Συνάντηση προσώπων με διαχρονική ενασχόληση στην κοινωνία πολιτών.
Βίτσα Ζαγορίου, Σάββατο 5 Οκτωβρίου 2024.
Στις 5 Οκτωβρίου 2024 η επέκεινα χώρα οργάνωσε μια συνάντηση προβληματισμού, με αφορμή το Σχέδιο Δράσης του Ιδρύματος Μποδοσάκη, για την κατάσταση της κοινωνίας πολιτών στην Ελλάδα και συζήτησε προτάσεις για τις προοπτικές της. Η συνάντηση ήταν κυρίως ψηφιακή, αν και ο συντονισμός έγινε από τη Βίτσα Ζαγορίου – επέκεινα χώρα όπου παρίσταντο ορισμένοι συμμετέχοντες και συμμετείχαν σε μια όμορφη 4ήμερη δραστηριότητα που έφτασε μέχρι το Αργυρόκαστρο.
Συμμετείχαν οι: Εβίτα Αγαπητού, Θόδωρος Αλεξίου, Κατερίνα Ανδρωνά, Γιώργος Βεινόγλου, Ελένη Γαζή, Μαρία Γανωτή, Γιώργος Γαμπιεράκης, Αλέξανδρος Δεληγιάννης, Νίκος Γιαννής, Δημήτρης Ιωαννίδης, Κωνσταντίνος Ζορμπάς, Άννα-Μαρία Κατωμονιάτη, Νίκος Κέμος, Σπύρος Κόγκας, Γιώργος Λιγνός, Σταύρος Μηλιώνης, Αρετή Παϊζάνου, Άλια Πανέτσου, Γιώργος Παπαδάκης, Σωτήρης Παπασπυρόπουλος, Σπύρος Παππάς, Νίκος Πέτσιος, Νίκος Πιτσούλης, Νίκος Ραίσης, Νίκη Ρουμπάνη, Ζαχαρώ Φρατζέσκου.
Το θέμα μιας θεωρητικής ή «οριζόντιας» προσέγγισης της κοινωνίας πολιτών δεν είναι ίσως ιδιαίτερα ελκυστικό (για τους ακτιβιστές των πεδίων και την αδιαφορία μέρους της κοινωνίας) είναι ωστόσο ουσιώδες. Είναι ουσιώδες πρώτον για τις ίδιες τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών, δεύτερον για τα πολιτικά κόμματα, τρίτον για το κράτος και τους φορείς εκτελεστικής διοίκησης, τέταρτον για την κοινωνία και όλους τους ανθρώπους, πέμπτο για την ομαλή λειτουργία ενός ολιστικού συστήματος, το οποίο ισορροπεί ανάμεσα στο ιδιωτικό, το δημόσιο και τον τρίτο τομέα.
Είμαστε ανοιχτοί προς όλους τους ορίζοντες, αφήνουμε όλα τα άνθη ν’ ανθίσουν, όπως έβλεπε τα πράγματα ο αείμνηστος Νικήτας Λιοναράκης.
Προς ενημέρωση, το Ίδρυμα Μποδοσάκη προέβη στην κατάρτιση Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνία των Πολιτών στην Ελλάδα, σε συνέχεια της κατάρτισης των Σχεδίων Δράσης για το Πανεπιστήμιο του 2030, για την αναβάθμιση της Δημόσιας Υγείας και για το Περιβάλλον και το Κλίμα. Τα Σχέδια Δράσης του Ιδρύματος Μποδοσάκη τελούν υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου και τίθενται στη διάθεση των αρμόδιων υπηρεσιών της πολιτείας προς αξιοποίηση. Το προσχέδιο του Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνία των Πολιτών, είναι αποτέλεσμα της συλλογικής εθελοντικής εργασίας περισσότερων των 25 μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας, μελών Δ.Σ. και στελεχών φορέων από όλο το φάσμα της Κοινωνίας των Πολιτών και είχε τεθεί σε ανοικτή διαβούλευση.
Το σχέδιο αυτό προσέφερε επικαιροποιημένο υλικό και μια ευκαιρία ουσιαστικής αναψηλάφησης του πεδίου μετά από πολλές ανάλογες επί μια 25ετία τουλάχιστον, που θα μπορούσε ίσως να καταλήξει και με τη διατύπωση ορισμένων προτάσεων, από την απόσταση που προσφέρει η εμπειρία πολλών παλαιών και διαχρονικών λειτουργών της κοινωνίας πολιτών, αλλά και το βουνό και η ελληνική περιφέρεια. Το προϊόν αυτής της συζήτησης θα αποτελέσει το αντικείμενο της ανοιχτής εκδήλωσης στο πλαίσιο της φετινής διοργάνωσης MoneyShow, το σαββατοκύριακο, 2–3 Νοεμβρίου 2024, στο ξενοδοχείο Κάραβελ στην Αθήνα (13.00–15.00, αίθουσα εκδηλώσεων Νάουσα).
Το σχέδιο δράσης εδώ:
http://www.bodossaki.gr/schedio-drasis-gia-tin-koinonia-ton-politon-se-anoikti-diavoyleysi/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR2a1f_u0umrG_PeRZQgH0wOTv9p81jvmnfU3TTta1ZN1KEuZDFWWp91gIA_aem_nq9vKeLxK_3k2JfQpUBv5g
Σύνοψη του Σχεδίου Δράσης. Παρακάτω παρατίθενται τα ευρήματα και οι προτεραιότητες του Σχεδίου. Η Κοινωνία των Πολιτών εκπληρώνει ένα σύνθετο και πολύ σημαντικό έργο, παρέχοντας κρίσιμη στήριξη στη λειτουργία κάθε σύγχρονης δημοκρατίας. Οι φορείς της ΚτΠ αναγνωρίζονται διεθνώς ως βασικό μέσο για την ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής. Με επαγγελματισμό, πρωτόκολλα λειτουργίας, αξιοκρατική και ανεξάρτητη χρηματοδότηση, ελέγχονται και ελέγχουν το κράτος, καλύπτουν με ευελιξία και τεχνογνωσία κενά όπου το κράτος δυσκολεύεται να δώσει λύσεις, αναδεικνύουν τη θεμελιώδη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, προωθούν τον πολιτισμό και τη δημιουργία και βοηθούν όσους δεν έχουν φωνή και διαπραγματευτική δύναμη να αποκτήσουν πρόσβαση σε κομβικούς τομείς, όπως υγεία, παιδεία, δικαιοσύνη και πολιτισμός.
Στην Ελλάδα, το οικοσύστημα της ΚτΠ εμφανίζει υστέρηση σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ. Η εμπιστοσύνη και η συμμετοχή των πολιτών στο έργο της ΚτΠ καταγράφονται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα. Η ΚτΠ επιδέχεται σημαντικές βελτιώσεις σε επίπεδο ρύθμισης και αυτορρύθμισης. Με την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο έργο των οργανώσεων, αυξάνεται η αποτελεσματικότητα και η βιωσιμότητα της ΚτΠ στη χώρα. Μια ισχυρή ΚτΠ μπορεί να συνεισφέρει αποτελεσματικά σε ουσιαστική βελτίωση της λειτουργίας των εγχώριων θεσμών και στην επίλυση των χρόνιων προβλημάτων που ταλανίζουν την ελληνική κοινωνία.
Σε αυτή την κατεύθυνση, το Σχέδιο Δράσης προτείνει αλλαγές που κινούνται σε τρεις άξονες: θεσμική λειτουργία, οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνική διάδραση. Οι προτάσεις απευθύνονται τόσο προς την πολιτεία (προτεινόμενες ρυθμιστικές αλλαγές) όσο και προς τον χώρο της ΚτΠ (συστάσεις αυτορρύθμισης). Ζωτική σημασία για την ορθή και αποτελεσματική δράση της ΚτΠ έχει το θεσμικό περιβάλλον. Το τρέχον ρυθμιστικό πλαίσιο είναι βελτιωμένο, αλλά παραμένουν ασάφειες. Οι αρμοδιότητες για την εποπτεία της δράσης των ΟΚοιΠ παραμένουν διασκορπισμένες, ενώ τα μητρώα που συντηρεί η νεοσύστατη Διεύθυνση ΟΚοιΠ και Κοινωφελών Φορέων του Υπουργείου Εσωτερικών εμφανίζουν κενά και δεν έχουν αναδείξει ακόμα τη χρησιμότητά τους. Στην κατεύθυνση βελτίωσης της θεσμικής λειτουργίας και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τις οργανώσεις, προτείνονται δράσεις για την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων, της ανεξαρτησίας και της λογοδοσίας της αρχής που είναι αρμόδια για τα θέματα της ΚτΠ, ώστε να λειτουργεί λιγότερο ως μια υπηρεσία υπουργείου ευάλωτη σε πολιτικές πιέσεις και περισσότερο ως ένας ανεξάρτητος φορέας και δραστήριος εταίρος της ΚτΠ στο πρότυπο άλλων χωρών (όπως η Charity Commission of England and Wales). Η λειτουργία των μητρώων πρέπει να βελτιωθεί, με την εγγραφή όλων των ΟΚοιΠ που είναι πιστοποιημένες από το Πρωτοδικείο και το ΓΕΜΗ στη Δημόσια Βάση Δεδομένων του Υπουργείου Εσωτερικών, τη θέσπιση υποχρέωσης για τακτική αποστολή στοιχείων από τις ΟΚοιΠ (π.χ. ανά δύο έτη το πολύ), την επέκταση της υποχρεωτικότητας σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων και την εξασφάλιση δυνατότητας αυξημένης πρόσβασης των πολιτών σε πληροφορίες των μητρώων.
Σημαντικά είναι τα βήματα που μπορούν να κάνουν και οι ίδιες οι οργανώσεις στην κατεύθυνση βελτίωσης της λειτουργίας τους, ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών και εν τέλει εξασφάλισης της βιωσιμότητας του έργου τους. Στις συστάσεις αυτορρύθμισης σχετικά με τη θεσμική λειτουργία, κεντρική θέση έχουν η υιοθέτηση εργαλείων στρατηγικού σχεδιασμού και εύρυθμης εσωτερικής λειτουργίας (όπως εσωτερικός κανονισμός ανθρώπινων πόρων, διαδικασίες αποφυγής αποκλεισμών και μεροληψίας, διαδικασίες αποφυγής και επίλυσης συγκρούσεων κ.ά.) και η θέσπιση δομών εσωτερικής διακυβέρνησης (όπως τακτικές γενικές συνελεύσεις, διοικητικό συμβούλιο και επιτροπή εσωτερικού ελέγχου), με τη συμμετοχή ανεξάρτητων μη εκτελεστικών μελών. Συνιστάται επίσης στις ΟΚοιΠ να επιδιώκουν την εγγραφή τους στο Ειδικό Μητρώο και τη Δημόσια Βάση Δεδομένων και την έγκαιρη επικοινωνία βασικών πληροφοριών. Στην κατεύθυνση ενίσχυσης της διαφάνειας και της λογοδοσίας των οργανώσεων, συνιστάται η ανάρτηση καταστατικών, οικονομικών και διοικητικών πληροφοριών.
Παρατηρητήριο. Σημειώνεται ιδιαιτέρως η πρόταση ίδρυσης παρατηρητηρίου της Κοινωνίας των Πολιτών.
Σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης, το παρατηρητήριο θα έχει ως κεντρικό στόχο τη συλλογή και επεξεργασία θεσμικών πληροφοριών και ανοιχτών δεδομένων που παρέχουν οι φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών. Ειδικότερα, θα συλλέγει και θα δημοσιοποιεί επίκαιρα δεδομένα σχετικά με τη διάρθρωση και την εξέλιξη του τομέα στη χώρα, τις καλές πρακτικές και τον κοινωνικό αντίκτυπο του έργου των οργανώσεων. Με αυτόν τον τρόπο, θα συνεισφέρει στην ενημέρωση για την πορεία και τη σημασία της Κοινωνίας των Πολιτών, στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών, τη διαμόρφωση κοινών στρατηγικών και πρωτοβουλιών, καθώς και την εξαγωγή συμπερασμάτων για την ποιοτική και ποσοτική τεκμηρίωση δημόσιων πολιτικών.
Ευρύτερα, το παρατηρητήριο μπορεί να αποτελέσει η φυσική συνέχεια του Σχεδίου Δράσης για την ΚτΠ. Το Σχέδιο Δράσης ήδη θέτει τα θεμέλια για την ανάπτυξη χρήσιμων εργαλείων για τις οργανώσεις. Το παρατηρητήριο θα μπορούσε να χτίσει πάνω σε αυτά τα θεμέλια, εξειδικεύοντας περαιτέρω τα εργαλεία στρατηγικού σχεδιασμού και μέτρησης κοινωνικού αντίκτυπου, αναπτύσσοντας πρότυπα εγγράφων εσωτερικής λειτουργίας, αναδεικνύοντας περαιτέρω καλές πρακτικές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, προσφέροντας υποστήριξη και συμβουλευτική σε μικρότερες οργανώσεις και συντονίζοντας πρωτοβουλίες κατάρτισης και εκπαίδευσης του προσωπικού και των μελών των οργανώσεων. Με αυτόν τον τρόπο, το παρατηρητήριο θα αναπτύξει μια ιδιαίτερα χρήσιμη εργαλειοθήκη, η οποία θα λειτουργεί ως οδηγός για τη βελτίωση των εσωτερικών διαδικασιών και την εφαρμογή καινοτόμων μεθόδων, προάγοντας τη διάχυση της γνώσης και την ενίσχυση των ικανοτήτων των οργανώσεων και προωθώντας την εκπλήρωση του Σχεδίου Δράσης σε βάθος χρόνου. Με την ενοποίηση των πληροφοριών, την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων των οργανώσεων και την προώθηση της διαφάνειας, μέσα από κοινά εργαλεία και δείκτες μέτρησης του κοινωνικού αντίκτυπου, το παρατηρητήριο θα συμβάλει ουσιαστικά στη διαδικασία αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας δράσεων εντός της ίδιας της ΚτΠ (peer assessment).
Στη συνάντηση της Βίτσας / επέκεινα χώρα, επισημάνθηκαν αδυναμίες του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, τέθηκαν τα ζητήματα της χρηματοδότησης σε σχέση τόσο με τον χαρακτήρα των οργανώσεων όσο και με τη βιωσιμότητα και αυτοδυναμία και έγινε η διάκριση μικρών και μεγάλων οργανώσεων (σήμερα οι μικρές αδικούνται). Έγινε η διάκριση μεταξύ οργανώσεων αφενός εθελοντικού χαρακτήρα και αφετέρου συστηματικά χρηματοδοτούμενων, με επαγγελματικού-επιχειρηματικού τύπου σκοπούς, προς υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων ή κρατικών πολιτικών, διάκριση που πρέπει να ληφθεί υπόψη στη χάραξη δημόσιας πολιτικής στο πεδίο της κοινωνίας πολιτών (Σωτ.Παπασπυρόπουλος και άλλοι). Υπήρξε αναφορά στην ασυνέχεια κράτους και τη διαφθορά, στην ανταπόδοση του εθελοντή, στους θεσμούς δημοκρατίας. Διατυπώθηκε η θέση υπέρ ενός εξονυχιστικού ελέγχου και κατά περίπτωση παρά μιας οριζόντιας «τυφλής» προσέγγισης (Μαρία Γανωτή). Η Ζαχαρώ Φατζέσκου υπογράμμισε τη σημασία της πολιτειακής αγωγής – αγωγή εθελοντισμού, τις σχέσεις συνεργασίας παρά καχυποψίας με την τοπική αυτοδιοίκηση και τις δυσκολίες της τυπικής κινητοποίησης σε σχέση με τις νέες μορφές επίδρασης. Υπήρξε αναφορά στο φαινόμενο της ανόδου της ακροδεξιάς και κατά συνέπεια η ανάπτυξη συνεργειών μέσα από κοινές αρχές και αξίες (Ρέα Παιζάνου). Διατυπώθηκε επίσης η άποψη πως είναι προτιμότερη η δευτεροβάθμια οργάνωση στη βάση των θεματικών / τομεακών, παρά στη βάση της τοπικότητας (Ν.Πιτσούλης).
Το Σχέδιο Δράσης είναι μια ευπρόσδεκτη αφετηρία με ενδιαφέροντα στοιχεία και προτάσεις, αν και θεωρείται «βαρύ» και τεχνοκρατικό κείμενο που επιβεβαιώνει έναν διάχυτο κρατισμό και δεν τονίζει επαρκώς την αυτορρυθμιστική ικανότητα της κοινωνίας. Κοινό τόπο αποτέλεσε η διαπίστωση πως η αδιαφάνεια της διαβούλευσης του Σχεδίου Δράσης είναι ένα αρνητικό στοιχείο της. Όπως εύστοχα επισημάνθηκε ζούμε σε μια άβολη εποχή και όσο πιο άβολη εποχή τόσο πιο χρήσιμοι είμαστε (Νίκη Ρουμπάνη).
Στη συνάντηση της Βίτσας / επέκεινα χώρα, διαπιστώθηκε η ανάγκη στενότερου συντονισμού και οργάνωσης προς επίτευξη των σκοπών της υγιούς ανάπτυξης, προαγωγής και υπεράσπισης της κοινωνίας πολιτών στην Ελλάδα.
Δημιουργήθηκε 10 μελής Συντονιστική Επιτροπή: Νίκος Γιαννής, Γιώργος Γαμπιεράκης, Νίκος Ραίσης, Σωτήρης Παπασπυρόπουλος, Αλέξανδρος Δεληγιάννης, Νίκος Πιτσούλης, Γιώργος Παπαδάκης, Ρέα Παιζάνου, Σπύρος Κόγκας, Σταύρος Μηλιώνης, Γιώργος Βεινόγλου.
.….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….
Η επέκεινα χώρα είναι μια Οργάνωση Κοινωνίας Πολιτών με έδρα τη Βίτσα Ζαγορίου, που δραστηριοποιείται από το 2010 κυρίως στην Ήπειρο, αλλά όχι μόνο. Η γνώση και η τέχνη, στεγάζονται διαμέσου του walking & talking, με βάση έναν Οδηγό Βιωσιμότητας, στο θέατρο, τις αυλές, τον πολυχώρο 2 Στέρνες, το Περιβόλι και το νέο αλώνι, τη βιβλιοθήκη, τους ξενώνες, την κατασκήνωση, στο Αρχοντικό Δάνου (ανακηρυγμένο μνημείο 2,5 αιώνων) ‑Κέντρο Νεότητας / World Mountain Youth Center. Έχει οργανώσει ήδη μεγάλο αριθμό εκδηλώσεων, προσφέροντας υποδομή μάθησης, έκφρασης, άσκησης, ευεξίας, αναστοχασμού, με επίκεντρο την κοινωνία πολιτών. Προάγει την ελευθερία (με όλες τις μορφές και προσεγγίσεις), τη γενναιοδωρία (εθελοντισμό, ενώσεις πολιτών, τρίτο τομέα, ευεργεσία) και την ενότητα (φεντεραλισμό, παγκόσμια συνεννόηση και διακυβέρνηση, κλιματική δράση).
.….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….….
Η Ευρωπαϊκή Έκφραση είναι μια Οργάνωση της Κοινωνίας Πολιτών (ΟΚοιΠ). Ιδρύθηκε το 1988 από νέους επιστήμονες και ενεργούς πολίτες, για να προωθήσει την ευρωπαϊκή ιδέα, ενότητα και αξίες και τη διεθνή πολυμερή υπερεθνική συνεργασία, τα δικαιώματα του Ευρωπαίου πολίτη με έμφαση στους νέους, την κοινωνία πολιτών, τον εθελοντισμό και τον τρίτο τομέα, καθώς και τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας, οικονομίας και πολιτικής. Πυξίδα της είναι οι ιδέες της ελευθερίας, της εθελοντικής συμμετοχής και των ομοσπονδιακών μορφών πολιτείας, η εκπλήρωση του ιδεώδους της ειρήνης. Επί 36 χρόνια η Ευρωπαϊκή Έκφραση αναπτύσσει δραστηριότητες, αδιάλειπτα, προς επίτευξη των σκοπών της. Εξέδωσε 102 τεύχη του περιοδικού Ευρωπαϊκή Έκφραση, κάθε 3 μήνες επί 27 χρόνια, βιβλία και άλλες εκδόσεις, πραγματοποίησε εκατοντάδες δημόσιες εκδηλώσεις, σεμινάρια και φεστιβάλ, έναν αριθμό προγραμμάτων, αποστολές εντός και εκτός ΕΕ, φιλοξένησε Ευρωπαίους και διεθνείς εθελοντές. Επεξεργάσθηκε ή συμμετείχε σε πολλά ψηφίσματα — προτάσεις πολιτικής και διεθνή φόρα.
Βρείτε μας και στη σελίδα μας στο facebook: Η Κοινωνική Οικονομία σήμερα






Comments are closed.