Η Τουρκία προσπαθεί να οικειοποιηθεί και τον Ομηρο!

του Χάρη Στεργίου

Η πολι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά απο­τε­λεί συχνά πεδίο διπλω­μα­τι­κών και ιδε­ο­λο­γι­κών αντι­πα­ρα­θέ­σε­ων, ιδιαί­τε­ρα σε περιο­χές όπου δια­σταυ­ρώ­θη­καν επί χιλιά­δες χρό­νια δια­φο­ρε­τι­κοί λαοί και πολι­τι­σμοί. Μία νέα συζή­τη­ση άνοι­ξε το τελευ­ταίο διά­στη­μα με αφορ­μή τις προ­σπά­θειες της Τουρ­κί­ας να συν­δέ­σει την εθνι­κή της αφή­γη­ση με τον κόσμο της αρχαί­ας Τροί­ας και τον Όμη­ρο, προ­κα­λώ­ντας αντι­δρά­σεις σε ιστο­ρι­κούς και αρχαιολόγους.

Αφορ­μή απο­τέ­λε­σε η διορ­γά­νω­ση μεγά­λης αρχαιο­λο­γι­κής έκθε­σης στη Ρώμη με θέμα τις σχέ­σεις της Τροί­ας με τον ρωμαϊ­κό κόσμο. Στην έκθε­ση παρου­σιά­ζο­νται εκα­το­ντά­δες αρχαιο­λο­γι­κά αντι­κεί­με­να που προ­έρ­χο­νται από τουρ­κι­κά μου­σεία και αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους της Μικράς Ασί­ας, με την Άγκυ­ρα να επι­χει­ρεί να ανα­δεί­ξει τον ρόλο της ως θεμα­το­φύ­λα­κα σημα­ντι­κών πολι­τι­σμών της αρχαιότητας.

- Δια­φή­μι­ση -

Ωστό­σο, πέρα από την προ­βο­λή των αρχαιο­λο­γι­κών θησαυ­ρών, ιδιαί­τε­ρη συζή­τη­ση προ­κά­λε­σαν δηλώ­σεις και ανα­φο­ρές που επι­χει­ρούν να εντά­ξουν τον Όμη­ρο σε ένα ευρύ­τε­ρο αφή­γη­μα «ανα­το­λια­κής» πολι­τι­στι­κής συνέ­χειας. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις δια­τυ­πώ­θη­καν ισχυ­ρι­σμοί ότι ο δημιουρ­γός της Ιλιά­δας και της Οδύσ­σειας συν­δέ­ε­ται άμε­σα με τη σημε­ρι­νή τουρ­κι­κή πολι­τι­στι­κή ταυ­τό­τη­τα, ενώ προ­βλή­θη­καν ακό­μη και ανα­φο­ρές που τον παρου­σί­α­ζαν ως προ­σω­πι­κό­τη­τα της Ανα­το­λί­ας με το όνο­μα «Ομάρ».

Η ιστο­ρι­κή κοι­νό­τη­τα, ωστό­σο, αντι­με­τω­πί­ζει με επι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τα τέτοιες προ­σεγ­γί­σεις. Ο Όμη­ρος θεω­ρεί­ται θεμε­λιώ­δης μορ­φή του αρχαί­ου ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού, ανε­ξάρ­τη­τα από τις συζη­τή­σεις που υπάρ­χουν για τον ακρι­βή τόπο γέν­νη­σής του ή το αν επρό­κει­το για ένα ή περισ­σό­τε­ρα πρό­σω­πα. Παράλ­λη­λα, η Τροία υπήρ­ξε ένας σημα­ντι­κός πολι­τι­σμός της αρχαιό­τη­τας, ο οποί­ος συν­δέ­θη­κε άρρη­κτα με τον ελλη­νι­κό μυθο­λο­γι­κό και λογο­τε­χνι­κό κόσμο μέσω των ομη­ρι­κών επών.

Δεν είναι η πρώ­τη φορά που στην Τουρ­κία ανα­πτύσ­σο­νται θεω­ρί­ες πολι­τι­στι­κής συνέ­χειας που επι­χει­ρούν να συν­δέ­σουν το σύγ­χρο­νο τουρ­κι­κό κρά­τος με αρχαιό­τε­ρους λαούς και αυτο­κρα­το­ρί­ες. Κατά και­ρούς έχουν προ­βλη­θεί από­ψεις που ενσω­μα­τώ­νουν στην τουρ­κι­κή ιστο­ρι­κή κλη­ρο­νο­μιά στοι­χεία από τους πολι­τι­σμούς της Μεσο­πο­τα­μί­ας, της Περ­σί­ας, της Μικράς Ασί­ας ή ακό­μη και προ­σω­πι­κό­τη­τες που ιστο­ρι­κά ανή­κουν σε δια­φο­ρε­τι­κές εθνο­τι­κές και πολι­τι­σμι­κές παραδόσεις.

Οι τάσεις αυτές εντάσ­σο­νται σε μια ευρύ­τε­ρη προ­σπά­θεια εθνι­κής αφή­γη­σης με την  οποία η Τουρ­κία  επι­χει­ρεί να συν­δέ­σει τη σύγ­χρο­νη εθνι­κή της ταυ­τό­τη­τα  οικειο­ποιού­με­νη ένδο­ξα κεφά­λαια του ελλη­νι­κού παρελ­θό­ντος τα οποία μετα­ποιεί ανεν­δοί­α­στα σε τουρ­κι­κά, επι­διώ­κο­ντας να ενι­σχύ­σει το  ανύ­παρ­κτο  πολι­τι­στι­κό της κύρος και επιρροή.

Η περί­πτω­ση του Ομή­ρου και της Τροί­ας, ωστό­σο, απο­κτά ιδιαί­τε­ρο συμ­βο­λι­κό βάρος, καθώς αγγί­ζει δύο από τα πιο ανα­γνω­ρί­σι­μα σύμ­βο­λα του αρχαί­ου ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού. Για τον λόγο αυτό, κάθε από­πει­ρα επα­να­προσ­διο­ρι­σμού της ιστο­ρι­κής τους ταυ­τό­τη­τας προ­κα­λεί έντο­νες αντι­δρά­σεις και επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο τη συζή­τη­ση για τα όρια ανά­με­σα στην ιστο­ρι­κή έρευ­να, την πολι­τι­στι­κή διπλω­μα­τία και την πολι­τι­κή σκοπιμότητα.

Σε μια επο­χή όπου η ιστο­ρία χρη­σι­μο­ποιεί­ται συχνά ως εργα­λείο ήπιας ισχύ­ος, η προ­στα­σία της επι­στη­μο­νι­κής τεκ­μη­ρί­ω­σης και ο σεβα­σμός των ιστο­ρι­κών δεδο­μέ­νων απο­τε­λούν ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θε­ση για έναν ουσια­στι­κό διά­λο­γο γύρω από την κοι­νή πολι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά της ανθρωπότητας.

Για περισ­σό­τε­ρα δεί­τε εδώ

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -