο­μι­κή έκφρα­ση, καθώς και στε­νό­τε­ρη σύν­δε­ση με την εμπο­ρι­κή μου­σι­κή βιο­μη­χα­νία. Οι μου­σι­κές σκη­νές ήταν περισ­σό­τε­ρο δια­χω­ρι­σμέ­νες, με λιγό­τε­ρη αλλη­λε­πί­δρα­ση μετα­ξύ τους.
Όπως επι­ση­μαί­νουν οι συγ­γρα­φείς Mike Katz και Crispin Kott στο βιβλίο τους “Rock and Roll Explorer Guide to San Francisco and the Bay Area”, οι μου­σι­κές σκη­νές στο San Francisco, του­λά­χι­στον στο απο­γειό τους τις δεκα­ε­τί­ες 1950–1960, “φαί­νε­ται να αλληλεπι2καλύπτεται και να δια­πλέ­κο­νται στη Νέα Φρανσίσκο”.

Μουσικό πλαίσιο

Ο ψυχε­δε­λι­κός ήχος του Σαν Φραν­σί­σκο έδι­νε έμφα­ση στον αυτο­σχε­δια­σμό και τις μεγά­λες μου­σι­κές «εξε­ρευ­νή­σεις». Το μπά­σο είχε έναν πιο εξέ­χο­ντα ρόλο, με μια μελω­δι­κή προ­σέγ­γι­ση, ενώ τα πνευ­στά όργα­να τα σπά­νια. Η έμφα­ση δινό­ταν στις ζωντα­νές εμφα­νί­σεις και τα «happenings», με συγκρο­τή­μα­τα όπως οι Jefferson Airplane, οι Grateful Dead και οι Big Brother and the Holding Company να ανα­μει­γνύ­ουν επιρ­ρο­ές από folk, blues, rock και jazz.
Στη Νέα Υόρ­κη, ο ήχος ήταν πιο «καθα­ρός» και δομη­μέ­νος, με μεγα­λύ­τε­ρη έμφα­ση στη σύν­θε­ση παρά στον αυτο­σχε­δια­σμό. Υπήρ­χε συχνό­τε­ρη χρή­ση πνευ­στών και ορχη­στρι­κών στοι­χεί­ων, καθώς και ισχυ­ρό­τε­ρες επιρ­ρο­ές από την avant-garde σκη­νή. Συγκρο­τή­μα­τα όπως οι The Velvet Underground και οι The Fugs είχαν στε­νό­τε­ρη σύν­δε­ση με την ποπ τέχνη (μέσω του Andy Warhol) και έναν περισ­σό­τε­ρο εμπο­ρι­κό προσανατολισμό.

Πολιτικό πλαίσιο

Στο Σαν Φραν­σί­σκο, η πολι­τι­κή διά­στα­ση της μου­σι­κής σκη­νής χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντο­νη αντι­πο­λε­μι­κή στά­ση (κατά του πολέ­μου του Βιετ­νάμ) και ριζο­σπα­στι­κή πολι­τι­κή με έμφα­ση στην κοι­νο­τι­κή δρά­ση. Ομά­δες όπως οι Diggers προ­ω­θού­σαν την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή φιλο­σο­φία, ενώ υπήρ­χε σύν­δε­ση με το κίνη­μα για τα πολι­τι­κά δικαιώ­μα­τα και έμφα­ση στην οικο­λο­γι­κή συνείδηση.
Στη Νέα Υόρ­κη, η προ­σέγ­γι­ση στην πολι­τι­κή ήταν πιο δια­νοη­τι­κή, με έμφα­ση στην καλ­λι­τε­χνι­κή έκφρα­ση ως πολι­τι­κή πρά­ξη. Υπήρ­χε στε­νό­τε­ρη σύν­δε­ση με την ευρω­παϊ­κή αρι­στε­ρά και τις θεω­ρη­τι­κές της βάσεις, καθώς και μια πιο αστι­κή προ­σέγ­γι­ση στον ακτι­βι­σμό. Η επιρ­ροή από τα κινή­μα­τα των μετα­να­στών και των μειο­νο­τή­των ήταν μεγα­λύ­τε­ρη, όπως και η παρου­σία του φεμι­νι­στι­κού κινήματος.

Εξέλιξη και παρακμή

Η σκη­νή του Σαν Φραν­σί­σκο άρχι­σε να φθί­νει μετά το “Summer of Love” του 1967, λόγω της εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­σης της χίπι­κης κουλ­τού­ρας και της αύξη­σης της χρή­σης σκλη­ρών ναρ­κω­τι­κών. Η μετα­κί­νη­ση του περιο­δι­κού Rolling Stone στη Νέα Υόρ­κη σημα­το­δό­τη­σε συμ­βο­λι­κά αυτή την παρακ­μή, καθώς υπο­δή­λω­νε ότι η Bay Area δεν θεω­ρή­θη­κε πλέ­ον στην πρω­το­πο­ρία των τάσε­ων στο ροκ.
Στη Νέα Υόρ­κη, η μετά­βα­ση σε νέα μου­σι­κά ρεύ­μα­τα ήταν πιο στα­δια­κή, με ισχυ­ρό­τε­ρη επι­βί­ω­ση της σκη­νής λόγω της εγγύ­τη­τας με τη μου­σι­κή βιο­μη­χα­νία. Η ανά­δυ­ση της punk σκη­νής με επί­κε­ντρο το CBGB στα μέσα της δεκα­ε­τί­ας του ’70 έδω­σε νέα πνοή στη μου­σι­κή σκη­νή της πόλης, ενώ υπήρ­χε μεγα­λύ­τε­ρη συνέ­χεια μετα­ξύ των δια­φο­ρε­τι­κών μου­σι­κών περιόδων.

Συμπεράσματα

Η ιστο­ρία της ροκ στο Σαν Φραν­σί­σκο είναι ένα μονα­δι­κό κεφά­λαιο στην εξέ­λι­ξη της αμε­ρι­κα­νι­κής και παγκό­σμιας μου­σι­κής. Το “San Francisco Sound” δεν ήταν απλώς ένα μου­σι­κό ρεύ­μα, αλλά ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο κοι­νω­νι­κό και πολι­τι­σμι­κό φαι­νό­με­νο που αντα­να­κλού­σε τις ριζο­σπα­στι­κές αλλα­γές της εποχής.
Η σύγκρι­ση με τη ροκ σκη­νή της Νέας Υόρ­κης ανα­δει­κνύ­ει τις δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις στη μου­σι­κή, την κοι­νω­νία και την πολι­τι­κή που χαρα­κτή­ρι­ζαν τις δύο πόλεις. Το Σαν Φραν­σί­σκο, με την έμφα­ση στην κοι­νό­τη­τα, τον αυτο­σχε­δια­σμό και την ψυχε­δε­λι­κή εμπει­ρία, δημιούρ­γη­σε έναν ήχο που ήταν βαθιά συν­δε­δε­μέ­νος με το κοι­νω­νι­κό και πολι­τι­κό πλαί­σιο της επο­χής. Η Νέα Υόρ­κη, από την άλλη πλευ­ρά, με την έμφα­ση στην ατο­μι­κή έκφρα­ση, την καλ­λι­τε­χνι­κή πρω­το­πο­ρία και τη σύν­δε­ση με την εμπο­ρι­κή μου­σι­κή βιο­μη­χα­νία, ανέ­πτυ­ξε μια δια­φο­ρε­τι­κή προ­σέγ­γι­ση στη ροκ μουσική.
Και οι δύο σκη­νές, ωστό­σο, άφη­σαν ανε­ξή­γη­το το στίγ­μα τους στην ιστο­ρία της μου­σι­κής και συνε­χί­ζουν να επη­ρε­ά­ζουν τους μου­σι­κούς και τις μου­σι­κές τάσεις μέχρι σήμε­ρα. Η κλη­ρο­νο­μιά του “San Francisco Sound” παρα­μέ­νει ζωντα­νή, υπεν­θυ­μί­ζει τη δύνα­μη της μου­σι­κής να εκφρά­ζει και να δια­μορ­φώ­νει κοι­νω­νι­κές πολι­τι­κές και αλλαγές.

Βιβλιογραφία

-Gleason, RJ (1969). Το Jefferson Airplane και ο Ήχος του Σαν Φραν­σί­σκο. Ballantine Books.
-Greenfield, R. (2009). Σκο­τει­νό Άστρο: Μια προ­φο­ρι­κή βιο­γρα­φία του Τζέ­ρι Γκαρ­σία. William Morrow.
-Katz, M., & Kott, C. (2021). Οδη­γός εξε­ρεύ­νη­σης της ροκ εν ρολ για το Σαν Φραν­σί­σκο και την περιο­χή του κόλ­που. Globe Pequot.
-Perry, C. (2005). Το Haight-Ashbury: Μια Ιστο­ρία. Wenner Books.
-Smith, C. (2009). 101 Άλμπουμ που Άλλα­ξαν τη Λαϊ­κή Μου­σι­κή. Oxford University Press.
-Stubbs, B. (Ιού­νιος 1967). Το Haight-Ashbury: Ένα Μανι­φέ­στο. Oracle του Σαν Φρανσίσκο.
-Vulliamy, E. (2013). Το καλο­καί­ρι του έρω­τα: Πώς οι χίπις άλλα­ξαν τον κόσμο. The Guardian.
-Marshall, J. (2014). The Haight: Αγά­πη, Ροκ και Επα­νά­στα­ση. Εκδό­σεις Insight.
-Selvin, J. (2014). Καλο­καί­ρι Αγά­πης: Η Εσω­τε­ρι­κή Ιστο­ρία του LSD, της Ροκ εν Ρολ, του Ελεύ­θε­ρου Έρω­τα και των Υψη­λών Στιγ­μών στην Άγρια Δύση. Plexus Publishing.
-Wenner, J., & Levy, J. (2017). Η συνέ­ντευ­ξη στο Rolling Stone. Little, Brown and Company.

 

Βρεί­τε μας και στις σελί­δες μας στο Facebook:

Η Μου­σι­κή σήμε­ρα Music today

Η Καλι­φόρ­νια σήμερα

Η Νέα Υόρ­κη σήμερα

- Δια­φή­μι­ση -

- Διαφήμιση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

You might also like
Άποψη

Από τον Όμηρο στη σύγχρονη εποχή: Η διαχρονική δύναμη της ελληνικής γλώσσας

Αμερική

Η Ομογένεια στο προσκήνιο: Φωτογραφικός διαγωνισμός για τα 250 χρόνια των ΗΠΑστις…

Άποψη

Η απελευθέρωση της Κόνιτσας.«Ήμουν κι εγώ εκεί»

Άποψη

«Τα πήραμε τα Γιάννενα……» Η λευτεριά των Ιωαννίνων

Leave A Reply

Your email address will not be published.

More Stories

Από τον Όμηρο στη σύγχρονη εποχή: Η διαχρονική δύναμη της…

Η Ομογένεια στο προσκήνιο: Φωτογραφικός διαγωνισμός για τα…

Η απελευθέρωση της Κόνιτσας.«Ήμουν κι εγώ εκεί»

1 of 130