Η οικονομική κρίση στη Δύση: Αίτια, επιπτώσεις και εναλλακτικές λύσεις

του Στέρ­τσου  Χαράλαμπου

Εισα­γω­γή

Η παρα­τε­τα­μέ­νη οικο­νο­μι­κή κρί­ση στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες της Δύσης, παρά την αλμα­τώ­δη τεχνο­λο­γι­κή πρό­ο­δο και τη συσ­σώ­ρευ­ση πλού­του, απο­τε­λεί ένα από τα μεγα­λύ­τε­ρα παρά­δο­ξα της σύγ­χρο­νης επο­χής (Stiglitz, 2012). Η φτώ­χεια αυξά­νε­ται, οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες διευ­ρύ­νο­νται και η οικο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη φαί­νε­ται να εξυ­πη­ρε­τεί κυρί­ως τους ήδη προ­νο­μιού­χους. Το ερώ­τη­μα που τίθε­ται είναι: ποιο είναι το βασι­κό αίτιο αυτής της κρί­σης και ποιες είναι οι πραγ­μα­τι­κές λύσεις;

- Δια­φή­μι­ση -

Τα αίτια της κρίσης

1. Η παρα­τε­τα­μέ­νη κρί­ση χρέ­ους: Το δημό­σιο και ιδιω­τι­κό χρέ­ος στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες έχει αυξη­θεί ραγδαία, οδη­γώ­ντας σε περιο­ρι­στι­κές πολι­τι­κές λιτό­τη­τας που πλήτ­τουν τις κοι­νω­νι­κές δαπά­νες και την αγο­ρα­στι­κή δύνα­μη (Reinhart & Rogoff, 2010).
2. Οι οικο­νο­μι­κές ανι­σό­τη­τες: Το 44% του παγκό­σμιου πλού­του κατέ­χε­ται από λιγό­τε­ρο από το 1% του παγκό­σμιου πλη­θυ­σμού (Piketty, 2014). Οι ανι­σό­τη­τες περιο­ρί­ζουν την κατα­νά­λω­ση και επη­ρε­ά­ζουν αρνη­τι­κά την οικο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη, δημιουρ­γώ­ντας κοι­νω­νι­κές εντά­σεις και αποσταθεροποίηση.
3. Η καρ­τε­λο­ποί­η­ση και ολι­γο­πω­λια­κές δομές: Μεγά­λες πολυ­ε­θνι­κές εται­ρεί­ες κυριαρ­χούν σε βασι­κούς τομείς της οικο­νο­μί­ας, περιο­ρί­ζο­ντας τον αντα­γω­νι­σμό και επη­ρε­ά­ζο­ντας πολι­τι­κές απο­φά­σεις προς όφε­λός τους (Zingales, 2017).
4. Η εικο­νι­κή οικο­νο­μία: Η αύξη­ση του “πλα­σμα­τι­κού” κεφα­λαί­ου και η υπε­ρε­κτί­μη­ση χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων απο­μα­κρύ­νουν την οικο­νο­μία από την πραγ­μα­τι­κή παρα­γω­γή αγα­θών και υπη­ρε­σιών (Turner, 2016).
5. Πολι­τι­κές φορο­λό­γη­σης: Η μεί­ω­ση της φορο­λό­γη­σης των πλου­σί­ων και η μετα­φο­ρά του φορο­λο­γι­κού βάρους στα χαμη­λό­τε­ρα εισο­δή­μα­τα εντεί­νει τις ανι­σό­τη­τες, επι­βα­ρύ­νο­ντας τα φτω­χό­τε­ρα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα (Saez & Zucman, 2019).

Η σημα­σία της αγο­ρα­στι­κής δύναμης

Η οικο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη δεν μπο­ρεί να στη­ρι­χθεί μόνο στην κερ­δο­φο­ρία των μεγά­λων επι­χει­ρή­σε­ων. Η περιο­ρι­σμέ­νη αγο­ρα­στι­κή δύνα­μη της πλειο­ψη­φί­ας του πλη­θυ­σμού οδη­γεί σε μεί­ω­ση της ζήτη­σης, επη­ρε­ά­ζο­ντας αρνη­τι­κά την παρα­γω­γή και την απα­σχό­λη­ση (Krugman, 2009). Η ενί­σχυ­ση των φτω­χό­τε­ρων στρω­μά­των μέσω πολι­τι­κών ανα­δια­νο­μής μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει ως μοχλός ανάπτυξης.

Εναλ­λα­κτι­κές Προτάσεις

1. Η πρό­τα­ση Ντρά­γκι: Εισα­γω­γή ενός ταμεί­ου κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης για τη μεί­ω­ση των ανι­σο­τή­των και την ενί­σχυ­ση των δημό­σιων υπη­ρε­σιών (Draghi, 2020).
2. Παγκό­σμια φορο­λό­γη­ση πλού­του: Όπως προ­τεί­νει ο Τόμας Πικε­τί, ένας παγκό­σμιος φόρος επί του πλού­του θα μπο­ρού­σε να συμ­βά­λει στη μεί­ω­ση των ανι­σο­τή­των (Piketty, 2014).
3. Ενί­σχυ­ση των κοι­νω­νι­κών προ­γραμ­μά­των: Αύξη­ση του κατώ­τα­του μισθού, στή­ρι­ξη της εκπαί­δευ­σης και της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης, και ενί­σχυ­ση των μικρών και μεσαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων (OECD, 2021).
4. Πρά­σι­νη οικο­νο­μία: Επεν­δύ­σεις σε ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας και βιώ­σι­μες τεχνο­λο­γί­ες για την προ­ώ­θη­ση της περι­βαλ­λο­ντι­κής και οικο­νο­μι­κής βιω­σι­μό­τη­τας (Sachs, 2015).

Συμπε­ρά­σμα­τα

Η οικο­νο­μι­κή κρί­ση της Δύσης είναι απο­τέ­λε­σμα δομι­κών ανι­σορ­ρο­πιών που σχε­τί­ζο­νται με το χρέ­ος, τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες και την υπερ­βο­λι­κή εξάρ­τη­ση από το χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό κεφά­λαιο. Η λύση δεν βρί­σκε­ται στην αύξη­ση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας εις βάρος της κοι­νω­νι­κής ευη­με­ρί­ας, αλλά στην ενί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης και της οικο­νο­μι­κής ισό­τη­τας. Μόνο μέσω μιας συλ­λο­γι­κής προ­σπά­θειας, που θα περι­λαμ­βά­νει κυβερ­νή­σεις, επι­χει­ρή­σεις και πολί­τες, μπο­ρεί να οικο­δο­μη­θεί ένα πιο δίκαιο και βιώ­σι­μο οικο­νο­μι­κό σύστημα.

Βιβλιο­γρα­φία

• Draghi, M. (2020). The Crisis and the Way Forward. European Central Bank.
• Krugman, P. (2009). The Return of Depression Economics and the Crisis of 2008. W.W. Norton & Company.
• OECD. (2021). Inequality and Inclusive Growth Policies.
• Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century. Harvard University Press.
• Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2010). This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly. Princeton University Press.
• Sachs, J. (2015). The Age of Sustainable Development. Columbia University Press.
• Saez, E., & Zucman, G. (2019). The Triumph of Injustice: How the Rich Dodge Taxes and How to Make Them Pay. W.W. Norton & Company.
• Stiglitz, J. E. (2012). The Price of Inequality: How Today’s Divided Society Endangers Our Future. W.W. Norton & Company.
• Turner, A. (2016). Between Debt and the Devil: Money, Credit, and Fixing Global Finance. Princeton University Press.
• Zingales, L. (2017). A Capitalism for the People: Recapturing the Lost Genius of American Prosperity. Basic Books.

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -