γράφει για το hellas2day.gr ο Βασίλης Τακτικός
Οι ηγεσίες της Ευρώπης επικαλούνται συνεχώς το διεθνές δίκαιο και τη δίκαιη ειρήνη ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Με ποια αξιοπιστία, όμως, η Ευρώπη προβάλλει το διεθνές δίκαιο απέναντι στη Ρωσία, όταν σε αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως στη Γιουγκοσλαβία, το Ιράκ, τη Λιβύη και τη Συρία, έδρασε με τρόπο που το αναιρεί; Δεν έχει αρνητικές συνέπειες αυτή η υποκρισία;
Η αξιοπιστία της Ευρώπης στην επίκληση του διεθνούς δικαίου έναντι της Ρωσίας αποτελεί ένα σύνθετο και αμφιλεγόμενο ζήτημα. Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της ακολουθούν πολιτικές που συχνά φαίνονται υποκριτικές ή ευκαιριακές, ανάλογα με τα γεωπολιτικά και οικονομικά τους συμφέροντα.
Σε περιπτώσεις όπως της Γιουγκοσλαβίας, του Ιράκ, της Λιβύης και της Συρίας, οι δυτικές δυνάμεις κινήθηκαν επιθετικά: επέβαλαν κυρώσεις, συμμετείχαν σε στρατιωτικές επεμβάσεις ή προώθησαν καθεστωτικές αλλαγές. Αντίθετα, απέναντι στη Ρωσία περιορίζονται κυρίως σε πολιτικές πιέσεις, κυρώσεις και διπλωματικές πρωτοβουλίες, υιοθετώντας μια πιο προσεκτική ή και συγκρατημένη στάση — γεγονός που συχνά χαρακτηρίζεται υποκριτικό.
Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη προσαρμόζει τη στάση της στο διεθνές δίκαιο με βάση τα γεωπολιτικά και οικονομικά της συμφέροντα, προβάλλοντας μια εικόνα διπλής ηθικής. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη αναζητά μια πιο διαλλακτική λύση απέναντι στη Ρωσία, παρά τις κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Συνολικά, η αξιοπιστία της Ευρώπης στο θέμα αυτό είναι αμφιλεγόμενη. Η διαφορά ανάμεσα στις δηλώσεις και τις πράξεις δημιουργεί την εντύπωση υποκρισίας ή ακόμα και διπλωματικής απάτης, ανάλογα με το συμφέρον που εξυπηρετείται.

Τα συμφέροντα των λαών και των ελίτ
Σε ποιο βαθμό τα συμφέροντα της πολιτικής τάξης της Ευρώπης —που φαίνεται να επιθυμεί τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία— ταυτίζονται με εκείνα των λαών που ζητούν ειρήνη, δεδομένου ότι ο ενεργειακός πόλεμος με τη Ρωσία πλήττει σοβαρά τους λαούς της Ευρώπης;
Το ερώτημα αγγίζει μια βασική πραγματικότητα: τα συμφέροντα των πολιτικών ελίτ διαφέρουν συχνά από αυτά των λαών. Οι πολιτικές αποφάσεις καθοδηγούνται από στρατηγικούς σχεδιασμούς και οικονομικά συμφέροντα, όχι από τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών.
Στην περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία, η υποστήριξη της Ε.Ε. προς το Κίεβο και οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας υπηρετούν την ενίσχυση της γεωπολιτικής επιρροής και την προστασία μεγάλων εταιρειών ενέργειας, ενώ η εκτίναξη των τιμών και η ενεργειακή αστάθεια πλήττουν άμεσα τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η ειρήνη θα αποτελούσε τη φυσική επιλογή προς όφελος των λαών, μειώνοντας τις απώλειες και τις οικονομικές επιβαρύνσεις. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές στρατηγικές επιδιώξεις εμποδίζουν πολλές φορές την επίτευξή της.
Συμπερασματικά, υπάρχει μια σαφής αντίθεση ανάμεσα στα συμφέροντα των πολιτικών ελίτ και των ευρωπαϊκών λαών, με τις δεύτερες να καλούνται να πληρώσουν το τίμημα των επιλογών των πρώτων.
Διεθνές δίκαιο και καταπίεση των μειονοτήτων στην Ουκρανία
Είναι συμβατό με το διεθνές δίκαιο η καταπίεση εθνικών μειονοτήτων —η στέρηση της γλώσσας τους, των ίσων ευκαιριών και της θρησκευτικής ελευθερίας— όπως συμβαίνει στην Ουκρανία; Και γιατί η Ευρώπη σιωπά μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα;
Το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο προστατεύει τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Συμφωνίες όπως η Σύμβαση-Πλαίσιο για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων του Συμβουλίου της Ευρώπης αναγνωρίζουν ρητά το δικαίωμα στην πολιτιστική ταυτότητα, τη γλώσσα και τη θρησκεία. Ωστόσο, σε περιόδους συγκρούσεων, όπως η σημερινή στην Ουκρανία, η προστασία αυτών των δικαιωμάτων παραμερίζεται στο όνομα της εθνικής ασφάλειας και της πολιτικής σταθερότητας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, προσηλωμένη στη στήριξη του ουκρανικού κράτους, φαίνεται να παραβλέπει συστηματικά τις σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων των ρωσόφωνων και άλλων μειονοτήτων, οι οποίοι αγγίζουν έως και το 40% του πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές.
Η στάση αυτή παραπέμπει σε ιστορικά παραδείγματα καταπιεστικού εθνικισμού, όπως στην Τουρκία του προηγούμενου αιώνα, όπου η γενοκτονία και ο βίαιος αφομοιωτισμός οδήγησαν στην εξαφάνιση των χριστιανικών κοινοτήτων.
Η υποκρισία της ευρωπαϊκής ηγεσίας, η οποία εμφανίζεται να υπερασπίζεται τη δημοκρατία ενώ παράλληλα σιωπά απέναντι στην καταπίεση μειονοτήτων και στη δράση νεοναζιστικών ταγμάτων όπως το Αζόφ, προκαλεί την κοινή λογική και υπονομεύει την αξιοπιστία της.
Η ρεαλιστική πολιτική του Τραμπ και η αποκάλυψη των ευρωπαϊκών αδυναμιών
Ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, υιοθετώντας μια ρεαλιστική προσέγγιση, μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη οι πολιτικές επιλογές να βασίζονται σε οικονομικά συμφέροντα και όχι σε ιδεολογικές ή ηθικές επιταγές. Αυτή η προσέγγιση, αν και κυνική, εκθέτει τη διπροσωπία της ευρωπαϊκής πολιτικής, που επικαλείται το διεθνές δίκαιο κατά περίπτωση και με κριτήριο τα ίδια συμφέροντα.
Συμπέρασμα
Η καταπάτηση των δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Είναι πρωτεύουσας σημασίας και αποτελεί βασικό δείκτη της ποιότητας της δημοκρατίας και της τήρησης του διεθνούς δικαίου.
Η ιστορική εμπειρία διδάσκει ότι η παραμέληση αυτών των δικαιωμάτων οδηγεί σε εθνοκαθάρσεις και γενοκτονίες. Η διεθνής κοινότητα και ιδιαίτερα η Ευρώπη πρέπει να επανεξετάσουν τη στάση τους, προτάσσοντας την ανθρώπινη αξία και τα δικαιώματα έναντι του κυνισμού των γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.
Η υπεράσπιση της ειρήνης και της προστασίας των εθνικών μειονοτήτων είναι θεμέλιο για μια πραγματικά δίκαιη και σταθερή διεθνή τάξη.

Ο Βασίλης Τακτικός είναι πολιτικός αναλυτής και συγγραφέας βιβλίων κοινωνικής οικονομίας. Είναι συντονιστής του Πανελλήνιου παρατηρητηρίου και δικτύου αλληλέγγυας οικονομίας και βασικός εισηγητής στα συνέδρια του χώρου. Τελευταία αρθρογραφεί στις ιστοσελίδες: i‑loveathens.gr, hellas2day.gr και timesnews.gr
Βρείτε μας και στη σελίδα μας στο facebook: Η Πολιτική σήμερα





