Η διάκριση Κοινωνικών Συνεταιρισμών από συνεταιρισμούς ιδιωτών

Πανελ­λή­νιο Παρατηρητήριο

Το ερώ­τη­μα

Το βασι­κό ερώ­τη­μα της ημε­ρί­δας είναι «αν θα πρέ­πει όλοι οι συνε­ται­ρι­σμοί να χαρα­κτη­ρί­ζο­νται φορείς κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας και να ανή­κουν στις ίδιες ενώ­σεις».  Η απά­ντη­ση δεν μπο­ρεί να είναι μονο­σή­μα­ντη για­τί όλοι οι συνε­ται­ρι­σμοί δεν είναι ίδιοι, έχουν δια­φο­ρε­τι­κούς σκο­πούς. Κάποιοι εξυ­πη­ρε­τούν συμ­φέ­ρο­ντα συγκε­κρι­μέ­νης ομά­δας παρα­γω­γών ή επαγ­γελ­μα­τιών  απο­κλει­στι­κά μελών τους, ενώ άλλοι τα συμ­φέ­ρο­ντα ευρύ­τε­ρης κοινότητας.

Υπάρ­χουν συνε­ται­ρι­σμοί κερ­δο­σκο­πι­κοί που απο­σκο­πούν στην μεγι­στο­ποί­η­ση του κέρ­δους των μελών τους και άλλοι που απο­σκο­πούν στην μεί­ω­ση των τιμών των αγα­θών προς όφε­λος κατα­να­λω­τών και χρη­στών.  Επι­πλέ­ον, κάποιες μορ­φές συνε­ται­ρι­σμών παρου­σιά­ζο­νται εικο­νι­κά ως συνε­ται­ρι­σμοί ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα λει­τουρ­γούν ως  κερ­δο­σκο­πι­κές εταιρίες.

Στην πρώ­τη περί­πτω­ση έχου­με συνε­ται­ρι­σμούς που λει­τουρ­γούν με όρους αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της αγο­ράς (συνε­ται­ρι­σμοί ιδιω­τών – ιδιο­κτη­τών), ενώ στην δεύ­τε­ρη περί­πτω­ση συνε­ται­ρι­σμούς όπου ένα τμή­μα της κοι­νω­νί­ας επι­χει­ρεί σε κοι­νό­κτη­το χώρο (κτή­μα, εργο­στά­σιο, δια­δί­κτυο κλπ) με κύριο σκο­πό να εξα­σφα­λί­ζει έσο­δα  στα μέλη – εργα­ζο­μέ­νους του και φτη­νές υπη­ρε­σί­ες στην κοινότητα.

Η δεύ­τε­ρη κατη­γο­ρία ανα­πτύσ­σε­ται με περισ­σό­τε­ρο κοι­νω­νι­κά χαρα­κτη­ρι­στι­κά,  ιδιαί­τε­ρα μετά την μεγά­λη ύφε­ση. Στην Ευρώ­πη και στην Ελλά­δα έχου­με ταυ­τό­χρο­να πολ­λές μορ­φές συνε­ται­ρι­στι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, εξ ου και χωρι­στή νομο­θε­σία. Αυτός είναι ο λόγος όπου στην χώρα μας οι σχε­τι­κές πολι­τι­κές επι­με­ρί­ζο­νται σε πολ­λά υπουρ­γεία (Εργα­σί­ας, Περι­βάλ­λο­ντος, Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, Υγεί­ας, Υπο­δο­μών κλπ). Ενώ έχουν υπάρ­ξει προ­σπά­θειες, φαί­νε­ται ότι υπάρ­χουν πραγ­μα­τι­κές δυσκο­λί­ες ενο­ποί­η­σης και του θεσμι­κού πλαι­σί­ου, αλλά και των πολιτικών.

Η άπο­ψη ότι «οι συνε­ται­ρι­σμοί πρέ­πει να λει­τουρ­γούν όλοι βάσει των 7 συνε­ται­ρι­στι­κών αρχών», δεν σημαί­νει ότι έτσι εξα­σφα­λί­ζε­ται και ο κοι­νω­νι­κός τους χαρα­κτή­ρας,  καθώς υπάρ­χουν δια­φο­ρές στην οικο­νο­μι­κή τους φύση. Για παρά­δειγ­μα, ένας ενερ­γεια­κός συνε­ται­ρι­σμός όπου συμ­με­τέ­χει όλη η τοπι­κή κοι­νό­τη­τα δεν είναι το ίδιο με έναν  συνε­ται­ρι­σμό μιας ομά­δας 7–10 εταί­ρων που κατα­σκευά­ζει πχ σαπού­νι. Ένας συνε­ται­ρι­σμός παρο­χής υπη­ρε­σιών υγεί­ας όπου συμ­με­τέ­χουν ΑΜΕΑ, δια­φέ­ρει από έναν ολι­γο­με­λή συνε­ται­ρι­σμό λογι­στών ή νομι­κών που λει­τουρ­γεί σαν ΕΠΕ.

Παρα­δο­σια­κά,  γνω­ρί­ζου­με ότι  οι συνε­ται­ρι­σμοί ήταν ένας τρό­πος επι­βί­ω­σης μικρών και μεσαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, που ενώ­νουν χρη­μα­τι­κά δια­θέ­σι­μα για να αγο­ρά­ζουν πρώ­τες ύλες και προ­ϊ­ό­ντα με εκπτώ­σεις, και  μειώ­νουν τα λει­τουρ­γι­κά τους έξο­δα δια­τη­ρώ­ντας κοι­νά τμή­μα­τα με οικο­νο­μί­ες κλί­μα­κας. Στην εξέ­λι­ξή τους όμως, πολ­λοί από αυτούς έγι­ναν κανο­νι­κές μετο­χι­κές κερ­δο­σκο­πι­κές εται­ρί­ες και απο­κό­πη­καν από τον αρχι­κό τους προ­ο­ρι­σμό. Βεβαί­ως κάθε μορ­φή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας είναι απο­δε­κτή  και μπο­ρεί να συμ­βάλ­λει στην βιώ­σι­μη ευη­με­ρία της κοι­νω­νί­ας, αλλά δεν έχει το ίδιο κοι­νω­νι­κό αντί­κτυ­πο ούτε την ίδια κοι­νω­νι­κή ωφέ­λεια ώστε να τύχει χορη­γιών από το κρά­τος και την κοινότητα.

Η  διά­κρι­ση  

Είναι λοι­πόν  ανα­γκαία  η διά­κρι­ση  μετα­ξύ ιδιω­τι­κών – εμπο­ρι­κών μορ­φών συνε­ται­ρι­σμών και κοι­νω­νι­κών συνεταιρισμών.

Είναι επί­σης ανα­γκαία  η διά­κρι­ση  μετα­ξύ ΜΚΟ που λει­τουρ­γούν ως ΑΕ με εκα­το­ντά­δες και χιλιά­δες εργα­ζό­με­νους από την μια πλευ­ρά, και οργα­νώ­σε­ων της κοι­νω­νί­ας πολι­τών που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από εθε­λο­ντι­σμό και από το κοι­νω­νι­κό κεφά­λαιο που συνθέτουν.

Δυστυ­χώς στην χώρα μας, οι αγρο­τι­κοί και οι αστι­κοί εμπο­ρι­κοί συνε­ται­ρι­σμοί κατέρ­ρευ­σαν και δυσφή­μη­σαν τον συνερ­γα­τι­σμό για­τί λει­τούρ­γη­σαν ως ιδιω­τι­κοί οργα­νι­σμοί, όπως και οι ΜΚΟ δυσφή­μη­σαν τον εθε­λο­ντι­σμό με απο­τέ­λε­σμα την γενι­κή απα­ξί­ω­ση του χώρου. Εδώ χρειά­ζε­ται ουσια­στι­κή μελέ­τη του φαι­νο­μέ­νου ώστε να ενθαρ­ρυν­θούν νέες επεν­δύ­σεις στο χώρο. ‘Ένας νέος νόμος που θα προ­στε­θεί στην ήδη υπάρ­χου­σα πολυ­νο­μία, προ­φα­νώς δεν λύνει το πρόβλημα.

Ο  συνερ­γα­τι­σμός

«Σήμε­ρα, πάνω από ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο άνθρω­ποι είναι μέλη συνε­ται­ρι­σμών – δηλα­δή ένας στους επτά κατοί­κους της Γης. Πάνω από εκα­τό εκα­τομ­μύ­ρια άτο­μα απα­σχο­λού­νται από συνε­ται­ρι­σμούς, ή 20% περισ­σό­τε­ροι από τους εργα­ζό­με­νους σε πολυ­ε­θνι­κές εται­ρί­ες. Οι τρια­κό­σιοι μεγα­λύ­τε­ροι συνε­ται­ρι­σμοί έχουν ίσο αριθ­μό μελών με τη δέκα­τη χώρα σε πλη­θυ­σμό στον κόσμο. Στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες και στη Γερ­μα­νία ένας στους τέσ­σε­ρεις είναι μέλος συνε­ται­ρι­σμού. Στον Κανα­δά, τέσ­σε­ρεις στους δέκα κατοί­κους είναι μέλη συνε­ται­ρι­σμών. Στην Ινδία και στην Κίνα τετρα­κό­σια εκα­τομ­μύ­ρια άτο­μα ανή­κουν σε συνε­ται­ρι­σμούς. Στην Ιαπω­νία, μία στις τρεις οικο­γέ­νειες είναι μέλος συνε­ται­ρι­σμού και στη Γαλ­λία τριά­ντα δύο εκα­τομ­μύ­ρια άτο­μα συμ­με­τέ­χουν σε συνε­ται­ρι­σμούς. Στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες υπάρ­χουν 29.000 συνε­ται­ρι­σμοί, με εκα­τόν είκο­σι εκα­τομ­μύ­ρια μέλη, και δια­θέ­τουν 73.000 επαγ­γελ­μα­τι­κούς χώρους σε όλη τη χώρα». Τζ. Ρίφκιν

Δυο είναι οι βασι­κοί λόγοι αυτής της ανό­δου του συνερ­γα­τι­σμού ιδιαί­τε­ρα μετά την κρί­ση του 2008.

1. Η στα­δια­κή συρ­ρί­κνω­ση και από­συρ­ση του κρά­τους πρόνοιας

Όταν το κρά­τος άρχι­σε να απο­σύ­ρε­ται, η ιδιω­τι­κή φιλαν­θρω­πία προ­σπά­θη­σε να καλύ­ψει το κενό χρη­μα­το­δο­τώ­ντας μη κερ­δο­σκο­πι­κές πρω­το­βου­λί­ες, αλλά τα δια­θέ­σι­μα κεφά­λαια για τις κοι­νό­τη­τες ήταν ελά­χι­στα σε σύγκρι­ση τα  κρα­τι­κά έσο­δα. Παγι­δευ­μέ­νοι ανά­με­σα σε ένα αυξη­μέ­νο κοι­νω­νι­κό φορ­τίο αλλά με μειω­μέ­να έσο­δα για την αντι­με­τώ­πι­ση κρί­σι­μων ανα­γκών της κοι­νό­τη­τας, οι μη κερ­δο­σκο­πι­κοί οργα­νι­σμοί άρχι­σαν να ανα­ζη­τούν νέα επι­χει­ρη­μα­τι­κά μοντέ­λα που θα μπο­ρού­σαν να ται­ριά­ζουν με την πρω­ταρ­χι­κή τους απο­στο­λή και να παρά­σχουν συμπλη­ρω­μα­τι­κή πηγή εσό­δων για την  λει­τουρ­γία και την επέ­κτα­ση των υπη­ρε­σιών τους.

Η προ­ο­πτι­κή ενός παρα­δειγ­μα­τι­κού μοντέ­λου που μπο­ρεί να μειώ­σει το ορια­κό κόστος κοντά στο μηδέν, κάνει την ιδιω­τι­κή επι­χεί­ρη­ση λιγό­τε­ρο απο­τε­λε­σμα­τι­κή, επει­δή η επι­βί­ω­σή της εξαρ­τά­ται από την μεγι­στο­ποί­η­ση του κέρ­δους. Οι συνε­ται­ρι­σμοί είναι λοι­πόν το μονα­δι­κό επι­χει­ρη­μα­τι­κό μοντέ­λο που θα μπο­ρέ­σει να λει­τουρ­γή­σει σε μία κοι­νω­νία σχε­δόν μηδε­νι­κού ορια­κού κόστους.

Χιλιά­δες συνε­ται­ρι­σμοί ηλε­κτρι­σμού και πρά­σι­νης ενέρ­γειας ξεφυ­τρώ­νουν σε κοι­νό­τη­τες ανά τον κόσμο, θέτο­ντας τα θεμέ­λια ενός κοι­νό­κτη­του χαρα­κτή­ρα ισο­με­ρούς δια­μοι­ρα­σμού της ενέρ­γειας μέσω περι­φε­ρεια­κών και εθνι­κών δικτύ­ων δια­νο­μής. Στην Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση περισ­σό­τε­ρος κόσμος επεν­δύ­ει σε συνε­ται­ρι­σμούς παρά στο χρηματιστήριο.

2. Η διο­γκού­με­νη τεχνο­λο­γι­κή ανεργία

Ο δεύ­τε­ρος λόγος που ανα­γκά­ζει τις κοι­νω­νί­ες να βαδί­σουν προς αυτή την κατεύ­θυν­ση είναι το φάντα­σμα της «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ» που  πλα­νά­ται  πάνω από την Ελλά­δα, την Ευρώ­πη και τον κόσμο, και διαρ­κώς συρ­ρι­κνώ­νει την φορο­λο­γι­κή βάση μισθω­τών και μικρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων περιο­ρί­ζο­ντας τα έσο­δα κρά­τους και Δήμων. Πρό­κει­ται για μια μεγά­λη ανα­τρο­πή στην οικο­νο­μι­κή αντί­λη­ψη και πρα­κτι­κή που συντε­λεί­ται παγκό­σμια και στο δόγ­μα του φορο­λο­γι­κού  της μισθω­τής εργα­σί­ας που άνθι­σε για ένα αιώνα.

Δεν ήταν ασφα­λώς πάντο­τε έτσι οι συν­θή­κες στην οικο­νο­μία. Το φορο­λο­γι­κό κρά­τος του 1920 κατεί­χε το 10% έως 15%  του ΑΕΠ στην Ευρώ­πη και στην Αμε­ρι­κή. Σήμε­ρα ο μέσος όρος πλη­σιά­ζει το 50%, ενώ δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει την ανερ­γία και να καλύ­ψει επαρ­κώς τις ανά­γκες του κοι­νω­νι­κού κρά­τους. Στην Ευρώ­πη οι κυβερ­νή­σεις και οι Δήμοι έχουν αντι­λη­φθεί τις νέες τάσεις στην οικο­νο­μία και γι’ αυτό βλέ­που­με να αυξά­νο­νται οι ενερ­γεια­κοί συνε­ται­ρι­σμοί, οι συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες και οι κοι­νω­νι­κές επι­χει­ρή­σεις με την συμ­με­το­χή της Τοπι­κής Αυτοδιοίκησης.

Οι κοι­νω­νι­κοί και οι εργα­σια­κοί συνε­ται­ρι­σμοί, προ­έ­κυ­ψαν ως νέο υβρί­διο στην μετα­βιο­μη­χα­νι­κή επο­χή της αυξα­νό­με­νης τεχνο­λο­γι­κής ανερ­γί­ας και της ανά­γκης να καλυ­φθεί το κενό που αφή­νει πίσω του το συρ­ρι­κνω­μέ­νο κοι­νω­νι­κό κρά­τος. Το κλει­δί είναι οι επεν­δύ­σεις σε κοι­νω­νι­κές επι­χει­ρή­σεις που δεν απο­σκο­πούν στο κέρ­δος, αλλά προ­σφέ­ρουν νέες θέσεις εργα­σί­ας, σε άλλες περι­πτώ­σεις συμπλη­ρω­μα­τι­κό εισό­δη­μα και σε άλλες μειω­μέ­νο κόστος κοι­νω­νι­κών υπηρεσιών.

Η εναλ­λα­κτι­κή οδός

Μια  είναι εναλ­λα­κτι­κή οδός  για την ενί­σχυ­ση κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών στους Δήμους:

• η ανά­πτυ­ξη της κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας για νέες θέσεις εργα­σί­ας και νέες υπηρεσίες
• η μεί­ω­ση του κόστους των προ­σφε­ρό­με­νων υπηρεσιών
• η ενερ­γο­ποί­η­ση των ανε­νερ­γών υλι­κών πόρων
• η εξοι­κο­νό­μη­ση κον­δυ­λί­ων λόγω  μεί­ω­σης  του γρα­φειο­κρα­τι­κού κόστους και υπη­ρε­σιών που μπο­ρούν να ψηφιο­ποι­η­θούν για  να γίνουν προ­σβά­σι­μες στους πολί­τες μέσω δια­δι­κτύ­ου χωρίς κόστος

Μ΄αυτή την προ­σέγ­γι­ση δια­βλέ­που­με ότι θα έχου­με μια αυξα­νό­με­νη ζήτη­ση για κοι­νω­νι­κούς, ενερ­γεια­κούς και κατα­να­λω­τι­κούς συνε­ται­ρι­σμούς με στό­χο την μεί­ω­ση του κόστους των συναλ­λα­γών (πεμ­πτου­σία της κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας) και συμπλη­ρω­μα­τι­κά εισο­δή­μα­τα για τα νοικοκυριά.

Θα μπο­ρού­σα­με να χαρα­κτη­ρί­σου­με αυτούς τους συνε­ται­ρι­σμούς ως μετα­κα­πι­τα­λι­στι­κούς, στους οποί­ους ενερ­γο­ποιού­νται ολό­κλη­ρες κοι­νό­τη­τες που συγκρο­τούν κοι­νω­νι­κό κεφάλαιο.

Η απά­ντη­ση στο αρχι­κό ερώτημα

Το ερώ­τη­μα επο­μέ­νως «Για­τί να μην ανή­κουν όλοι οι συνε­ται­ρι­σμοί στην κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία ανε­ξαρ­τή­τως μορ­φής»  απα­ντά­ται από την συμ­με­το­χι­κό­τη­τα κατα­να­λω­τών – χρη­στών στο κοι­νω­νι­κό επιχειρείν.

Είναι δια­φο­ρε­τι­κός ο συνε­ται­ρι­σμός που λει­τουρ­γεί ως ΕΠΕ και άλλο ο συνε­ται­ρι­σμός που συγκρο­τεί­ται από πολ­λά μέλη. Είναι άλλο ο συνε­ται­ρι­σμός που έχει ως υπο­κεί­με­νο ιδιώ­τες που λει­τουρ­γούν ως ΕΠΕ και άλλο ένας συνε­ται­ρι­σμός που έχει ως υπο­κεί­με­νο ολό­κλη­ρα τμή­μα­τα της κοι­νω­νί­ας κατα­να­λω­τές – χρήστες.

Ο ν. 4430/16 ορθώς έχει θεσμο­θε­τή­σει την διά­κρι­ση με βάση την συμ­με­το­χή και το κοι­νω­νι­κό αντί­κτυ­πο και ορθώς θέτει όριο στις προ­σλή­ψεις μη εταί­ρων σε κοι­νω­νι­κές επι­χει­ρή­σεις, για­τί δια­φο­ρε­τι­κά θα ήταν σαν να ανα­γνω­ρί­ζει ως κοι­νω­νι­κή επι­χεί­ρη­ση και κάθε συνε­ται­ρι­σμό  που λει­τουρ­γεί ιδιωτικοοικονομικά.

Εξάλ­λου οι αγρο­τι­κοί  συνε­ται­ρι­σμοί χαί­ρουν ειδι­κών προ­νο­μί­ων από το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και προ­φα­νώς δεν είναι δίκαιο να διεκ­δι­κούν τα προ­νό­μια των κοι­νω­νι­κών και εργα­σια­κών συνε­ται­ρι­σμών του ν.4430/16. Η ψήφι­ση ενός θετι­κού νόμου βεβαί­ως, δεν αντι­σταθ­μί­ζει το έλλειμ­μα πολι­τι­κού σχε­δια­σμού και τα έλλειμ­μα των πόρων για την ενί­σχυ­ση των κοι­νω­νι­κών συνεταιρισμών.

Επο­μέ­νως, αυτό που έχει σημα­σία για την Ελλά­δα είναι να ξανα­κερ­δί­σουν την αξιο­πι­στία τους οι συνε­ται­ρι­σμοί  με την συγκρό­τη­ση νέου κοι­νω­νι­κού κεφα­λαί­ου και να υπάρ­ξουν πολι­τι­κές επεν­δύ­σε­ων προς αυτή τη κατεύ­θυν­ση και συνέρ­γειες με την Τοπι­κή Αυτο­διοί­κη­ση που έχει ανά­γκη τις υπη­ρε­σί­ες των κοι­νω­νι­κών συνεταιρισμών.

Η Πανελ­λή­νια Ένω­ση Συμπρά­ξε­ων Κοι­νω­νι­κής Οικο­νο­μί­ας – Π.Ε.Σ.Κ.Ο. έχει πάρει ανά­λο­γες πρω­το­βου­λί­ες προς αυτή την κατεύ­θυν­ση με την πρό­τα­ση  για ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΜΕ ΔΗΜΟΥΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΟΛΙΤΩΝ στο πλαί­σιο «Τοπι­κές κοι­νω­νι­κές Συμπρά­ξεις» με στό­χο την αξιο­ποί­η­ση στους  ανε­νερ­γούς πόρους σε κτί­ρια και αγρο­κτή­μα­τα και οι οποί­οι δεν μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν επε­κτεί­νο­ντας τη μισθω­τή εργα­σία με περισ­σό­τε­ρους δημο­τι­κούς υπαλ­λή­λους αλλά μέσω κοι­νω­νι­κών συνεταιρισμών.

Κεντρι­κός στό­χος του έργου «Synergies of Social Cooperatives with Local Government and Civil Society» είναι η επι­νό­η­ση δημιουρ­γί­ας θέσε­ων εργα­σί­ας  με βάση την κοι­νω­νι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα, η οποία μπο­ρεί να ανα­πτυ­χθεί με  συνέρ­γειες Συνε­ται­ρι­σμών εργα­ζο­μέ­νων με την Τοπι­κή Αυτο­διοί­κη­ση και την ιδιω­τι­κή επιχειρηματικότητα.

 

Παρου­σιά­στη­κε στην ημε­ρί­δα «Συνε­ται­ρι­σμοί και κοι­νω­νι­κή και αλλη­λέγ­γυα οικο­νο­μία στην Ελλά­δα και στον κόσμο», στο Γεω­πο­νι­κό Πανε­πι­στή­μιο, στις 23/09/2017

 

 

Ο Βασί­λης Τακτι­κός είναι πολι­τι­κός ανα­λυ­τής και συγ­γρα­φέ­ας βιβλί­ων κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας. Είναι συντο­νι­στής του Πανελ­λή­νιου παρα­τη­ρη­τη­ρί­ου και δικτύ­ου αλλη­λέγ­γυας οικο­νο­μί­ας και βασι­κός ειση­γη­τής στα συνέ­δρια του χώρου. Τελευ­ταία αρθρο­γρα­φεί στις ιστο­σε­λί­δες: i‑loveathens.gr, hellas2day.gr και timesnews.gr

Βρεί­τε μας και στις σελί­δες μας στο Facebook:

Η Πολι­τι­κή σήμερα

Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία σήμερα

Η Κοι­νω­νι­κή Οικο­νο­μία σήμερα

hellas2day.gr