Οι σχέσεις ΗΠΑ — Καναδά υπό την Προεδρία Τραμπ: Εντάσεις και μετασχηματισμοί

του Χαρά­λα­μπου Στέρτσου

 Οι σχέ­σεις μετα­ξύ των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών και του Κανα­δά είναι από τις πιο στε­νές διε­θνείς σχέ­σεις στον κόσμο, βασι­σμέ­νες σε οικο­νο­μι­κή, στρα­τιω­τι­κή και πολι­τι­στι­κή συνερ­γα­σία. Ωστό­σο, η προ­ε­δρία του Ντό­ναλντ Τραμπ (2017–2021) σημα­το­δό­τη­σε μια περί­ο­δο αυξη­μέ­νων εντά­σε­ων και ανα­κα­τα­τά­ξε­ων, θέτο­ντας υπό αμφι­σβή­τη­ση θεμε­λιώ­δεις αρχές αυτής της δια­χρο­νι­κής συνερ­γα­σί­ας. Με την επα­νε­κλο­γή του το 2024, οι σχέ­σεις συνε­χί­ζουν να επη­ρε­ά­ζο­νται από τις πολι­τι­κές και τις απει­λές του προς τον Καναδά.

Εμπο­ρι­κές δια­φο­ρές και USMCA

Ένα από τα μεγα­λύ­τε­ρα σημεία τρι­βής ήταν η εμπο­ρι­κή πολι­τι­κή. Ο Κανα­δάς και οι ΗΠΑ είναι από τους μεγα­λύ­τε­ρους εμπο­ρι­κούς εταί­ρους στον κόσμο. Το εμπό­ριο μετα­ξύ των δύο χωρών ξεπερ­νά τα 600 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολά­ρια ετη­σί­ως, με εκα­τομ­μύ­ρια δου­λειές να εξαρ­τώ­νται από αυτή τη σχέ­ση (Government of Canada, 2023).  Ο Τραμπ ακο­λού­θη­σε μια προ­στα­τευ­τι­κή προ­σέγ­γι­ση, υιο­θε­τώ­ντας το δόγ­μα “America First”. Αυτό οδή­γη­σε στην επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­ση της Συμ­φω­νί­ας Ελεύ­θε­ρου Εμπο­ρί­ου Βορεί­ου Αμε­ρι­κής (NAFTA), η οποία αντι­κα­τα­στά­θη­κε από τη Συμ­φω­νία ΗΠΑ-Μεξι­κού-Κανα­δά (USMCA) το 2020.

Η νέα συμ­φω­νία έφε­ρε σημα­ντι­κές αλλα­γές, κυρί­ως στον τομέα της αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νί­ας και των αγρο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων, ενώ περι­λάμ­βα­νε αυστη­ρό­τε­ρους κανό­νες για την προ­έ­λευ­ση των προ­ϊ­ό­ντων. Ο Κανα­δάς ανα­γκά­στη­κε να δεχτεί τρο­πο­ποι­ή­σεις που επη­ρέ­α­σαν την εγχώ­ρια γαλα­κτο­κο­μι­κή βιο­μη­χα­νία, προ­κα­λώ­ντας αντι­δρά­σεις από Κανα­δούς παρα­γω­γούς (BBC, 2021).

Παράλ­λη­λα, ο Τραμπ επέ­βα­λε δασμούς στις εισα­γω­γές χάλυ­βα και αλου­μι­νί­ου από τον Κανα­δά, επι­κα­λού­με­νος λόγους εθνι­κής ασφά­λειας, γεγο­νός που προ­κά­λε­σε αντί­με­τρα από την κανα­δι­κή κυβέρ­νη­ση. Αυτή η εμπο­ρι­κή σύγκρου­ση ανέ­βα­σε τους τόνους στις διμε­ρείς σχέ­σεις, παρά τις αμοι­βαί­ες οικο­νο­μι­κές εξαρτήσεις.

Δια­φω­νί­ες για την ενέρ­γεια και το περιβάλλον

Το περι­βάλ­λον και η κλι­μα­τι­κή αλλα­γή απο­τε­λούν ένα ακό­μα κεντρι­κό σημείο δια­φω­νί­ας  στις σχέ­σεις των δύο χωρών. Και οι δύο χώρες έχουν δεσμευ­τεί να μειώ­σουν τις εκπο­μπές αερί­ων του θερ­μο­κη­πί­ου, αλλά οι προ­σεγ­γί­σεις τους δια­φέ­ρουν. Ο Κανα­δάς έχει επεν­δύ­σει σε ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας και έχει θέσει φιλό­δο­ξους στό­χους για την απο­καρ­βο­νι­κο­ποί­η­ση της οικο­νο­μί­ας του (Environment and Climate Change Canada, 2023).

Ο Κανα­δάς, που δια­θέ­τει μεγά­λες πετρε­λαϊ­κές και φυσι­κού αερί­ου υπο­δο­μές, είχε μακρο­χρό­νιο ενδια­φέ­ρον για την κατα­σκευή του αγω­γού Keystone XL ο οποί­ος θα μετέ­φε­ρε πετρέ­λαιο από την Αλμπέρ­τα προς τις ΗΠΑ (The Guardian, 2021). Αν και ο Τραμπ ανέ­τρε­ψε την από­φα­ση του προ­κα­τό­χου του Μπα­ράκ Ομπά­μα και έδω­σε το «πρά­σι­νο φως» στο έργο, οι περι­βαλ­λο­ντι­κές δια­μαρ­τυ­ρί­ες και η αντί­στα­ση από πολι­τεί­ες των ΗΠΑ δημιούρ­γη­σαν επι­πρό­σθε­τες εντάσεις.

Η από­συρ­ση των ΗΠΑ από τη Συμ­φω­νία του Παρι­σιού για το Κλί­μα το 2017 προ­κά­λε­σε ανη­συ­χία στον Κανα­δά, ο οποί­ος παρέ­μει­νε δεσμευ­μέ­νος σε περι­βαλ­λο­ντι­κές πρωτοβουλίες.

Επί­σης Η συνερ­γα­σία σε θέμα­τα όπως η δια­χεί­ρι­ση των υδά­των των Μεγά­λων Λιμνών και η προ­στα­σία της αρκτι­κής περιο­χής παρα­μέ­νει κρί­σι­μη (Great Lakes Commission, 2023). Ωστό­σο, η δια­φο­ρε­τι­κή πολι­τι­κή των δύο χωρών σε θέμα­τα όπως η εξό­ρυ­ξη πετρε­λαί­ου και η χρή­ση γης συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί εμπό­διο στην αμοι­βαία συνερ­γα­σία για περι­βαλ­λο­ντι­κά ζητήματα.

Ασφά­λεια και άμυνα

Ο Κανα­δάς και οι ΗΠΑ συνερ­γά­ζο­νται στε­νά σε θέμα­τα ασφά­λειας και άμυ­νας, ιδιαί­τε­ρα στο πλαί­σιο του ΝΑΤΟ και της άμυ­νας της Βορεί­ου Αμε­ρι­κής. Η Κοι­νή Διοί­κη­ση Άμυ­νας Βορεί­ου Αμε­ρι­κής (NORAD) απο­τε­λεί ένα από τα πιο σημα­ντι­κά σύμ­βο­λα αυτής της συνερ­γα­σί­ας, παρέ­χο­ντας αερο­πο­ρι­κή άμυ­να και παρα­κο­λού­θη­ση για τις δύο χώρες (NORAD, 2023).

Ωστό­σο, υπάρ­χουν και εδώ προ­κλή­σεις. Ο Κανα­δάς έχει επι­κρι­θεί από τις ΗΠΑ για το μικρό ποσο­στό του ΑΕΠ που δια­τί­θε­ται για άμυ­να, κάτι που θεω­ρεί­ται ότι υπο­νο­μεύ­ει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της συμ­μα­χί­ας (Reuters, 2022). Ο Κανα­δάς, αν και ενί­σχυ­σε ορι­σμέ­να στρα­τιω­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, δεν αντα­πο­κρί­θη­κε πλή­ρως στις απαι­τή­σεις της κυβέρ­νη­σης Τραμπ, γεγο­νός που προ­κά­λε­σε δημό­σιες επι­κρί­σεις από τον Αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο. Επι­πλέ­ον, οι δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις σε θέμα­τα όπως η κυβερ­νο­α­σφά­λεια και η δια­χεί­ρι­ση των συνό­ρων δημιουρ­γούν επι­πλέ­ον εντά­σεις (CSIS, 2023).

Γεω­πο­λι­τι­κές Προκλήσεις

Σε παγκό­σμιο επί­πε­δο, ο Κανα­δάς και οι ΗΠΑ αντι­με­τω­πί­ζουν κοι­νές προ­κλή­σεις, όπως η ανά­δει­ξη της Κίνας ως παγκό­σμιας δύνα­μης και η ρωσι­κή επι­θε­τι­κό­τη­τα. Ωστό­σο, οι προ­σεγ­γί­σεις τους δια­φέ­ρουν. Ο Κανα­δάς τεί­νει να ακο­λου­θεί μια πιο διπλω­μα­τι­κή και πολυ­με­ρή προ­σέγ­γι­ση, ενώ οι ΗΠΑ συχνά προ­τι­μούν μονό­πλευ­ρες ενέρ­γειες (Global Affairs Canada, 2023).

Η κρί­ση με την Κίνα, ιδιαί­τε­ρα μετά τη σύλ­λη­ψη της υπη­κό­ου Κανα­δά Meng Wanzhou και των δύο Κανα­δών πολι­τών που κρα­τού­νταν στην Κίνα, έχει δοκι­μά­σει τις σχέ­σεις των δύο χωρών (BBC, 2021). Ο Κανα­δάς ανα­ζη­τά την υπο­στή­ρι­ξη των ΗΠΑ σε τέτοια ζητή­μα­τα, αλλά ταυ­τό­χρο­να προ­σπα­θεί να δια­τη­ρή­σει μια ισορ­ρο­πία στις διε­θνείς του σχέσεις.

Η νέα προ­ε­δρία Τραμπ και οι απει­λές προς τον Καναδά

Με την επι­στρο­φή του Τραμπ στην εξου­σία το 2024, οι απει­λές προς τον Κανα­δά έχουν εντα­θεί. Η νέα κυβέρ­νη­ση έχει εκφρά­σει ανοι­χτά τη δυσα­ρέ­σκειά της για τις εμπο­ρι­κές και αμυ­ντι­κές πολι­τι­κές του Κανα­δά, προει­δο­ποιώ­ντας για νέες εμπο­ρι­κές κυρώ­σεις και ενδε­χό­με­νη απο­χώ­ρη­ση από σημα­ντι­κές συμ­φω­νί­ες εάν δεν υπάρ­ξει συμ­μόρ­φω­ση με τις απαι­τή­σεις των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ έχει επα­νει­λημ­μέ­να αφή­σει ανοι­χτό το ενδε­χό­με­νο επα­νε­πι­βο­λής δασμών σε κρί­σι­μους κανα­δι­κούς τομείς, όπως η αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νία και η γεωρ­γία, ενώ έχει απει­λή­σει με αυξη­μέ­νο έλεγ­χο στα σύνο­ρα για λόγους «εθνι­κής ασφά­λειας». Παράλ­λη­λα, η προ­σέγ­γι­σή του στις διε­θνείς συμ­μα­χί­ες έχει δημιουρ­γή­σει αβε­βαιό­τη­τα σχε­τι­κά με το μέλ­λον της συνερ­γα­σί­ας Κανα­δά-ΗΠΑ σε στρα­τιω­τι­κά και οικο­νο­μι­κά ζητήματα.

Συμπε­ρά­σμα­τα

Η προ­ε­δρία Τραμπ απο­τέ­λε­σε μια περί­ο­δο δοκι­μα­σί­ας για τις σχέ­σεις ΗΠΑ-Κανα­δά. Οι εμπο­ρι­κές διε­νέ­ξεις, οι δια­φω­νί­ες για την ενέρ­γεια και το περι­βάλ­λον, καθώς και η πίε­ση για αύξη­ση των αμυ­ντι­κών δαπα­νών δημιούρ­γη­σαν εντά­σεις. Παρό­λα αυτά, η μακρο­χρό­νια στρα­τη­γι­κή και οικο­νο­μι­κή συνερ­γα­σία μετα­ξύ των δύο χωρών παρέ­μει­νε στα­θε­ρή, απο­δει­κνύ­ο­ντας την ανθε­κτι­κό­τη­τα αυτής της ιδιαί­τε­ρης σχέσης.

Με τη νέα προ­ε­δρία του Τραμπ, οι σχέ­σεις συνε­χί­ζουν να δοκι­μά­ζο­νται, καθώς η επι­θε­τι­κή ρητο­ρι­κή και οι απει­λές προς τον Κανα­δά ενδέ­χε­ται να δια­μορ­φώ­σουν ένα νέο τοπίο στις διμε­ρείς σχέ­σεις. Μια μεί­ξη συνερ­γα­σί­ας και αντα­γω­νι­σμού είναι ορα­τή. Ενώ υπάρ­χουν προ­κλή­σεις, η βαθιά ιστο­ρι­κή και οικο­νο­μι­κή δια­σύν­δε­ση μετα­ξύ των δύο χωρών εξα­σφα­λί­ζει ότι η συμ­μα­χία τους θα παρα­μεί­νει ισχυ­ρή. Το κλει­δί για το μέλ­λον θα είναι η ικα­νό­τη­τα να δια­χει­ρι­στούν τις δια­φο­ρές τους και να ενι­σχύ­σουν την κοι­νή τους ατζέ­ντα σε έναν κόσμο που αλλά­ζει γρήγορα.

Βιβλιο­γρα­φία

• BBC. (2021). Canada-US trade tensions: What’s at stake? Ανα­κτή­θη­κε από https://www.bbc.com
• CBC. (2022). US protectionism and its impact on Canada. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.cbc.ca
• CSIS. (2023). Cybersecurity and North American Defense. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.csis.org
• Environment and Climate Change Canada. (2023). Canada’s Climate Plan. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.canada.ca
• Global Affairs Canada. (2023). Canada-US Relations. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.international.gc.ca
• Government of Canada. (2023). Trade and Investment with the United States. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.international.gc.ca
• Great Lakes Commission. (2023). Managing the Great Lakes. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.glc.org
• NORAD. (2023). North American Aerospace Defense Command. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.norad.mil
• Reuters. (2022). US criticizes Canada’s defense spending. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.reuters.com
• The Guardian. (2021). Keystone XL pipeline and environmental tensions. Ανα­κτή­θη­κε από https://www.theguardian.com
• USTR. (2020). USMCA Agreement. Ανα­κτή­θη­κε από https://ustr.gov

 

Βρεί­τε μας και στις σελί­δες μας στο facebook:

Διε­θνείς και Ευρω­παϊ­κές Σχέ­σεις  σήμερα

Οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες σήμερα

Ο Κανα­δάς σήμερα