Νέες δυνατότητες στους Δήμους (Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Πολιτικής) με εφαρμογές Κοινωνικής Οικονομίας

του Βασί­λη Τακτικού

Σε μια περί­ο­δο δρα­μα­τι­κής μεί­ω­σης της χρη­μα­το­δο­τι­κής ενί­σχυ­σης της Τοπι­κής Αυτο­διοί­κη­σης στην Ελλά­δα  από το κρά­τος, η μόνη διέ­ξο­δος ανα­πτυ­ξια­κής και κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής που δια­φαί­νε­ται στους δήμους είναι οι εφαρ­μο­γές κοι­νω­νι­κής οικονομίας.

Ειδι­κό­τε­ρα,  εάν λάβου­με  υπό­ψη ότι η φορο­λο­γι­κή δυνα­τό­τη­τα έχει προ πολ­λού εξα­ντλη­θεί για τους νομο­τα­γείς πολί­τες, ώστε να συγκε­ντρω­θούν πρό­σθε­τοι φόροι και τέλη.
Πως μπο­ρούν όμως με λιγό­τε­ρη χρη­μα­το­δό­τη­ση του κρά­τους να γίνουν ανα­πτυ­ξια­κές επεν­δύ­σεις  και  σε κοι­νω­νι­κές υποδομές;

Η κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία δίνει την απά­ντη­ση σε αυτό το ερώ­τη­μα με την  επι­νό­η­ση μιας νέας σύν­θε­της πολι­τι­κής και ορι­ζό­ντιας συνερ­γα­σί­ας σε επί­πε­δο Τοπι­κής Κοι­νω­νί­ας, Τοπι­κής Αυτο­διοί­κη­σης και συνερ­γα­ζό­με­νων φορέ­ων και επιχειρήσεων.

Η κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία, με έξυ­πνο τρό­πο μπο­ρεί να συγκε­ντρώ­σει κοι­νω­νι­κό κεφά­λαιο και ανε­νερ­γούς υλι­κούς ανθρώ­πι­νους πόρους με το συνερ­γα­τι­σμό και, όπως μια μεγά­λη λιμνο­δε­ξα­με­νή που συγκε­ντρώ­νει το νερό της βρο­χής  και το χει­μάρ­ρων για αρδευ­τι­κούς σκο­πούς, να δημιουρ­γή­σει νέα ανα­πτυ­ξια­κά δεδομένα.
Έτσι, με οργα­νω­τι­κό μέσο τις κοι­νω­νι­κές Συμπρά­ξεις και τις κοι­νω­νι­κές επι­χει­ρή­σεις, μπο­ρούν να γίνο­νται επεν­δύ­σεις και να ανοί­γουν δου­λειές με μικρό χρη­μα­τι­κό κεφά­λαιο και κόστος δια­με­σο­λά­βη­σης, εκεί που δια­φο­ρε­τι­κά κυριαρ­χεί η ανερ­γία και η φτώχεια.

Οι κοι­νω­νι­κοί Συνε­ται­ρι­σμοί και οι κοι­νω­νι­κές ανα­πτυ­ξια­κές συμπρά­ξεις μπο­ρούν να χαρα­κτη­ρι­στούν το θεσμι­κό εργα­λείο για αυτό το σκοπό.

Με μοχλό την κοι­νω­νι­κή υπο­στή­ρι­ξη των Δήμων και των οργα­νώ­σε­ων της κοι­νω­νί­ας πολι­τών,  άνερ­γοι και οικο­νο­μι­κά απο­κλει­σμέ­νοι βρί­σκουν δου­λειά και κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες των Δήμων λει­τουρ­γούν ακό­μη και με το μισό χρη­μα­τι­κό κόστος, περιο­ρί­ζο­ντας τη γρα­φειο­κρα­τι­κή διαμεσολάβηση.

Τα οφέ­λη σε κάθε περί­πτω­ση είναι πολ­λα­πλά, όχι μόνο στη αντι­με­τώ­πι­ση ανερ­γί­ας και φτώ­χειας, αλλά και στη διεύ­ρυν­ση κοι­νω­νι­κής και ανα­πτυ­ξια­κής πολιτικής .

Υπό αυτή την έννοια, η κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία λει­τουρ­γεί ως και­νο­τό­μος Κοι­νω­νι­κή Πολι­τι­κή προς δύο βασι­κές κατευθύνσεις:

• Πρώ­τον, στη μεί­ω­ση των τιμών υπέρ των κατα­να­λω­τών και  του κόστους ανταλ­λα­γών και δια­με­σο­λά­βη­σης, καθώς και υπέρ της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και της βιω­σι­μό­τη­τας μικρών επι­χει­ρή­σε­ων και παρα­γω­γών μέσω των συνεταιρισμών.
• Δεύ­τε­ρον, στη συμπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τα του κρά­τους πρό­νοιας, προ­σφέ­ρο­ντας εναλ­λα­κτι­κές λύσεις και δυνα­τό­τη­τες.

Η μετα­βί­βα­ση μέρους της πολι­τι­κής “πρό­νοιας” του κρά­τους προς τα κάτω, στο επί­πε­δο της πρω­το­βάθ­μιας εξου­σί­ας της Τοπι­κής Αυτο­διοί­κη­σης, έχει μια σει­ρά από πλε­ο­νε­κτή­μα­τα, καθώς σ’ αυτό το επί­πε­δο γίνε­ται εφι­κτή η υπο­στή­ρι­ξη της κοι­νω­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, που ενσω­μα­τώ­νει το κοι­νω­νι­κό κεφά­λαιο, την αλλη­λεγ­γύη,  τον εθε­λο­ντι­σμό, την κοι­νω­νι­κή ευθύ­νη και τη συμ­με­το­χή για την τοπι­κή ευημερία.

Κλει­δί, λοι­πόν, αυτής της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής και­νο­το­μί­ας είναι η συμπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τα του κρά­τους πρό­νοιας από την κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία της αγοράς. 

Υπάρ­χουν πλή­θος εφαρ­μο­σμέ­νων παρα­δειγ­μά­των συνερ­γα­τι­σμού και κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας, που επι­κυ­ρώ­νουν αυτή την παρα­δο­χή, σε όλες τις χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ένω­σης. Ενώ, στην Ελλά­δα αντί­στοι­χα, υπάρ­χει θεσμι­κό έλλειμ­μα  που είναι ανά­γκη να καλυ­φθεί γρήγορα.

Χρειά­ζε­ται όμως ανά­λο­γη προ­σο­χή, όπως σε όλα τα άλλα διαρ­θρω­τι­κά ελλείμ­μα­τα που επη­ρε­ά­ζουν την κρί­ση χρέ­ους και δυσκο­λεύ­ουν την ανάκαμψη.

Τηρου­μέ­νων των ανα­λο­γιών, ιδιαί­τε­ρη σημα­σία πρέ­πει να δοθεί στην Ελλη­νο­γερ­μα­νι­κή συνερ­γα­σία στο επί­πε­δο της Τοπι­κής Αυτο­διοί­κη­σης, ώστε να βρε­θεί ένα νέο γόνι­μο πεδίο εφαρ­μο­γών με χει­ρο­πια­στά απο­τε­λέ­σμα­τα στους τομείς της κοι­νω­νι­κά υπο­στη­ρι­ζό­με­νης γεωρ­γί­ας στα farm market, στις υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας και στο τουρισμό.
ΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ

Ιδιαί­τε­ρη σημα­σία της μεί­ω­σης του κόστους δια­με­σο­λά­βη­σης πρέ­πει να δοθεί στους τομείς δια­τρο­φής υγεί­ας και πρά­σι­νης ανάπτυξης.

Όπως είναι κατα­νοη­τό, το έλλειμ­μα δια­τρο­φής – στέ­γα­σης και υπη­ρε­σιών υγεί­ας χαρα­κτη­ρί­ζει κατ’ εξο­χήν μια κατά­στα­ση φτώχειας.

Γι’ αυτό το λόγο, η κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία επι­κε­ντρώ­νε­ται καταρ­χήν σε αυτούς τους τομείς. Ένα πρό­γραμ­μα που μειώ­νει τις τιμές στους παρα­πά­νω τομείς έχει ιδιαί­τε­ρη σημα­σία για την κοι­νω­νι­κή πολιτική.

Στη Γερ­μα­νία, γνω­ρί­ζουν πολύ καλά και εφαρ­μό­ζουν την κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία της αγο­ράς από το 1949, παράλ­λη­λα με την πολι­τι­κή για το κοι­νω­νι­κό κρά­τος πρόνοιας.
Το 1990, με την επα­νέ­νω­ση της Ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νί­ας με τη Δυτι­κή και την κρί­ση που ακο­λού­θη­σε, για ν’ αντι­με­τω­πι­στεί η κατα­στρο­φι­κή ανερ­γία, εφαρ­μό­στη­κε ένα επι­τυ­χές πρό­γραμ­μα 400 εργα­σια­κών συνερ­γα­τι­σμών μέσα σ’ ένα χρό­νο, με σημα­ντι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα στην αντι­με­τώ­πι­ση της ανερ­γί­ας και την κοι­νω­νι­κή συνοχή.

Η Ελλά­δα, σήμε­ρα, αντι­με­τω­πί­ζει ένα μεγα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα ανερ­γί­ας και πρέ­πει, με μεγα­λύ­τε­ρη έντα­ση, να προ­χω­ρή­σει σε ανά­λο­γες πρα­κτι­κές κοι­νω­νι­κής οικονομίας.

Συνερ­γα­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες και συμπρά­ξεις κοι­νω­νι­κών εταί­ρων μπο­ρούν ακό­μη να συμ­βά­λουν στην ανα­νέ­ω­ση και επα­να­λει­τουρ­γία σε δημό­σιες και κοι­νω­νι­κές  υποδομές.

Μια τέτοια προ­σέγ­γι­ση είναι και προς όφε­λος των εταί­ρων μας στην Ε.Ε. και μπο­ρούν να βοη­θή­σουν σε αυτήν τη δια­δι­κα­σία, εάν πράγ­μα­τι στό­χος είναι η ανά­πτυ­ξη των οικο­νο­μι­κών ανταλλαγών.

Η χρη­μα­το­δο­τι­κή στή­ρι­ξη άλλω­στε υπάρ­χει  μέσα από τη λει­τουρ­γία του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νω­νι­κού Ταμεί­ου που δια­θέ­τει αντί­στοι­χους πόρους και προ­ω­θεί την κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία στην Ευρώπη.

Το πρό­βλη­μα είναι ότι στην Ελλά­δα ελά­χι­στα αξιο­ποιού­νται δημιουρ­γι­κά αυτοί οι δια­θέ­σι­μοι χρη­μα­τι­κοί πόροι, πέρα από την ανά­λω­ση των επι­δο­τή­σε­ων σε μια “βιο­μη­χα­νία” σεμι­να­ρί­ων  και επι­φα­νεια­κής συμ­βου­λευ­τι­κής χωρίς αντί­κρι­σμα, και αυτό είναι ένα πρό­βλη­μα που πρέ­πει να ξεπε­ρα­στεί με την ουσια­στι­κή ενί­σχυ­ση και υπο­στή­ρι­ξη των κοι­νω­νι­κών επιχειρήσεων.

Δυο έννοιες κλει­διά σχε­τι­κά με την κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία θα πρέ­πει να έχει κανείς στο νου του, όταν εξε­τά­ζει τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα αυτής της προσέγγισης.

• Η μεί­ω­ση της γρα­φειο­κρα­τι­κής δια­με­σο­λά­βη­σης του κρά­τους και της φορο­λο­γι­κής δια­με­σο­λά­βη­σηςσημαί­νει σημα­ντι­κή εξοι­κο­νό­μη­ση πόρων για παρα­γω­γι­κές και κοι­νω­νι­κές επεν­δύ­σεις. Πολύ περισ­σό­τε­ρο όταν αυτό συν­δυά­ζε­ται με τη μεί­ω­ση της δια­φθο­ράς, στη δια­σπά­θι­ση των κοι­νο­τι­κών πόρων.
• Η μεί­ω­ση του κόστους της δια­με­σο­λά­βη­σης στην αγο­ράμέσω των κοι­νω­νι­κών και συνε­ται­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σε­ων είναι το άλλο στοι­χείο κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής που επι­δρά στη μεί­ω­ση των τιμών, ειδι­κό­τε­ρα στο ζήτη­μα της δια­τρο­φής και υγείας.

Ας σημειώ­σου­με ότι η μεί­ω­ση των τελι­κών τιμών δε λει­τουρ­γεί μόνον υπέρ του κατα­να­λω­τή, αλλά μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί και υπέρ του παρα­γω­γού στο πλαί­σιο της κοι­νω­νι­κά υπο­στη­ρι­ζό­με­νης Γεωρ­γί­ας, αφαι­ρώ­ντας ένα μεγά­λο κόστος από τη διαμεσολάβηση.

Με αυτόν τον τρό­πο άλλω­στε, δημιουρ­γεί­ται και το κατάλ­λη­λο αντα­γω­νι­στι­κό περι­βάλ­λον για τη βιω­σι­μό­τη­τα των μικρών επι­χει­ρή­σε­ων και κοι­νω­νι­κών επιχειρήσεων.

Αυτά πρέ­πει να είναι και τα κρι­τή­ρια αξιο­λό­γη­σης της αυθε­ντι­κής κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας και διά­κρι­σης ένα­ντι της ψευ­δε­πί­γρα­φης και προσχηματικής.

Νέο έδα­φος για ανά­πτυ­ξη μπο­ρεί να βρει και η Τοπι­κή Αυτο­διοί­κη­ση, σε ένα συνερ­γα­τι­κό περι­βάλ­λον σχε­τι­κά με τη βέλ­τι­στη ενερ­γο­ποί­η­ση των ανθρώ­πι­νων πόρων και σε ένα αντα­γω­νι­στι­κό περι­βάλ­λον σχε­τι­κά με τη μεί­ω­ση των τιμών υπέρ του πολίτη-καταναλωτή.

Συνερ­γα­τι­σμός λοι­πόν και αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα, δύο καταρ­χήν αντι­φα­τι­κές έννοιες στην κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία, μπο­ρούν να βρε­θούν σε μια αρμο­νι­κή ισορ­ρο­πία και να δημιουρ­γή­σουν μια νέα δυνα­μι­κή ανά­πτυ­ξης στις τοπι­κές κοι­νω­νί­ες, με τη στή­ρι­ξη της Τοπι­κής Αυτοδιοίκησης.

Ο Βασί­λης Τακτι­κός είναι πολι­τι­κός ανα­λυ­τής και συγ­γρα­φέ­ας βιβλί­ων κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας. Είναι συντο­νι­στής του Πανελ­λή­νιου παρα­τη­ρη­τη­ρί­ου και δικτύ­ου αλλη­λέγ­γυας οικο­νο­μί­ας και βασι­κός ειση­γη­τής στα συνέ­δρια του χώρου. Τελευ­ταία αρθρο­γρα­φεί στις ιστο­σε­λί­δες: i‑loveathens.gr, hellas2day.gr και timesnews.gr

Βρεί­τε μας και στις σελί­δες μας στο Facebook:

Η Πολι­τι­κή σήμερα

Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία σήμερα

Η Κοι­νω­νι­κή Οικο­νο­μία σήμερα

hellas2day.gr